Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zasada surogacji dotycząca mieszkania

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2017-03-01

W 1982 roku uzyskałam lokatorskie prawo do lokalu spółdzielczego z cesji praw członkowskich mojego ojca na mnie. Byłam wówczas w związku małżeńskim. W 1988 po rozwodzie były mąż wyprowadził się z mieszkania. W spółdzielni złożył oświadczenie, że nie rości sobie praw do tego mieszkania. W 1989 r. ponownie wyszłam za mąż. W 1992 r. wykupiłam mieszkanie za pieniądze z darowizny mojego ojca. Tata pozostawił mi w swoich dokumentach oświadczenie o darowiźnie z podpisem. W ogóle przez cały czas pomagał nam finansowo. W 2004 r. mąż odziedziczył mieszkanie po rodzicach – jako majątek odrębny. Zmarł w 2013 r. Po jego śmierci zrobiliśmy u notariusza poświadczenie dziedziczenia, działu spadku nie było. W urzędzie skarbowym zgłosiliśmy mieszkanie po rodzicach, traktując to, w którym mieszkamy, jako moją własność odrębną. Gdy jednak chciałam wyodrębnić tę własność, spotkałam się z odmową – że mieszkanie nie jest wyłącznie moje. Czy zasada surogacji nie dotyczy mieszkania? Co robić?

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych zwanej dalej ustawą oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego – K.p.c.

W pierwszej kolejności dla potrzeb niniejszej opinii przyjmuję, że dysponuje Pani spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego. Mniemam, że w 1992 r. doszło do przekształcenia lokatorskiego prawa do lokalu na własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego.

Na uwagę zasługuje pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 14 sierpnia 1985 r., sygn. akt III CZP 41/85, zgodnie z którą „własnościowe prawo do lokalu uzyskane w trybie przekształcenia należącego do niego lokatorskiego prawa do lokalu przez jedno z małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w drodze przydziału uwzględniającego potrzeby rodziny stanowi przedmiot majątku wspólnego małżonków także wówczas, gdy wkład budowlany wniesiony przezeń – w czasie trwania małżeństwa – do spółdzielni mieszkaniowej pochodzi w całości z majątku odrębnego tego małżonka”.

W chwili zawarcia związku małżeńskiego Pani przysługiwało lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego.

Przekształcenie lokatorskiego prawa na własnościowe prawo do lokalu następuje również w drodze przydziału wydanego przez spółdzielnię mieszkaniową. Powstanie takiego prawa zostało uwarunkowane od wniesienia przez członka wymaganego wkładu budowlanego (art. 147 § 2 i art. 148 ustawy o spółdzielniach z 1961 r., art. 219 Prawa spółdzielczego), a taki wkład (odpowiada całości kosztów budowy lokalu) wielokrotnie przewyższa uiszczony uprzednio – na lokatorskie prawo – wkład mieszkaniowy (odpowiada części kosztów budowy). Uzyskanie w takim trybie własnościowego prawa do lokalu ma – w porównaniu do dotychczasowego lokatorskiego prawa (niezbywalnego) – odmienną treść, ponieważ jest już prawem zbywalnym (art. 147 § 1 ustawy o spółdzielniach z 1961 r., art. 223 Prawa). Mimo że pośrednio wypływa ono z posiadanego dotąd przez członka spółdzielni mieszkaniowej lokatorskiego prawa do lokalu, jest zatem jakościowo nowym prawem do tego samego lokalu mieszkalnego. Skoro tak, własnościowe prawo do lokalu, uzyskane w czasie trwania małżeństwa na skutek przekształcenia lokatorskiego prawa stanowiącego przedmiot majątku odrębnego jednego z małżonków, może – mimo wydania przydziału na rzecz tego małżonka – wejść w skład majątku wspólnego obojga małżonków.

W dalszej części uzasadniania tego wyroku wskazuje się:

„Z wytycznych (teza I) zaś wynika, że jeśli małżonek uiścił wkład budowlany ze środków majątku wspólnego małżonków (np. zaoszczędzonych zarobków ulokowanych na jego imię na książeczce PKO), to własnościowe prawo do lokalu przydzielone temu małżonkowi w czasie trwania małżeństwa na zaspokojenie potrzeb rodziny wejdzie w skład majątku wspólnego obojga małżonków. Jeżeli małżonek sfinansował wkład budowlany ze środków jego majątku odrębnego, to znów nie można przejść do porządku nad tym, że między wysokością tego wkładu a rynkową wartością uzyskanego zbywalnego prawa do lokalu zachodzi poważna różnica: mieszkanie przedstawia znacznie wyższą wartość niż suma wkładu wniesionego przez małżonka. Interes społeczny więc przemawia za tym, żeby uzyskany – w takiej sytuacji – przyrost wartości wkładu budowlanego został zaliczony na dobro rodziny. Temu celowi zaś służy instytucja ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. Wyłączone jest tu – w konsekwencji – działanie zasady surogacji, o której mowa w art. 33 pkt 3 k.r.o. Przytoczone argumenty bowiem prowadzą do wniosku, że własnościowe prawo do lokalu przydzielone na skutek przekształcenia lokatorskiego prawa należącego do jednego z małżonków temu małżonkowi na zaspokojenie potrzeb rodziny wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków również w sytuacji, gdy wkład budowlany został sfinansowany ze środków należących do jego odrębnego majątku. Taki wkład stanowić będzie nakład z majątku odrębnego na majątek wspólny obojga małżonków”.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Dziedziczenie w małżeństwie bezdzietnym

Jestem w związku małżeńskim od 30 lat, wspólnie z mężem wybudowaliśmy dom. Razem z nami mieszka moja mama (wdowa), która dołożyła się do...

Podział między spadkobierców wkładu mieszkaniowego

Mój brat zmarł w 2010 r., zaś jego żona zmarła cztery lata wcześniej, byli bezdzietnym małżeństwem. Razem z matką jesteśmy spadkobiercami brata...

Czy drugiemu z braci coś się należy po rodzicach?

Dziadek zmarł w 1979 r., babcia w 2005. Mieli 2 synów, z czego jeden od ok. 40 lat nie mieszka w nieruchomości rodzinnej. Ja jestem wnukiem....

Mieszkanie po wuju - jakie koszty postępowania spadkowego?

Jakie będą koszty przeprowadzenia postępowania spadkowego, gdy wujek zostawił po sobie małe mieszkanie? Mąż przyjął spadek po wuju, reszta spadkobierców...

Kto dziedziczy dom wybudowany z drugim mężem?

Zmarła moja matka. Pozostawiła syna z pierwszego małżeństwa i dwóch synów z drugiego. Nie ma testamentu. Kto dziedziczy i w jakiej...

Czy opiekun prawny może być spadkobiercą osoby ubezwłasnowolnionej?

Od 10 lat jestem opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej osoby. Mój podopieczny nie ma nikogo, żadnej rodziny. Kto będzie po nim dziedziczył? Czy...

Sprawa w sądzie i przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza

Tydzień temu odbyła się sprawa w sądzie o nabycie spadku po ojcu. Ojciec miał tylko nas: mnie i brata. W sądzie reprezentowałam brata na...

Dziedziczenie ustawowe po ciotce

Byłam opiekunem faktycznym i prawnym cioci, która zmarła przed kilkoma dniami, nie pozostawiając testamentu. Ciocia była osobą bezdzietną, samotną....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »