Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zakres odpowiedzialność obdarowanego wobec spadkobiercy

Autor: Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 2016-07-20

Siostra dopomina się o zachowek od sprzedaży mieszkania, które zostało przepisane na mnie przez ojca w 1999 r. w formie darowizny. Ponieważ ojciec spłacił jej komornika na kwotę 23 tys. zł, ustnie ustalili, że mieszkanie jest już tylko moje. Mimo to po niespełna roku od śmierci ojca siostra chce zachowku w kwocie 22 tys. zł. Gdyby doszło do rozprawy sądowej, czy sąd uzna wpłaty ojca na komornika siostry? Czy można liczyć na to, że sąd w ogóle weźmie to pod uwagę?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Niektórzy spadkobiercy posiadają prawo do tzw. zachowku. Do tego grona należą: małżonka spadkodawcy, jego zstępni oraz rodzice. Według Kodeksu cywilnego:

„Art. 991. § 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.”

„Art. 1000. § 1. Jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.

§ 2. Jeżeli obdarowany sam jest uprawniony do zachowku, ponosi on odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

§ 3. Obdarowany może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu darowizny.”

Przy obliczaniu zachowku dolicza się do spadku darowizny dokonane przez spadkodawcę.

Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn:

  1. zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani
  2. dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

Teoretycznie siostra otrzymała należny jej zachowek – w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny (spłata komornika) oraz w postaci powołania do spadku.

W sytuacji gdyby był testament i na jego podstawie tylko Pani byłaby spadkobiercą (a siostra nie) – miałaby ona prawo do żądania zachowku od Pani – bo Pani byłaby spadkobiercą a siostra nie otrzymała zachowku w jakiejkolwiek postaci (darowizny, powołania do spadku, w postaci zapisu) miałaby wobec Pani roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Zarówno Pani jak i siostra jako dzieci jesteście uprawnione do zachowku.

Oznacza to, że darowizny dla Pani oraz dla siostry będą doliczone do spadku dla potrzeb obliczenia zachowku. Sąd powinien je uwzględnić przy obliczaniu zachowku. Należałoby to uświadomić siostrze. A w razie sprawy sądowej – zgłosić taki wniosek.

Darowizna dla Pani była dokonana co prawda przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, ale była to darowizna dla Pani jako osoby uprawnionej do zachowku – a zatem jest doliczana bez względu na czas jej dokonania.

Tak samo jest ze spłatą długu siostry przez ojca. Powinno to być potraktowane jako zwykła darowizna. Wszak ojciec nie był dłużnikiem i spłacając dług córki niejako darował jej te pieniądze.

Taką darowiznę dolicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Darowiznę dokonaną przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek.

Jeżeli uprawnionym do zachowku jest zstępny spadkodawcy (Pani i siostra), zalicza się na należny Paniom zachowek poniesione przez spadkodawcę koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.

Ponieważ jako spadkobierca obowiązana do zapłaty zachowku jest Pani sama uprawniona do zachowku, Pani ewentualna odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jej własny zachowek.

Ocena szansy siostry na uzyskanie jakiejkolwiek kwoty zachowku zależy do wartości całego spadku, wartości mieszkania (w chwili obecnej) Pani darowanego, wartości darowizny dla siostry (tylko nominalna z dnia dokonania czy też zwaloryzowana). Np.:

  • wartość spadku – 80,
  • wartość mieszkania – 40,
  • wartość darowizny dla siostry – 22
  • wartość spadku dla potrzeb obliczenia zachowku – 144,
  • połowa spadku – 72,
  • zachowek Pani i siostry – 36
  • darowizna zaliczona na poczet zachowku siostry – 22, co daje jej prawo do uzupełnienia zachowku w wysokości 14

Należałoby uwzględnić jeszcze kwestię ograniczenia Pani odpowiedzialności jako osoby uprawnionej także do zachowku – do wysokości nadwyżki przekraczającej Pani własny zachowek.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne materiały

Darowizna wyłączona ze spadku i zachowku

Jak darować kwotę pieniędzy albo samochód córce z drugiego małżeństwa, aby nie weszły do schedy spadkowej po mnie i nie były podstawą do...

Obliczanie zachowku a darowizna

Umarł dziadek, później mój tata, a ja dostałem zachowek po dziadka części. Babcia najprawdopodobniej dała darowiznę drugiemu synowi. Czy mi należy...

Darowizna pieniężna za życia spadkodawcy a zachowek

Kilka lat temu moja mama sprzedała swoje mieszkanie i pieniądze ze sprzedaży (200 tys. zł) przekazała mi jako darowiznę. Na tę okoliczność...

Przepisanie mieszkania za opiekę

Rodzice za życia przepisali swoje mieszkanie wnukowi w zamian za opiekę – akt notarialny darowizny z 2014 r. Nie poinformowali nas o tym...

Brak kontaktu w najbliższej rodzinie a zachowek

Moi teściowie posiadają mieszkanie. Niestety od paru lat nie mamy kontaktu z teściami i jedyną siostrą męża. Przypuszczamy, że w razie...

Przepisanie mieszkania na osobę niespokrewnioną

Ostatnio zmarł nasz wujek (brat mamy). Był kawalerem i w testamencie zapisał swoje własnościowe mieszkanie osobie obcej. Czy nam (bratankom)...

Spadkobiercy zobowiązani do wzajemnego rozliczenia zapisów i darowizn

Teściowa zmarła, nie pozostawiając testamentu. Mieszkanie po niej (o wartości 250 tys. zł) odziedziczyła moja żona i jej brat. Wliczając wcześniejsze...

Ubieganie się dzieci o swoją część ojcowizny

Moj dziadek 8 lat temu przepisał notarialnie cały swój dorobek jednej córce, a miał 10 dzieci. Córka miała się nim opiekować. Część majątku...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »