Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Uznanie rodzeństwa za niegodne dziedziczenia

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-07-04

Jestem jednym z trojga dzieci. Sama opiekowałam się mamą od 2010 roku, byłam również jej opiekunem prawnym. Mama była ubezwłasnowolniona całkowicie. Moje rodzeństwo odmówiło pomocy w opiece nad mamą. Nie interesowali się również stanem jej zdrowia, nie odwiedzali jej, nie kontaktowali się ze mną nawet telefonicznie. Mama posiadała środki finansowe, które sąd rodzinny pozwolił mi wykorzystać na potrzeby mamy. Mama mieszkała w moim mieszkaniu i zaistniała potrzeba dostosowania go do jej potrzeb. Mama zmarła kilka tygodni temu, a wykorzystane środki finansowe weszły do masy spadkowej. Brat złożył wniosek w sądzie o stwierdzenie nabycia spadku, chociaż w czasie, gdy wystąpiła konieczność objęcia mamy opieką, odmówił podjęcia się tej opieki, twierdząc, że nie będzie się opiekował mamą i nie będzie rościł praw do spadku po niej. Moja siostra również nie podjęła się pomocy w sprawowaniu opieki nad mamą. Czy taka sytuacja daje mi prawo do wystąpienia do sądu o uznanie mojego rodzeństwa za niegodne dziedziczenia?

Prawną instytucję niegodności dziedziczenia regulują przepisy art. 927–930 Kodeksu cywilnego (K.c.), czyli ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Zgodnie z przepisem art. 924 K.c. „spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Z tą właśnie chwilą spadkobierca nabywa spadek” (art. 925 K.c.). O tym, komu w konkretnej sytuacji przysługuje przymiot spadkobiercy, decyduje pozostawiony przez spadkodawcę testament lub, wobec jego braku, przepisy art. 931–940 K.c. dotyczące tzw. dziedziczenia ustawowego.

Przepisy Kodeksu cywilnego przewidują nadto szereg sytuacji, gdy potencjalny spadkobierca, pomimo że żyje w chwili śmierci spadkodawcy, a więc teoretycznie mógłby dziedziczyć, na zasadach pewnej fikcji prawnej traktowany jest, „jakby nie dożył otwarcia spadku”. Przykładem tego typu sytuacji jest skuteczne odrzucenie spadku przez spadkobiercę w terminie 6 miesięcy od dnia śmierci spadkodawcy oraz właśnie uznanie spadkobiercy niegodnym dziedziczenia.

Zgodnie z przepisem art. 928 K.c. spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli spełniony został co najmniej jeden z poniższych warunków:

  1. dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
  2. podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
  3. umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

Uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia może żądać każdy, kto ma w tym interes (art. 929 K.c.). Należy podkreślić, że z żądaniem uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia można wystąpić jedynie w ciągu roku od dnia, w którym zainteresowany dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku. Po tym terminie możliwość wytoczenia powództwa wygasa.

Jak wynika z opisu sprawy, zachowanie Pani rodzeństwa w stosunku do mamy nie kwalifikuje się do uznania ich za niegodnych dziedziczenia. Udział w spadku wynikający z reguł dziedziczenia ustawowego może zostać zmniejszony tylko przez spadkodawcę w testamencie. Również tylko on może w testamencie pozbawić niewdzięcznego członka najbliższej rodziny jakiegokolwiek udziału w zgromadzonym majątku, czyli go wydziedziczyć. Jak wynika z opisu sprawy, Pani mama nie zostawiła jednak testamentu, a zatem spadek dziedziczą jej dzieci w równych częściach, zgodnie z art. 931 K.c. I tak zapewne postanowi sąd, stwierdzając nabycie spadku.

„Złagodzenie tych zasad dopuszczalne jest tylko w wyjątkowych sytuacjach i dopiero przy dziale spadku lub w sądowej sprawie o zachowek. Sąd może bowiem, powołując się na względy słusznościowe (np. trudna sytuacja osobista, rodzinna lub majątkowa jednego ze spadkobierców, sprawowanie opieki nad spadkodawcą), miarkować kwoty, które mają być wypłacone z tytułu spłat lub zachowku” (uchwała Sądu Najwyższego z 19 maja 1981 r., sygn. akt sygn. akt III CZP 18/81).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Spadkobierca – formalności

Chciałbym dopełnić formalności spadkowych po mojej mamie i babci. Jak przeprowadzić postępowania spadkowe po nich obu, jakie dokumenty będą potrzebne?...

Przy próbie sprzedaży działki wyszło na jaw, że należała do mojego ojca

Tydzień temu dowiedziałem się, że odziedziczyłem półhektarową działkę po ojcu, który zmarł 12 lat temu. On ją odziedziczył po swoim ojcu. Ten fakt...

Ważność postanowienia o nabyciu spadku po rodzicach, jeśli jeden ze składników do nich nie należał

W 1997 r. zmarła moja mama, a rok późnie tata. Znalazłem w dokumentach akt własności ziemi z 1975 r., w którym rodzice wraz...

Pozbawienie spadku spadkobiercę ustawowego

Moją obecną żonę poznałem dwa lata temu, w tym czasie ona rozwiodła się ze swoim mężem, a ja ze swoją żona. Oboje mamy dzieci, tzn. moja żona...

Umowy majątkowe na przyszłość

W maju tego roku zmarła moja mama. Była współwłaścicielką domu oraz działki. Mam 2 siostry. Teraz chcemy zrzec się spadku na rzecz taty, a potem tata...

Gospodarstwo rolne w spadku – apelacja

Moja teściowa zmarła w 1991 r., zostawiła po sobie gospodarstwo rolne. Mój mąż zmarł 3 lata po niej. Ja mieszkam w tym gospodarstwie do dziś. Brat...

Przyrodnie rodzeństwo – darowizna i dziedziczenie

Brat darował swojej siostrze przyrodniej część nieruchomości przypadającej mu po śmierci ojca i jednej z sióstr. Obdarowana siostra w wyniku...

Dziedziczenie środków zgromadzonych w OFE

Mój syn i synowa zginęli w jednym dniu. Ja i moje drugie dziecko oraz mama synowej i jej rodzeństwo odrzuciliśmy spadek. W OFE nie ma...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »