Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zachowek po ojcu a darowizna

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-03-24

Dwa lata temu zmarł mój ojciec. Razem z mamą sporządził testament, według którego po śmierci jednego z rodziców ich wspólne mieszkanie ma się należeć drugiemu. Okazało się jednak, że testament jest błędnie sporządzony i aby mama dostała mieszkanie, pozostali spadkobiercy ojca (czyli ja i siostra) musieli przekazać jej swoje udziały. Stało się to rok temu podczas sprawy o dział spadku (zrzekliśmy się swoich części spadku nieodpłatnie). Mieszkanie miało zostać wynajęte – mama mieszka na stałe u siostry, która się nią opiekuje – jednak siostra doprowadziła do jego sprzedaży i najprawdopodobniej to ona dysponuje całą uzyskaną z tej operacji kwotą (mama jest osobą starszą, schorowaną, nie jest w stanie zarządzać pieniędzmi i podpisałaby każdy podsunięty jej dokument). Jak rozumiem, można to traktować jako darowiznę mamy na rzecz córki. Czy w takiej sytuacji mam jeszcze prawo domagać się zachowku po ojcu?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Jak wynika z opisu sprawy, Pan nieodpłatnie zrzekł się swojego udziału w spadku po ojcu na rzecz Pańskiej mamy. Jak rozumiem, jest już prawomocne postanowienie sądu w tej kwestii, które nie zostało przez Pana zaskarżone i na dzień dzisiejszy jest prawomocne. O zachowku po ojcu moglibyśmy mówić w sytuacji, gdyby nie otrzymał Pan od zmarłego żadnej korzyści majątkowej za jego życia ani dostał Pan nic w spadku. Niestety tak nie jest.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jak rozumiem, testament, który zmarły napisał razem z żoną na wypadek ich śmierci, był nieważny (każde z rodziców musiałoby sporządzić osobny testament na wypadek swojej śmierci żeby takie testamenty były ważne, a nie jeden wspólny testament). Dlatego też – jak zakładam – miało miejsce dziedziczenie ustawowe, w wyniku którego Pan otrzymał 1/3 udziału w spadku, którą następnie nieodpłatnie przekazał Pan na rzecz matki. Niestety sąd nie ma obowiązku pouczać strony, jakie konsekwencje wiążą się z przekazaniem swoich udziałów na rzecz innych spadkobierców. Podpisał Pan wniosek i na rozprawie sądowej zgodził się Pan przekazać swój udział nabyty w spadku na rzecz matki. Pańska matka jako właścicielka całego spadku mogła nim swobodnie dysponować (np. sprzedać, darować itp.) bez zgody Pana i Pańskiej siostry. Pańska matka nie musi również dzielić się pieniędzmi ze sprzedaży nieruchomości, ponieważ – jak wynika z opisu sprawy – nabyła udziały w spadku nieodpłatnie. Gdyby sąd w postanowieniu zasądził, że matka nabywa udziały w spadku odpłatnie lub miałby miejsce podział cywilny spadku (czyli sprzedaż nieruchomości i podział uzyskanej sumy między współspadkobiercami), to oczywiście mógłby Pan wówczas domagać się spłaty.

Nie może Pan niestety wystąpić o zachowek po ojcu, ponieważ odziedziczył Pan udział w spadku po nim. Fakt, że zrzekł się Pan nieodpłatnie swojego udziału na rzecz matki, nie uprawnia Pana do tego, żeby żądać zachowku. Jeżeli Pańska siostra otrzymała pieniądze ze sprzedaży nieruchomości od matki, to można przyjąć, iż otrzymała od niej darowiznę. Wówczas po śmierci matki będzie Pan mógł wystąpić do siostry o zachowek.

Stosownie do art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (w skrócie: K.c.) zstępnym (dzieciom, wnukom itd.), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia (art. 991 § 2 K.c.).

Będzie Pan mógł dochodzić zachowku dopiero po śmierci matki od darowizny pieniężnej, której – jak wynika z opisu sprawy – dokonała matka na rzecz Pańskiej siostry.

Może Pan ubiegać się o zachowek wówczas, gdy nie otrzyma go Pan w wyniku darowizny (matka nie przekaże Panu w darowiźnie żadnych przedmiotów majątkowych za swojego życia) ani w wyniku dziedziczenia (matka nie pozostawi w spadku żadnych przedmiotów spadkowych, które Pan odziedziczy). Ewentualnie może Pan ubiegać się o uzupełnienie zachowku, jeżeli otrzymał lub otrzyma Pan jakąś darowiznę od mamy lub nabędzie w spadku jakieś przedmioty majątkowe, ale nie pokryją one całości należnego Panu zachowku.

Przy obliczaniu zachowku należy uwzględnić więc darowizny, jakiej dokonała lub jeszcze dokona Pańska matka za swojego życia (w tym także darowiznę pieniężną na rzecz Pana siostry). Darowizny uczynione przez spadkodawcę dolicza się bowiem do spadku przy obliczaniu zachowku.

Według art. 993 K.c. przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę.

Według art. 1007 § 1 K.c. roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu. Natomiast § 2 tego przepisu wskazuje, że roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy).

Na dzień dzisiejszy niestety nie ma Pan podstaw prawnych, żeby domagać się od matki ani od siostry zachowku po ojcu. Jak napisałam powyżej, o zachowek od darowizny poczynionej przez Pańską matkę na rzecz Pana siostry będzie się Pan mógł ubiegać dopiero po śmierci matki.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »