Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Wyrównanie zachowku

Autor: Monika Cieszyńska • Opublikowane: 2013-04-25 • Aktualizacja: 2021-06-25

Zostałem obdarowany przez rodziców domem wraz z działką. Moje dwie siostry otrzymały od rodziców pieniądze na zakup działek oraz budowę domów. Darowizny te nie zostały niestety udokumentowane. Czy darowizna, którą otrzymałem od rodziców, zostanie wliczona do spadku? Czy po śmierci któregoś z rodziców siostry lub ich dzieci mogą żądać wyrównania zachowku? Jak ja lub moi rodzice możemy zabezpieczyć podarowany mi dom z działką przed roszczeniami ze strony sióstr w przyszłości?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Wyrównanie zachowku

Darowizny rodziców na rzecz dzieci

Odnosząc się do Pana pytań, należy stwierdzić, że darowizny uczynione przez rodziców na rzecz ich dzieci zostaną zaliczone do spadku dla potrzeb ustalenia ewentualnego zachowku z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, np. z okazji urodzin, świąt (art. 993 i 994 Kodeksu cywilnego – dalej K.c.).

Zgodnie z art. 991 K.c.:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Roszczenie o uzupełnienie zachowku

Pana siostry będą więc mogły mieć do Pana roszczenie o wyrównanie zachowku, jeśli to, co otrzymały od rodziców, czy to w drodze spadkobrania, darowizny czy zapisu, nie pokrywa należnego im zachowku. Pan – jako osoba również uprawniona do zachowku – będzie natomiast odpowiadał tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej Pana własny zachowek.

Wnukom Pana rodziców przysługiwałoby roszczenie o uzupełnienie zachowku tylko wówczas, gdyby ich matki (a Pana siostry) zmarły przed jednym ze swoich rodziców.

I tak przyszli ustawowi spadkobiercy Pana rodzica to: jego żyjący małżonek, Pan i Pana siostry – udział spadkowy każdego z Państwa wynosić będzie 1/4. Wysokość zachowku każdego z wyżej wymienionych spadkobierców to 1/8 (przy założeniu, że każdy ze spadkobierców jest pełnoletni i zdolny do pracy). Przyszli ustawowi spadkobiercy po śmierci drugiego z rodziców to: Pan i Pana siostry – udział spadkowy każdego z Państwa wynosić będzie 1/3. Wysokość zachowku każdego z wyżej wymienionych spadkobierców to 1/6 (przy założeniu, że każdy ze spadkobierców jest pełnoletni i zdolny do pracy).

W celu ustalenia, czy uprawnionemu rzeczywiście przysługuje zachowek, należy ustalić czystą wartość spadku, do której należy doliczyć wartość darowizn uczynionych przez rodziców na rzecz dzieci. „Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku” (art. 995 K.c.).

Następnie należy ustalić, czy to, co uprawniony uzyskał ze spadku w drodze darowizny czy zapisu, pokrywa należny mu zachowek. Jeśli nie, to roszczenie o zachowek przysługuje.

Roszczenie o zachowek jest żądaniem zasądzenia określonej kwoty pieniężnej. Przedawnia się ono z upływem 5 lat od śmierci spadkodawcy.

Udokumentowanie darowizn na potrzeby przyszłych rozliczeń spadkowych

Warto dopilnować, by darowizny uczynione na rzecz sióstr zostały w jakiś sposób poświadczone. Dowodem może być wszystko, także zeznania świadków. Można rozważyć również złożenie stosownego oświadczenia przed notariuszem.

Należy się jednak liczyć z tym, że jeśli zachowek sióstr nie zostanie pokryty, a wartość otrzymanej przez Pana darowizny przewyższa Pana zachowek, to ich roszczenie o wyrównanie zachowku może być uzasadnione. Warto także pamiętać, że obdarowany może być zobowiązany do wypłaty zachowku w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.

Pozbawienie zachowku poprzez wydziedziczenie

Ewentualnie można rozważyć wydziedziczenie sióstr, jednak może ono nastąpić tylko z określonych powodów. Wydziedziczenie jest instytucją polegającą na pozbawieniu zstępnych, rodziców i małżonka prawa do żądania zachowku oraz zdolności do dziedziczenia po osobie wydziedziczającej. Jeśli wydziedziczenie jest skuteczne, osoba wydziedziczona zostaje pozbawiona zarówno prawa do zachowku, jak i prawa do spadku. Wydziedziczenie następuje w testamencie.

Zgodnie z art. 1008 K.c.: „spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych”.

Art. 1008 K.c. wymienia trzy przyczyny wydziedziczenia. Nie może ono nastąpić z innych powodów. Dla skuteczności wydziedziczenia wystarczy, że zachodzi jedna z wyżej wymienionych przyczyn. Przyczyna wydziedziczenia musi być prawdziwa i rzeczywiście istnieć.

Warto wiedzieć, że spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył. Przebaczenie może nastąpić w dowolnej formie zarówno przed, jak i po wydziedziczeniu, z tym że jeśli przebaczeniu nie towarzyszy równocześnie odwołanie testamentu, to przyjmuje się, że przebaczenie uchyla wyłącznie skutki związane z pozbawieniem danej osoby prawa do zachowku, nie uchyla natomiast skutków związanych z samym testamentem, tzn. z pozbawieniem prawa do spadku.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼


Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):



Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

Szukamy prawnika »