Kategoria: Dział spadku

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z działem spadku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zabezpieczenie interesów stron będących spadkobiercami

Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 2015-01-30

Niedawno zmarł mąż mojej szwagierki, nie zostawił testamentu. Jego wolą było jednak, by każde z dzieci (mają troje) dostało w przyszłości osobne piętro domu, który wybudował. Obecnie więc właścicielami nieruchomości są dzieci i żona zmarłego. Czy można jakoś zabezpieczyć interesy stron będących spadkobiercami? Szwagierka chce spokojnie mieszkać w domu do śmierci, a dzieci mieć pewność otrzymania swoich mieszkań w domu. Czy mogą zawrzeć jakiś przedwstępny podział spadku?

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Wobec braku testamentu nastąpiło spadkobranie ustawowe. Dom wraz z działka stanowił albo wyłączną własność szwagra, albo był on majątkiem wspólnym jego i szwagierki.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Przy spadkobraniu ustawowym w pierwszym przypadku (A) szwagierka wraz trójką dzieci stali się współwłaścicielami całej nieruchomości, każde po 1/4. W drugim przypadku (B) szwagierka jest współwłaścicielem w 1/2 samodzielnie oraz dodatkowo w 1/8 z tytułu dziedziczenia. Współwłaścicielami nieruchomości jest ona w 5/8 oraz jej dzieci każde po 1/8.

Wola zmarłego ma wyraz tylko ustny. Opowiadał, jakie ma zamiary i dlaczego buduje taki, a nie inny dom. W istniejącym stanie rzeczy szwagierka oraz jej dzieci nie są zobowiązane prawnie do respektowania zamiarów zmarłego szwagra.

Według Kodeksu cywilnego:

„Art. 389. § 1.Umowa, przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy (umowa przedwstępna), powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej.

§ 2.Jeżeli termin, w ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie został oznaczony, powinna ona być zawarta w odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli obie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej i każda z nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże termin wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. Jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia”.

Doktryna dopuszcza zawarcie przedwstępnej umowy o dział spadku, w której ustalony jest sposób przyszłego działu oraz termin zawarcia umowy o dział spadku. Strony zobowiązują się do zawarcia w przyszłości umowy o dział spadku o treści, która jest ustalana w umowie przedwstępnej. Może to być połączone ze umownym zniesieniem współwłasności nieruchomości.

Jednocześnie spadkobiercy jako współwłaściciele mogą umownie uzgodnić zasady korzystania z nieruchomości. Określić fizycznie, kto z czego korzysta oraz na jakich zasadach (pomieszczenia, ich usytuowanie, metraż, media itp.). Będzie to w zasadzie ustalenie sposobu korzystania z nieruchomości (tzw. quod usum) do czasu działu spadku i zniesienia współwłasności (o ile takowe jest możliwe).

Istotne byłoby, aby w umowie przedwstępnej ustalić, iż spadkobiercy mają prawo wyłącznego korzystania z określonej części nieruchomości, jaka im przypadnie w wyniku działu spadku, prawo do ponoszenia nakładów na tę część, jakie elementy będą nadal wspólne, prawo do wyłącznego czerpania korzyści z danej części nieruchomości.

W zaistniałej sytuacji można rozpatrzyć wyodrębnienie trzech samodzielnych lokali mieszkalnych dla danych spadkobierców (z uwagi na to, że niemożliwy okazać się może fizyczny podział domu i działki na 3 odrębne nieruchomości). Po zawarciu umowy przedwstępnej należałoby dokonać wyodrębnienia samodzielnych lokali, uzyskać stosowne uzgodnienia, a potem dokonać działu spadku ze zniesieniem współwłasności.

Dom posiada ściany, elewację, fundamenty i te elementy stanowiłyby dalej współwłasność (jako części wspólne). Umowa taka:

  • ustalałaby przyszły sposób działu spadku,
  • dawała spadkobiercom prawo do wyłącznego korzystania z określonej części nieruchomości,
  • dawała prawo do czynienia nakładów, które nie byłyby brane pod uwagę przy dziale lub tez byłyby rozliczane przy dziale spadku,
  • jako zawarta w formie aktu notarialnego byłaby wiążąca dla spadkobierców w zakresie ustalonego działu spadku,
  • gdyby dany spadkobierca zmienił zdanie, to możliwe byłoby uzyskanie sądowego wyroku nakazującego mu złożenie oświadczenia woli jak w umowie przedwstępnej i przeprowadzenie działu spadku bez niego (wyrok zastępowałby jego oświadczenie).

„Art. 390. § 1. Jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Strony mogą w umowie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania.

§ 2. Jednakże gdy umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej, w szczególności wymaganiom co do formy, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej.

§ 3. Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne”.

Moment dokonywania działu spadku jest „ostatnim momentem” dla rozstrzygnięcia kwestii o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych.

W przypadku procesu, po uprawomocnieniu się postanowienia o dziale spadku, uczestnicy postępowania działowego nie mogą dochodzić roszczeń z tytułu posiadania rzeczy, choćby nie zostały one zgłoszone w postępowaniu o dział spadku. Zasada ta nie dotyczy innych roszczeń.

Rozwiązaniem na przyszłość byłoby zawarcie w umowie przedwstępnej oraz ostatecznej stwierdzenia, że ustalony sposób działu spadku (ewentualnie zniesienie współwłasności) wyczerpuje wszelkie wzajemne roszczenia pomiędzy stronami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych. Spadkobiercy uznaliby, że doszło do ostatecznego ustalenia wszelkich spornych kwestii oraz rozliczenia finansowego. W przyszłości żaden z nich nie będzie miał prawa do żądania czegokolwiek z tych tytułów od pozostałych spadkobierców.

Należy mieć na względzie, że byłby to umowny dział spadku i do zawarcia umowy przedwstępnej konieczna byłaby zgoda wszystkich spadkobierców. Umowa taka, aby stanowić swoiste zabezpieczenie, powinna zawierać co najmniej wskazane powyżej elementy. Można byłoby dorzucić do niej jeszcze inne kwestie lub tez zawrzeć je w odrębnym porozumieniu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z działem spadku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Problematyczna sprawa mieszkania po mamie

Ja i brat odziedziczyliśmy po mamie jej mieszkanie (po połowie). Chciałabym spłacić mojego brata i zachować mieszkanie – zgodnie z wolą...

Sprawa w sądzie o podział mieszkania po babci

Moja babcia zmarła kilka lat temu, miała mieszkanie. Jej syn, a nasz tata też nie żyje. Ja i brat dostaliśmy wezwanie do sądu na sprawę...

Podział spadku pomiędzy współspadkobierców

Orzeczeniem sądu stałam się jedną z trojga spadkobierców nieruchomości po zmarłej matce. Odziedziczona nieruchomość to ładne, duże mieszkanie....

Okres na zrzeczenie się spadku na korzyść innego spadkobiercy

Pięć lat temu zmarł mój tata, nie zostawił testamentu. Ja i mama jesteśmy jego spadkobierczyniami. Czy obecnie nie minął mi jeszcze okres na zrzeczenie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »