Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zachowek bez postępowania sądowego

Aleksander Słysz • Opublikowane: 2017-01-17

Mam otrzymać pewną kwotę pieniężną od drugiej żony mojego dziadka. Jest to część kwoty otrzymanej przez drugą żonę mojego dziadka ze sprzedaży mieszkania, które należało do niej i do mojego dziadka, a następnie po śmierci dziadka w całości do niej (otrzymała całość mieszkania no mocy testamentu). W mieszkaniu tym całe życie mieszkałam ja z siostrą i rodzicami (mój ojciec jest pasierbem drugiej żony mojego dziadka). Druga żona mojego dziadka chce przekazać mi i mojej siostrze część pieniędzy ze sprzedaży mieszkania jako zachowek po dziadku (a nie jako darowiznę, od której musiałybyśmy płacić podatek). Czy jest to całkowicie zgodne z prawem? Czy w takim wypadku ja i moja siostra jesteśmy zwolnione od podatku od otrzymanej kwoty? Jakie formalności powinny zostać dopełnione (czy powinno to zostać przeprowadzone u notariusza, czy wystarczy inny dokument itp.)?

Aleksander Słysz

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Prawdą jest, że można wypłacić zachowek bez postępowania sądowego, np. na podstawie porozumienia co do wypłaty zachowku. Zachowek przysługuje na mocy art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy (jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym) w wysokości połowy wartości udziału spadkowego, który by przypadał przy dziedziczeniu ustawowym. Opodatkowaniu podlega nabycie zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu. Obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn powstaje tu z chwilą zaspokojenia roszczenia lub jego części, a nie z chwilą śmierci dziadka, jest to kluczowa sprawa, gdyż umożliwia to rzeczywiście skorzystanie z art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn i zwolnienia w nim opisanego. Jest tak, bowiem organy podatkowe uznają, że właściwą dla zachowku relacją jest relacja zmarłego po którym zachowek się otrzymuje do uprawnionego do zachowku i ta relacja jest kluczowa dla ustalenia prawa do zwolnienia.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

W piśmie z dnia 29 stycznia 2010 r. Izba Skarbowa w Warszawie; sygnatura: IPPB2/436-470/09-2/MK1 określiła, że „moment śmierci spadkodawcy nie oznacza zatem równoczesnego przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych na inne podmioty tytułem zachowku. Przeniesienie takie następuje z chwilą wykonania tego prawa przez spadkobierców na rzecz osób uprawnionych. Nabycie własności rzeczy i praw majątkowych tytułem zachowku następuje z chwilą wykonania tego prawa”. Mimo iż stanowisko to i jemu podobne były kwestionowane, a orzecznictwo niejednolite, wydaje się, że utarła się już linia praktyki, iż w momencie gdy wykonanie zachowku następuje po 1 stycznia 2007 roku, zwolnienie z art. 4a przysługuje. Wspomniany już art. 4a ust. 1 pkt 1 zwalnia od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez m.in. zstępnych (Pani względem dziadka jest właśnie zstępną), jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy, na druku SD-Z2 od dnia powstania obowiązku podatkowego, tj. tu od zaspokojenia roszczenia lub jego części.

W opisanej sprawie jednak muszą Państwo ocenić, czy zachowek Pani się należy (nie wynika to wprost z opisu stanu faktycznego i nie jest przedmiotem Pani zlecenia), bowiem należy się tym zstępnym, którzy byliby powołani do spadku z ustawy. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek a dopiero jeśli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom (wnukom zmarłego) w częściach równych. Jak zauważa się w doktrynie:

„Wnuk spadkodawcy będzie mógł żądać zachowku tylko wtedy, gdy dziecko spadkodawcy (a rodzic wnuka) utraciło prawo do zachowku i status spadkobiercy ustawowego w okolicznościach, w których skutki nie rozciągają się na zstępnych (a tak może być przy zrzeczeniu się dziedziczenia). Jest oczywiste, że wnuk musi należeć do kręgu uprawnionych do zachowku po dziadku. Wnuk uzyska zatem prawo do zachowku, gdy dziecko spadkodawcy umarło przed spadkodawcą, zostało uznane za niegodnego dziedziczenia, odrzuciło spadek z ustawy lub zawarło umowę zrzeczenia się dziedziczenia, której skutki nie rozciągają się na zstępnych. Nie ma natomiast prawa do zachowku wnuk, gdy dziecko spadkodawcy (a rodzic tego wnuka) zrzekło się tylko prawa do zachowku. Jak już bowiem było wyjaśnione, zrzekający się zachowku nie traci charakteru najbliższego spadkobiercy ustawowego. To on, a nie wnuk, byłby powołany z ustawy do spadku. Nie ma tu znaczenia, czy w umowie o zrzeczenie się zachowku postanowiono, że skutek nie rozciąga się na zstępnych. Taka klauzula jest jednak istotna w wypadku, w którym ten, kto zrzekł się zachowku, zmarł przed otwarciem spadku po spadkodawcy (swoim wstępnym). Do dziedziczenia ustawowego dochodzą wtedy wnukowie. To, czy będą mieli prawo do zachowku, zależeć będzie od treści umowy o zrzeczenie się zachowku przez ich wstępnego. Nie ma też prawa do zachowku wnuk, którego rodzic (a dziecko spadkodawcy) odrzucił spadek przypadający mu z testamentu. Dziecko takie nie traci bowiem w takim wypadku stanowiska najbliższego spadkobiercy ustawowego 507 . Nie ma też prawa do zachowku wnuk, którego rodzic został wyłączony od dziedziczenia testamentem negatywnym. Zagadnienie to będzie szerzej omówione w dalszym ciągu rozważań” (P. Księżak, Kolejność nabywania prawa do zachowku. W: Zachowek w polskim prawie spadkowym, 2012).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »