Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zadłużony spadek po rodzicu

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-12-04

Mieszkam na stałe za granicą. Nie wiem, jak się mogłabym zrzec spadku po zmarłym ojcu, który właściwie miał same długi. Nie mam czasu przyjechać do Polski, czy mój brat może zostać moim pełnomocnikiem? Jak?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Zgodnie z art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) „w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż 1/4 całości spadku”.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jak wynika z powyższego, jeśli zmarły nie pozostawił testamentu, to cały spadek przypada jego dzieciom oraz małżonce.

Rozumiem, że ze względu na spore dugi ojca ma Pani obawy co do przyjęcia spadku po zmarłym.

Zgodnie z art. 925 K.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Nie oznacza to jednak, iż nic już nie może zrobić – ma on trzy możliwości (art. 1012 K.c.). Może mianowicie:

  1. przyjąć spadek wprost – bez ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe;
  2. przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza);
  3. odrzucić spadek.

Zasady przyjęcia lub odrzucania są następujące.

Oświadczenie o przyjęciu (zarówno prostym, jak i z dobrodziejstwem inwentarza) lub odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania (art. 1015 § 1 K.c.). Termin ten nie podlega przywróceniu, a złożenie oświadczenia po jego upływie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, kiedy spadkobierca nie złożył żadnego oświadczenia pod wpływem błędu lub groźby, wówczas może uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu, uchylenie się wymaga zatwierdzenia przez sąd (art. 1019 § 3 K.c.).

Jeśli w niniejszym terminie brak jest jakiegokolwiek oświadczenia spadkobiercy, uważa się że spadkobierca przyjął spadek wprost (art. 1015 § 2 K.c.), chyba że jest on osobą niemającą pełnej zdolności do czynności prawnych (poniżej 18 lat albo ubezwłasnowolnioną) albo osobą, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo też spadkobiercą jest osoba prawna – wówczas brak takiego oświadczenia jest równoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Jakie są skutki tych oświadczeń?

W przypadku przyjęcia prostego – spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia (art. 1031 § 1 K.c.):

  1. do chwili przyjęcia spadku (czyli de facto do upływu 6-miesięcznego terminu) – ponosi on odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku – art. 1030 K.c.,
  2. od chwili przyjęcia – ponosi odpowiedzialność całym swoim majątkiem – art. 1030 K.c.

W przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1031 § 2 K.c.):

  1. spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w inwentarzu,
  2. ograniczenie to jednak odpada, jeśli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nieistniejące długi,
  3. jeśli spadkobierca spłacił niektóre długi spadkowe, nie wiedząc o istnieniu innych długów, ponosi odpowiedzialność za niespłacone długi tylko do wysokości różnicy między wartością ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku a wartością świadczeń spełnionych na zaspokojenie długów, które spłacił (czyli de facto, jeśli spłaci spadkobierca niektóre długi, to za pozostałe odpowiada on tylko tym, co jeszcze zostało w spadku) – art. 1032 § 1 K.c.,
  4. natomiast jeśli spadkobierca spłacił część długów spadkowych, a wiedział o istnieniu innych, to wówczas ponosi on za niespłacone długi odpowiedzialność ponad wartość stanu czynnego spadku, jednakże tylko do takiej wysokości, w jakiej byłby obowiązany je zaspokoić, gdyby spłacał należycie wszystkie długi spadkowe (art. 1032 § 2 K.c.)

W przypadku odrzucenia spadku spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 K.c.).

Ponieważ jest Pani za granicą, konieczna byłaby wizyta u tamtejszego notariusza (lub innej osoby mającej prawo sporządzania aktów notarialnych lub dokumentów mających takie znaczenie jak nasz akt notarialny) i sporządzenie przez niego aktu notarialnego pełnomocnictwa dla Pani brata, które obejmowałoby wskazane czynności oraz inne niezbędne do przeprowadzenia sprawy o odrzuceniu spadku po ojcu.

Pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny. Pełnomocnictwo procesowe może być udzielone również osobom z najbliższej rodziny strony, do której należą małżonek strony, rodzice strony (pełnomocnikiem może być każdy z rodziców), rodzeństwo lub zstępni (dzieci) strony. Pełnomocnikiem może być również osoba pozostająca ze stroną w stosunku przysposobienia.

Zgodnie z Konwencją znoszącą wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzoną w Hadze dnia 5 października 196 r. (Dz. U. z dnia 24 czerwca 2005 r. Nr 112, poz. 938) winny być one poświadczone przez właściwy organ państwa, z którego dokument pochodzi.

Konwencja nakłada na jej sygnatariuszy wymóg zniesienia legalizacji dokumentów urzędowych sporządzonych na terytorium jednego z państw–stron, a przedkładanych na terytorium innego. Za dokumenty urzędowe uważa się dokumenty sądowe, administracyjne, akty notarialne, zaświadczenia urzędowe umieszczone na dokumentach prywatnych, tj. poświadczenia wymagają: akty stanu cywilnego (urodzenia, małżeństwa, zgonu), wyroki sądowe, dokumenty sporządzone przed urzędnikiem państwowym (Certifying Officer), świadectwa szkolne oraz dyplomy, pełnomocnictwa, testamenty i inne.

W miejsce legalizacji Konwencja wprowadza jednolite poświadczenie zwane „apostille”, które jest dołączane do dokumentu, a jego wzór stanowi załącznik do Konwencji. Klauzula apostille poświadcza: autentyczność podpisu na dokumencie, charakter, w jakim działa osoba sygnująca dokument, tożsamość pieczęci lub stempla, którym opatrzony jest dokument. Klauzula ta umieszczona na dokumencie nie poświadcza faktu, że sygnatariusz dokumentu był uprawniony do jego podpisania i nie odnosi się do treści dokument.

Istotą dokumentu opatrzonego apostille jest natomiast to, że tak poświadczony dokument może być bezpośrednio przedłożony właściwym władzom, urzędom i instytucjom państw–stron Konwencji z pominięciem dalszych legalizacji dokonywanych przez przedstawicielstwa dyplomatyczne i urzędy konsularne.

Tak więc, jeśli chce Pani udzielić pełnomocnictwa do odrzucenia spadku dla swojego brata, powinna Pani udać się do miejscowego notariusza (adwokata), a następnie dodatkowo otrzymać na pełnomocnictwie poświadczenie apostille właściwego organu w tym państwie, w którym Pani przebywa. Potem należy przesłać je do Polski do pełnomocnika. On niech odda to do przetłumaczenia przez tłumacza przysięgłego na język polski i z takimi dokumentami może działać w Pani imieniu.

Przy sporządzaniu pełnomocnictwa powinna Pani znać: dane zmarłego, imiona jego rodziców, datę śmierci, miejsce zgonu, numer aktu zgonu (oraz kiedy i przez kogo został sporządzony), być może numer PESEL, NIP polski; dane pełnomocnika (imię, nazwisko, data urodzenia, imiona rodziców, jakim dokumentem się legitymuje, przez kogo wydanym i jak się on nazywa, można wskazać numer PESEL, NIP).

Być może notariusz na miejscu będzie chciał zobaczyć akt zgonu. Z tym bywa różnie, proszę więc sprawdzić najpierw, czego będzie oczekiwał od Pani.

Może Pani również sama przyjechać do Polski i w ciągu jednego dnia załatwić sprawę, udając się do najbliższego notariusza w Polsce.

Jeśli Pani odrzuci spadek w terminie, a ma Pani dzieci, to zadłużony spadek przypadnie Pani dzieciom.

Jeżeli natomiast Pani małoletnie dziecko (oczywiście, o ile Pani takowe posiada) miałoby spadek odrzucić, to takiego oświadczenia nie może złożyć samodzielnie, a jedynie przez przedstawiciela ustawowego, którym jest Pani jako brat.

Jednakże zgodnie z art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko. Konieczne będzie więc zezwolenie sądu opiekuńczego, inaczej oświadczenie o odrzuceniu będzie nieważne. Sąd, oprócz kwestii prawnych, będzie rozważał celowość odrzucenia spadku z gospodarczego punktu widzenia, z uwagi na dobro dziecka. W postępowaniu przed sądem opiekuńczym będzie trzeba wskazać powody, dla których ma nastąpić odrzucenie spadku.

Po otrzymaniu zgody sądu na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka trzeba złożyć oświadczenia o odrzuceniu spadku (w jego treści nie ma już natomiast potrzeby wskazania ważnych powodów). Sąd udziela zezwolenia zgodnie z art. 583 Kodeksu postępowania cywilnego na wniosek jednego z rodziców. Wniosek składa się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie dotyczy (czyli dziecka) – art. 569 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, do wydziału rodzinnego i nieletnich. Opłata od wniosku wynosi 40 zł.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »