Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak zabezpieczyć otrzymany od rodziców dom przed zachowkiem po ich śmierci?

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-01-30

Moi rodzice chcą mi zapisać dom z działką; nie chcę, aby po śmierci rodziców mój brat domagał się zachowku. Co mogę zrobić? Jak zabezpieczyć otrzymany od rodziców dom przed zachowkiem po ich śmierci?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

W Pana sprawie wchodzą w grę dwie umowy:

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

  1. zwykła umowa darowizny;
  2. umowa dożywocia.

Zgodnie z art. 888 Kodeksu cywilnego (dalej – K.c.) przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Darowiznę wyróżnia wśród innych czynności prawnych to, że ma ona na celu nieodpłatne przysporzenie obdarowanemu korzyści (wzbogacenie obdarowanego) kosztem majątku darczyńcy. Umowę, o której mowa, można odwołać z powodu rażącej niewdzięczności. Zgodnie z art. 898 § 1 K.c. „darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności”.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie rażącej niewdzięczności należy rozumieć tylko takie czynności obdarowanego (działania lub zaniechania), które są skierowane przeciwko darczyńcy z zamiarem nieprzyjaznym. Chodzi tu przede wszystkim o przestępstwa przeciwko darczyńcy (zarówno przeciwko życiu, zdrowiu i czci, jak i przeciwko mieniu) oraz o naruszenie przez obdarowanego obowiązków wynikających ze stosunków osobistych łączących go z darczyńcą (np. odmowa udzielenia pomocy w czasie choroby mimo oczywistej możliwości).

W umowie darowizny może Pan również zawrzeć np. służebność osobistą dla rodziców, która będzie polegać np. na dożywotnim prawie zamieszkania i korzystania z nieruchomości. Istotą służebności osobistej jest bowiem obciążenie konkretnej nieruchomości (gruntu, budynku lub lokalu) na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść polega albo na tym, że osoba uprawniona może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, albo na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, albo też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem osoby uprawnionej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu prawa własności danej nieruchomości. Ustanowienie służebności daje jedynie prawo korzystania z nieruchomości do końca swoich dni, ale właściciel nieruchomości nie ma obowiązku opiekować się dożywotnikiem.

Umowa darowizny ma jednak jeden zasadniczy minus – nie zabezpiecza ona Pana przed koniecznością wypłaty bratu zachowku po śmierci rodziców. Niestety aby brat nie miał w tej sytuacji prawa do zachowku, musiałby również otrzymać od rodziców jakąś darowiznę (np. inną nieruchomość, pieniądze), która wyczerpywałaby należny mu zachowek, w związku z czym w przyszłości mógłby mieć do Pana żadnych roszczeń z tego tytułu.

Z kolei co do umowy dożywocia należy wskazać, że jest to jedyna umowa przenosząca własność nieruchomości (oczywiście oprócz typowej umowy kupna-sprzedaży) która w 100% chroni Pana przed zachowkiem po śmierci rodziców.

Zgodnie z treścią przepisu art. 908 K.c.:

§ 1. Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

§ 2. Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

§ 3. Dożywocie można zastrzec także na rzecz osoby bliskiej zbywcy nieruchomości.

Jak zatem Pan widzi, treść prawa dożywocia, a więc zakres zobowiązania się nabywcy nieruchomości do dożywotniego utrzymania zbywcy lub bliskich mu osób, określa z reguły, i to w sposób bardzo szczegółowy, umowa dożywocia. Zakres obowiązków nabywcy nieruchomości co do utrzymania zbywcy i ewentualnie jego bliskich, a więc osób nazywanych dożywotnikami, powinien sięgać tak daleko, aby nie musiały one poszukiwać środków utrzymania dodatkowo gdzie indziej.

Umowa dożywocia powinna dokładnie określać rodzaj i wielkość świadczeń, a w miarę możliwości także regulować zakres zmian – w razie wygaśnięcia prawa dożywocia w stosunku do jednego z dożywotników. Art. 908 jest przepisem względnie obowiązującym (por. wyroki SN z 8 grudnia 2004 r., I CK 296/04; z 9 maja 2008 r., III CSK 359/07). Oznacza to, że w braku odpowiednich postanowień umownych (dla ważności umowy dożywocia dokładne określenie świadczeń nabywcy nieruchomości nie jest konieczne) nabywca nieruchomości jest zobowiązany do świadczeń określonych w art. 908 § 1.

Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych (art. 910 § 1 K.c.).

Z uwagi na to, że umowa dożywocia nie jest bezpłatnym przysporzeniem, tak jak umowa darowizny, nie wlicza się do substratu zachowku i zachowek od tej umowy nie należy się nikomu.

Reasumując, w Pańskiej sytuacji, aby uniknąć płacenia zachowku po śmierci rodziców, najkorzystniej będzie albo zawrzeć z nimi umowę dożywocia, od której zachowek nie przysługuje nikomu, albo umowę darowizny wraz ze służebnością dożywotniego mieszkania dla rodziców. W drugim przypadku aby brat w przyszłości nie miał do Pana roszczenia o zachowek, powinien  również dostać od rodziców darowiznę.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »