Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Testament rodziców a zachowek

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2018-04-25

Otrzymałam spadek po śmierci rodziców. Ich wolą wyrażoną w testamencie było dziedziczenie lokalu przeze mnie i mojego brata. On jednak zmarł 2 lata przed rodzicami. Została po nim żona (w separacji) i dwoje dzieci. Czy należy im się zachowek? Dodam, że spłaciłam zadłużenie brata (15 tys. zł), a mieszkanie jest warte 180 tys. zł.

Uprawnienie do zachowku wynika z art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.), zgodnie z którym:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z cytowanego powyżej przepisu wynikają następujące zasady:

  • roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu);
  • roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny i/lub zapisu w testamencie. Należy pamiętać, że o zachowek można wystąpić tylko w ściśle określonym okresie czasu.

Uprawnienie do zachowku opiera się na istnieniu bliskiej więzi rodzinnej między spadkodawcą a uprawnionym. Ustawa zakreśla więc krąg uprawnionych podmiotów stosunkowo wąsko. Zgodnie z powyższym przepisem są to jedynie zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki itd.), małżonek oraz rodzice spadkodawcy.

Jako zasadę ustawa przyjmuje, że wysokość zachowku należnego uprawnionemu odpowiada połowie wartości udziału, który przypadałby mu przy dziedziczeniu ustawowym. Odstępstwo od tej zasady zostało przewidziane jedynie w przypadku małoletnich zstępnych oraz dla osób trwale niezdolnych do pracy. Te kategorie uprawnionych są traktowane w sposób uprzywilejowany – ich zachowek wynosi 2/3 wartości udziału spadkowego, który otrzymaliby przy dziedziczeniu ustawowym.

Roszczenie z tytułu zachowku przedawnia się w terminie 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego) albo od dnia otwarcia spadku (którym jest dzień śmierci spadkodawcy), jeżeli zmarły testamentu nie pozostawił.

Jak wynika z Pani pytania, Pani brat, powołany do dziedziczenia w testamencie wraz z Panią zmarł przed rodzicami. Cały spadek odziedziczyła zatem Pani, a zstępnym Pani brata (czyli jego dzieciom, nie żonie) należy się w tej sytuacji zachowek. Jego wysokość będzie następująca: skoro wartość spadku, który Pani odziedziczyła, wynosi 180 tys. zł, a udział Pani i brata wynosił po połowie, zatem wartość zachowku dla zstępnych brata wyniesie połowę tego, co by normalnie odziedziczył, czyli 45 tys. zł. Niestety okoliczność, iż spłaciła Pani długi, nie ma wpływu na kwestię zachowku. Zrobiła to Pani z własnej, jak rozumiem, nieprzymuszonej woli, zatem nie odnosi się to do zachowku po rodzicach. Na wysokość zachowku po rodzicach miałoby wpływ np. to, gdyby spłaciła Pani jakieś długi rodziców, a nie brata.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Jakie mam prawa w razie śmierci rodziców?

Moi żyjący rodzice przekazali umową darowizny mojej jedynej siostrze mieszkanie, połowę domu i działkę. Inwestorem i właścicielem drugiej połowy...

Wyliczenie zachowku dla rodzeństwa

Matka zmarła pół roku temu, nie pozostawiła żadnego majątku, ale 12 lat temu darowała mi mieszkanie. Wartość mieszkania wpisana w akcie notarialnym...

Co zrobić, jeśli ojciec przepisał cały majątek na konkubinę?

Niedawno zmarł mój ojciec, a ja jestem jego jedynym dzieckiem. Ojciec przez ostatnie lata mieszkał z konkubiną, której podobno przepisał cały...

Testamenty wzajemne wraz z wydziedziczeniem, aby uniknąć wypłaty zachowku

Jesteśmy małżeństwem po przejściach. Sporządziliśmy wraz z żoną u notariusza testamenty wzajemne, mocą których przekazaliśmy sobie wzajemnie...

Remont odziedziczonej nieruchomość a zachowek

Odziedziczyłem nieruchomość, która jest zaniedbana. Będę przeprowadzał jej remont. Mój przyrodni brat zamierza złożyć wniosek o zachowek....

Czy wnuk jest obowiązany wypłacić zachowek swojemu ojcu?

W 2002 r. otrzymałem od babci mieszkanie w bloku (aktem darowizny). Wyremontowałem je, płaciłem czynsz, babcia tam mieszkała aż do swojej śmierci....

Pokrzywdzony przy podziale gospodarstwa rodziców a zachowek

Mam dwie siostry. Starsza siostra wyszła za mąż w 1974 r. i wtedy otrzymała  od rodziców 3 ha ziemi ornej i pomoc...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »