Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ważność testamentu ustnego

Autor: Tomasz Ciasnocha • Opublikowane: 2013-07-04

Kilka dni przed śmiercią mój dziadek przekazał ustnie swój testament w obecności trzech świadków (dwóch z nich to siostrzeńcy mojej mamy, jeden – osoba niespokrewniona). W tym samym czasie jeden ze świadków spisywał wolę dziadka (przesyłam dokument razem z pytaniem). Był on już ciężko chory i istniała obawa, że może niedługo umrzeć. Do całości spadku dziadek powołał moją mamę. Czy taki testament jest ważny?

W mojej ocenie przedstawiony testament spełnia wszystkie wymogi formalne testamentu ustnego wskazane w art. 952 Kodeksu cywilnego (K.c.):

„§ 1. Jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.

§ 2. Treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie.

§ 3. W wypadku gdy treść testamentu ustnego nie została w powyższy sposób stwierdzona, można ją w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku stwierdzić przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Jeżeli przesłuchanie jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków”.

Pierwszą przesłanką ważności testamentu ustnego jest obawa rychłej śmierci, która w sensie obiektywnym zawsze stanowić będzie dostateczne uzasadnienie do sporządzenia testamentu ustnego, przy czym obawa ta może wynikać z różnych przyczyn, na przykład podeszłego wieku testatora, nieszczęśliwego wypadku, nagłego pogorszenia stanu zdrowia czy nagłej, zagrażającej życiu choroby. Przyjmuje się, że w stanach chorobowych, które nieuchronnie prowadzą do zgonu chorego, ustawową przesłankę obawy rychłej śmierci (art. 952 § 1 K.c.) można uznać za spełnioną wówczas, gdy w stanie zdrowia następuje nagłe pogorszenie lub pojawiają się nowe rokowania wskazujące na nadzwyczajną bliskość czasową śmierci spadkodawcy.

Pana dziadek był chory, jego stan zdrowia się pogorszył, co można obiektywnie stwierdzić, gdyż niedługo po spisaniu testamentu zmarł. Brak jest więc podstaw do kwestionowania, że zachodziła obawa rychłej śmierci.

Drugą przesłanką ważności testamentu jest to, aby ustne oświadczenie woli spadkodawcy zostało złożone przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.

Bez wątpienia została ona spełniona, gdyż na testamencie widnieją podpisy 3 świadków.

Kwalifikacje świadków określają art. 956 i 957 K.c., przy czym świadkiem jest osoba, do której spadkodawca kieruje swoje oświadczenie i która to oświadczenie przyjmuje.

Zgodnie z art. 956 K.c.: „nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu:

1) kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych;

2) niewidomy, głuchy lub niemy;

3) kto nie może czytać i pisać;

4) kto nie włada językiem, w którym spadkodawca sporządza testament;

5) skazany prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania”.

Według art. 957 K.c.:

„§ 1. Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu osoba, dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść. Nie mogą być również świadkami: małżonek tej osoby, jej krewni lub powinowaci pierwszego i drugiego stopnia oraz osoby pozostające z nią w stosunku przysposobienia.

§ 2. Jeżeli świadkiem była jedna z osób wymienionych w paragrafie poprzedzającym, nieważne jest tylko postanowienie, które przysparza korzyści tej osobie, jej małżonkowi, krewnym lub powinowatym pierwszego lub drugiego stopnia albo osobie pozostającej z nią w stosunku przysposobienia. Jednakże gdy z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez nieważnego postanowienia spadkodawca nie sporządziłby testamentu danej treści, nieważny jest cały testament”.

Nie stanowi problemu to, że dwaj świadkowie byli bratankami testatora, gdyż są to powinowaci trzeciego stopnia w linii bocznej, a ponadto nie uzyskali oni żadnej korzyści.

Zgodnie z wymogiem art. 952 § 2 K.c. treść testamentu ustnego została stwierdzona w przepisanej formie pisemnej z podpisami spadkodawcy, trzech świadków, ze wskazaniem daty i miejsca złożenia oświadczenia spadkodawcy oraz spisaniem oświadczenia przez świadka. Ponieważ oświadczenie spadkodawcy było spisywane w tym samym momencie, w którym spadkodawca swoje oświadczeni składał, należy uznać, że wskazane w testamencie miejsce jest zarówno miejscem złożenia oświadczenia przez testatora, jak i miejscem spisania testamentu.

Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że przedmiotowy testament ustny jest ważny i stanowi podstawę do nabycia spadku zgodnie z treścią testamentu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Wniosek o unieważnienie testamentu

Mój brat, który od dłuższego czasu chorował psychicznie, zapisał w testamencie cały swój majątek (mieszkanie) obcej osobie. Wcześniej przez wiele lat...

Kwestionowanie testamentu odręcznego

Czy testament odręczny napisany w 2000 r. przez mojego ojca ma jakąś wartość prawną? W testamencie wyszczególnione są przedmioty...

Jakie są warunki prawidłowo sporządzonego testamentu ustnego?

Jakie są warunki prawidłowo sporządzonego testamentu ustnego ?

Pozbawienie syna prawa do majątku

Mam syna z poprzedniego małżeństwa. Od kilku lat nie utrzymujemy żadnych kontaktów. Obecnie jestem w związku małżeńskim i z moją aktualną żoną mam...

Testament a potencjalni spadkobiercy ustawowi

Zmarła siostra mojego dziadka, która nie miała dzieci ani męża. Jej rodzeństwo i rodzice nie żyją. Zmarła uczyniła mnie spadkobiercą...

Protokół testamentu ustnego

Gdzie powinien być przechowywany oryginał protokołu testamentu ustnego , otwartego w 1990 r.?  

Testament ustny jako szczególna forma testamentu

Moja ciocia zmarła kilka lat temu. Przy jej śmierci byłam ja, moja siostra oraz brat mojego męża. Ciocia sporządziła testament ustny w obecności wyżej...

Przekazanie udziału w nieruchomości wspólnej

Rodzice zmarli 15 lat temu. Dom rodzinny został sądownie podzielony po 1/5 udziału na każde z dzieci (jest nas pięcioro). Jak dotąd nie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »