Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wpływ darowizny na prawo do zachowku

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-10-13

Mój ojciec kilka lat temu przepisał na mnie dom. Była to umowa darowizny. Ojciec może dożywotnio zamieszkiwać ten dom, tzn. ma dożywotnią służebność. Mam czworo rodzeństwa. Czy będą mogli domagać się zachowku, czy też jakiejś spłaty ode mnie? Teraz czy po śmierci ojca?

Jeżeli otrzymała Pani nieruchomość w drodze umowy darowizny z jednoczesnym ustanowieniem na rzecz ojca osobistej służebności czy też prawa dożywotniego użytkowania nieruchomości przez ojca, to wówczas w przypadku jego śmierci będą miały zastosowanie przepisy dotyczące zachowku. W tym miejscu zaznaczę, że o zachowku możemy mówić jedynie po śmierci osoby, a nie za jej życia.

Jeżeli Pani ojciec nie będzie żonaty w chwili śmierci, to jego spadkobiercami ustawowymi będą jego dzieci. Z Pani pytania wynika, że ojciec ma pięcioro dzieci. Spadkobiercami ustawowymi Pani ojca będą więc jego dzieci, które odziedziczą po swoim ojcu spadek po 1/5 udziału.

Powyższe zasady dziedziczenia ustawowego wynikają z art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

Jeżeli w wyniku spadkobrania po Pani ojcu jego dzieci nie nabędą żadnego majątku po nim, ponieważ cały swój majątek Pani ojciec przekazał Pani, to rodzeństwo będzie mogło żądać od Pani zachowku. Prawo do zachowku będzie przysługiwało rodzeństwu, jeżeli nie otrzymają należnego im zachowku w wyniku dziedziczenia (wartość spadku po ojcu będzie równa 0 – ojciec nie pozostawi żadnego majątku).

Jeżeli nabędą oni w spadku po ojcu jakieś przedmioty majątkowe, ale nie będą one wyczerpywać należnego im zachowku, to będą mogli wystąpić przeciwko Pani o uzupełnienie zachowku.

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Według § 2 art. 991 K.c., jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Należy też podkreślić, że w kwestii zachowku należy wziąć pod uwagę, prócz art. 991 § 2 Kodeksu cywilnego, także inne przepisy Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 993, 994, 1000 i 1001.

Z tych innych przepisów regulujących problematykę zachowku wynika, że zobowiązany do wypłaty zachowku w pierwszej kolejności jest spadkobierca. Poza spadkobiercą odpowiedzialność z tytułu zachowku mogą ponosić również osoby, które otrzymały od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku.

Według art. 993 K.c. przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę.

Zgodnie z art. 994 § 1 K.c. przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

Darowizna uczyniona przez Pani ojca na rzecz Pani zaliczana będzie do spadku, ponieważ nie była to z pewnością drobna darowizna, zwyczajowo w danych stosunkach przyjęta, i została dokonana na rzecz osoby, która będzie spadkobiercą (czyli na rzecz Pani).

Zachowek będzie liczony od wartości darowanej nieruchomości na dzień wystąpienia z roszczeniem o zachowek.

Zgodnie z art. 995 Kodeksu cywilnego, wartość przedmiotu darowizny, która jest doliczana do spadku, oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Jeśli będzie spór co do wartości nieruchomości to sąd wówczas powoła biegłego w ewentualnej sprawie o zachowek.

Zachowek obliczamy w następujący sposób:

Wartość spadku ustalona dla potrzeb obliczenia zachowku (wartość spadku + wartość darowizn) x (razy) udział danego spadkodawcy wynikający z dziedziczenia ustawowego x (razy) ułamek należnego zachowku (1/2 lub 2/3) – (minus) darowizny (lub wartość spadku, który otrzymał uprawniony do zachowku w spadku) dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

A więc Pani rodzeństwo w ciągu 5 lat od dnia śmierci ojca lub otwarcia testamentu (jeśli taki pozostawi), może domagać się od Pani zachowku. Nawet w sytuacji, gdy Pani pozbędzie się nieruchomości i tak będzie Pani odpowiedzialna za zapłatę zachowku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Przekazanie mieszkania wnukowi a zachowek

Moja matka kilka lat przed śmiercią przekazała swoje mieszkanie wnukowi (mojemu siostrzeńcowi). Niestety nie...

Umowa darowizny a zachowek

Kilka lat temu babcia przepisała na mnie dom poprzez umowę darowizny (akt notarialny bez wpisu wiecznego użytkowania na rzecz babci). Dodatkowo...

Wydziedziczenie w testamencie a prawo do zachowku

Moi rodzice posiadają dom, który w przyszłości będzie należał do mnie. Wiem, że jest już napisany testament. Mam brata, który od ok. 20 lat nie interesuje...

Dochodzenie roszczenia o zapłatę zachowku

Moja babcia przed śmiercią przekazała mi aktem notarialnym mieszkanie. Babcia miała cztery córki. Teraz jedna z nich złożyła wniosek...

Problem z ustaleniem wartości zachowku

Moja mama w 1994 r. przepisała swoją część domu na siostrę, ustanawiając służebność dożywotnią. Aktualnie wartość udziału po mamie to ok. 200...

Testament napisany przez babcię i jej ostatnie życzenia

Teściowa aktem darowizny 4 lata przed śmiercią przekazała mieszkanie wnukowi, zaznaczając, by nie chce, żeby weszło do spadku po niej (taka forma...

Połowa lub 2/3 wartości udziału spadkowego

Dwa lata temu rodzice aktem notarialnym darowali mi mieszkanie, zachowując sobie prawo mieszkania w nim do śmierci. W chwili przekazywania wartość...

Obliczenie zachowku dla osoby ubezwłasnowolnionej

Rodzice zmarli w 2012 r. Mieli nas dwie, siostra jest całkowicie ubezwłasnowolniona, jej opiekunem prawnym jest jej syn. Rodzice zostawili dwa testamenty,...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »