Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zabezpieczenie darowizny od dziadków

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-01-15

Moi eksteściowie chcą przepisać moim dzieciom, a swoim jedynym wnukom, nieruchomość, która jest wystawiona do sprzedaży, więc może być to w konsekwencji darowizna pieniędzy. Dzieci teściów dostały już znaczne darowizny od swoich rodziców. Teraz dziadkowie chcą przeznaczyć ten majątek po połowie tylko dla swoich wnuków i zabezpieczyć wnuki prawnie przed dochodzeniem zachowku przez pozostałych uprawnionych członków rodziny. Czy jest na to jakiś sposób, zapis w akcie notarialnym? Czy jest sposób na wyłączenie tej nieruchomości z masy spadkowej?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Krąg osób uprawnionych do zachowku reguluje art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.):

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo jego uzupełnienia”.

Dopiero w sytuacji, jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku w jeden z powyższych sposobów, przysługuje mu roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do jego pokrycia lub do jego uzupełnienia.

O zachowku możemy mówić jedynie po śmierci każdego z dziadków Pani dzieci.

W Pani konkretnej sytuacji przepisy prawa przewiduje trzy możliwości, żeby móc uchronić dzieci przed wypłatą ewentualnego zachowku na rzecz spadkobierców eksteściów.

Sposób 1 – wydziedziczenie dzieci teściów dziecka, tj. pozbawienie ich prawa do zachowku. Wydziedziczenie jest uregulowane w art. 1008 K.c. Zgodnie z tym przepisem spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku, jeżeli uprawnieni:

  • wbrew woli spadkodawcy postępują uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  • dopuścili się względem spadkodawcy, albo jednej z najbliższych mu osób, umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności, albo rażącej obrazy czci;
  • uporczywie nie dopełniają względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Jak wynika z przytoczonego przepisu, wydziedziczenie może zostać dokonane jedynie w testamencie. Nieważność tego dokumentu pociąga za sobą nieważność wydziedziczenia. Ważność i skuteczność wydziedziczenia zależy od:

  • dokonania go w ważnym testamencie – jeżeli testament będzie z jakiejkolwiek przyczyny nieważny to pociągnie to za dobą nieważność wydziedziczenia,
  • dokonania wydziedziczenia z przyczyn określonych w art. 1008 K.c. – jeżeli wydziedziczenie zostanie dokonane z innych przyczyn to będzie nieważne,
  • niepodania przyczyny wydziedziczenia w testamencie,
  • nieprzebaczenia osobie uprawnionej do zachowku przez spadkodawcę.

Jeżeli więc spadkodawca w testamencie wydziedzicza jakąś osobę, lecz wskazane przez niego w testamencie przyczyny nie mają faktycznie miejsca, to wówczas wydziedziczenie nie będzie skuteczne i osoba według testamentu wydziedziczona będzie mogła skutecznie ubiegać się o zachowek.

Jak stanowi art. 1011 K.c., zstępni wydziedziczonego zstępnego (czyli jego dzieci) są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę. Oznacza to, że pomimo wydziedziczenia danej osoby, uprawnionymi do zachowku pozostają jego dzieci, chyba że i one zostaną wydziedziczone.

Sposób 2 – zrzeczenie się przez dzieci eksteściów dziedziczenia po ich śmierci. Zrzeczenie takie może być dokonane wyłącznie przez umowę w formie aktu notarialnego.

Według art. 1048 K.c. „spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”.

Stosownie do art. 1049 § 1 K.c. „zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej”. Według § 2 tego artykułu zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.

Do zawarcia umowy o zrzeczenie się spadku konieczna jest wola zarówno spadkodawców, jak i spadkobierców, czyli Pani eksteściów i ich dzieci.

Sposób 3 – przekazanie nieruchomości umową dożywocia. Umowa dożywocia jest najlepszym sposobem, żeby uchronić się przez wypłatą zachowku.

Według art. 908 § 1 K.c., jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (to jest właśnie umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Stosownie do art. 908 § 2 K.c., jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

Z przepisów Kodeksu cywilnego wynika, że strony umowy dożywocia mogą swobodnie kształtować treść obowiązków nakładanych na nabywcę nieruchomości w związku z umową dożywocia. W umowie dożywocia strony same określają, co należy rozumieć pod pojęciem dożywotniego utrzymania. Dopiero w braku postanowień umownych wchodzą obowiązki określone w art. 908 Kodeksu cywilnego.

Umowa dożywocia nie jest bezpłatnym przysporzeniem (darowizną) i dlatego, jeżeli zostanie zawarta, nikt inny nie będzie mógł żądać zachowku od Pani dzieci.

Wartości nieruchomości przeniesionej przez spadkodawcę na nabywcę w zamian za dożywotnie utrzymanie, tj. w wykonaniu umowy dożywocia, nie dolicza się do substratu zachowku. Dożywocie jest umową wzajemną i również przy liberalnym ujmowaniu darowizny w rozumieniu przepisów o zachowku nie może ona mieć znaczenia z tego punktu widzenia. Tak też stwierdził Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 19 lipca 2006 r., sygn. akt VI ACa 99/2006.

Zawarcie umowy dożywocia jest najlepszym sposobem na uniknięcie zapłaty zachowku. Żadna inna umowa, czy to zwykła darowizna, czy też testament, nie chroni w 100% przed obowiązkiem zapłaty zachowku. Jednakże warunkiem jest, aby Pani dzieci były w chwili zawarcia tej umowy pełnoletnie. Co się tyczy zawarcia zwykłej darowizny, to można by było się nad tym zastanowić, tylko że jak Pani pisałam, nie chroni ona w 100% Pani dzieci przed wypłatą zachowku w przyszłości. Problem polega w tym, że darowizny dokonane za życia spadkodawcy są doliczane do spadku po jego śmierci w celu wyliczenia zachowku. Nie można tego wykluczyć żadnym dodatkowym zapisem w akcie notarialnym umowy darowizny. Wyjątkiem jest tutaj art. 994 § 1 K.c., zgodnie z którym przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Oznacza to, że nawet przy zawarciu umowy zwykłej darowizny, jeżeli od chwili jej zawarcia do chwili śmierci teściów minie więcej niż 10 lat, to darowizna ta nie będzie zaliczana na poczet zachowku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Wnuki jako zstępni dziadka

Ile należy się zachowku po zmarłym dziadku dla wnuków? Dziadek spisał testament na rzecz córki, syn był pominięty w testamencie, bo wcześniej zmarł....

Zstępni rodzeństwa nie są uprawnieni do otrzymania zachowku

Ciotka zapisała w testamencie mieszkanie mojej chrzestnej, czyli siostrze mojego nieżyjącego taty. Czy w takiej sytuacji mogę wystąpić...

Zmniejszenie zachowku o wartość książeczki mieszkaniowej

Rodzice za życia założyli mojemu bratu książeczkę mieszkaniową. Wykorzystał jej wkład, gdy kupował mieszkanie. Ja miałam dostać mieszkanie po rodzicach....

Gdy spadkobierca testamentowy chce podzielić się spadkiem z osobą pominiętą

Istnieje testament zmarłej kobiety, która wszystko, co posiadała, zapisała swojej wnuczce. W skład spadku wchodzą oszczędności, połowa mieszkania...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »