Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Nieruchomość w testamencie a zachowek

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2013-12-19

Moja teściowa, która zmarła w ubiegłym roku, zapisała w testamencie nieruchomość mojej córce. Otwarcie testamentu nastąpiło na początku tego roku. Obecnie pozostałe 3 wnuczki żądają zachowku. W chwili śmierci teściowej jej dzieci (mój mąż oraz jego brat, ojciec pozostałych trzech wnuczek) już nie żyły. W jakiej wysokości zachowek przysługuje wnuczkom?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Po analizie przedstawionego przez Panią opisu sprawy mogę stwierdzić, że wnuczki Pani teściowej mogą domagać się od Pani córki zachowku, jako zstępne jej nieżyjącego drugiego syna.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jako że wnuczki teściowej są jej spadkobierczyniami ustawowymi na podstawie art. 931 § 2 Kodeksu cywilnego (K.c.) i zostały pominięte w testamencie, mogą na tej podstawie żądać od Pani córki zachowku.

Stosownie bowiem do art. 991 § 1 K.c.: „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Według § 2 art. 991 K.c.: „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Gdyby Pani teściowa nie pozostawiła testamentu, to po jej śmierci miałoby miejsce dziedziczenie ustawowe, a spadek nabyłaby Pani córka w wysokości 1/2 udziału po Pani zmarłym mężu, a córki nieżyjącego drugiego syna teściowej podzieliliby między siebie pozostałą 1/2 spadku.

Wynika to z art. 931 K.c., który wskazuje, że:

„§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych”.

Ze względu na to, że Pani teściowa pozostawiła testament, to dziedziczenie ustawowe nie miało miejsca, a spadek po niej w całości nabyła Pani córka na podstawie testamentu.

Jako zstępne spadkodawczyni, wnuczki, które dziedziczyłyby na podstawie ustawy, gdyby nie było testamentu, są uprawnione do zachowku po swojej babci. Zobowiązaną do zapłaty tego zachowku jest Pani córka.

W sprawie należy także pamiętać, że stosownie do art. 993 K.c. przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku niektóre darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.

Wartość zachowku ustala się według cen z daty orzekania o roszczeniach z tytułu zachowku (tak: Sąd Najwyższy w uchwale z 26 marca 1985 r., sygn. akt. III CZP 75/84).

Dla ustalania kwoty pieniężnej, jakiej wnuczki mogą żądać tytułem zachowku, należy uwzględnić ceny aktualne na dzień wystąpienia z roszczeniem o zachowek, a nie np. z chwili śmierci Pani teściowej.

Wyliczmy teraz przykładowo należny zachowek dla wnuczek.

Wartość spadku ustalona dla potrzeb obliczenia zachowku x udział danego spadkodawcy wynikający z dziedziczenia ustawowego x ułamek należnego zachowku - darowizny (lub wartość spadku, który otrzymał uprawniony do zachowku w spadku) dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

W pierwszej kolejności należy obliczyć udział spadkowy, który przysługiwałby każdemu ze spadkobierców po śmierci teściowej, gdyby nie zostawiła testamentu. Jeśliby Pani teściowa nie pozostawiła testamentu, po jej śmierci miałoby miejsce dziedziczenie ustawowe, a spadek nabyłaby Pani córka w 1/2 udziału i każda z trzech wnuczek po 1/6 udziału w spadku.

Następnie to, w jakiej wysokości mogą wnuczki żądać zachowku, jest uzależnione od tego, czy w chwili śmierci teściowej były one trwale niezdolne do pracy lub małoletnie.

Gdyby miało miejsce dziedziczenie ustawowe, każda z wnuczek nabyłaby spadek po teściowej w 1/6 udziału. Zachowek należny im wynosi więc:

  1. albo 1/12 wartości spadku (połowa z 1/6) – jeżeli w chwili śmierci teściowej wnuczki nie były trwale niezdolne do pracy lub nieletnie;
  2. albo 1/9 wartości spadku (2/3 z 1/6) – jeżeli w chwili śmierci teściowej wnuczki były trwale niezdolne do pracy lub nieletnie.

Żeby ustalić wartość aktywów spadku pozostawionego przez zmarłą, należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez nią oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe, np. koszty pogrzebu).

Do tego należy doliczyć wartość darowizn uczynionych na rzecz uprawnionych do zachowku.

Idąc dalej, przyjmijmy, że teściowa po swojej śmierci pozostawiła jedynie nieruchomość, o której Pani pisze, o wartości np. 500 tys. zł, a za życia nie dokonała żadnych darowizn na rzecz osób uprawnionych do zachowku, a więc wartość spadku wynosi 500 tys. zł.

1/12 z tej kwoty to ok. 41 667 zł i jest to suma należnego zachowku, który przysługuje wnuczkom pod warunkiem, że w dniu śmierci ich babci były zdolne do pracy i pełnoletnie.

1/9 z tej kwoty to ok. 55 555 zł i jest to suma należnego zachowku, który przysługuje wnuczkom pod warunkiem, że w dniu śmierci ich babci były niezdolne do pracy lub nieletnie.

Policzyłam zachowek przykładowo i zbiorczo dla wnuczek. Jeśli Pani będzie liczyć zachowek dla każdej z wnuczek, to proszę brać pod uwagę, czy jest ona pełnoletnia i zdolna do pracy, czy też nie.

O zachowek wnuczki mogą skutecznie ubiegać się od Pani córki w okresie 5 lat od chwili ogłoszenia testamentu.

Proponowałabym Pani spróbować polubownie załatwić sprawę, bo wystąpienie wnuczek na drogę sądową będzie dla Pani córki wiązało się z poniesieniem kosztów sądowych (5% od wartości sporu, wycena nieruchomości przez rzeczoznawcę, koszty reprezentacji strony przeciwnej itp.).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »