Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zasiedzenie mieszkania po ojcu a zachowek

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-05-22

Po śmierci ojca została po nim kawalerka. Ojciec zapisał ją w testamencie mojej siostrze, która mieszka tam przez 22 lata. Czy nastąpiło zasiedzenie mieszkania? Czy należy mi się zachowek?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Jak wynika z Pani pytania, Pani ojciec pozostawiła testament. W testamencie tym powołał do spadku jedną z dwóch jego córek, czyli Pani siostrę. Pani, jako spadkobierca ustawowy, została pominięta w tym testamencie.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jako że jest Pani spadkobiercą ustawowym ojca (dzieckiem spadkodawcy) i została Pani pominięta w testamencie, może Pani żądać od siostry zachowku.

Stosownie bowiem do art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Wedle § 2 art. 991 „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Gdyby Pani ojciec nie pozostawił testamentu, to po jego śmierci miałoby miejsce dziedziczenie ustawowe, a spadek nabyłaby Pani i siostra, każda po 1/2 udziału (zakładam, że zmarły w chwili śmierci nie miał więcej dzieci ani żony). Wynika to z art. 931 § 1, który wskazuje, iż „w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku”.

Ze względu na to, że Pani ojciec pozostawił testament, to dziedziczenie ustawowe nie miało miejsca, a spadek po ojcu nabyła Pani siostra.

Jako zstępna spadkodawcy, która, gdyby nie testament, dziedziczyłaby na podstawie ustawy, jest Pani uprawniona do zachowku po swoim ojcu. Zobowiązaną do zapłaty tego zachowku jest Pani siostra.

W sprawie należy także pamiętać, że stosownie do art. 993 „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, niektóre darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę”.

Przyjmując, że Pani ojciec nie dokonywał za swojego życia żadnych darowizn, zwłaszcza darowizn na rzecz osób uprawnionych do spadku (Pani siostry) i uprawnionych do zachowku (na rzecz Pani), podstawą obliczenia należnego Pani zachowku będzie wartość spadku pozostawionego przez Pani ojca, a więc suma wartości poszczególnych przedmiotów majątkowych pozostawionych przez Pani ojca w spadku.

Jeżeli Pani otrzymała od ojca już pewną korzyść majątkową, np. w drodze darowizny, ale wartość tej korzyści jest mniejsza niż przysługujący Pani zachowek, to przysługuje Pani roszczenie o uzupełnienie sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku.

Wartość zachowku ustala się według cen z daty orzekania o roszczeniach z tytułu zachowku (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 marca 1985 r., sygn. akt. III CZP 75/84). Dla ustalania kwoty pieniężnej, jakiej może Pani żądać tytułem zachowku, należy uwzględnić ceny aktualne, a nie np. z chwili śmierci Pani ojca.

Wyliczmy teraz przykładowo należny dla Pani zachowek.

Wartość spadku ustalona dla potrzeb obliczenia zachowku x (razy) udział danego spadkodawcy wynikający z dziedziczenia ustawowego x (razy) ułamek należnego zachowku - (minus) darowizny (lub wartość spadku który otrzymał uprawniony do zachowku w spadku) dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.  

W pierwszej kolejności należy obliczyć udział spadkowy, który przysługuje każdemu ze spadkobierców po śmierci ojca, zakładając, że zmarły nie zostawił testamentu. Gdyby Pani ojciec nie pozostawił testamentu, to miałoby miejsce dziedziczenie ustawowe, a spadek nabyłaby Pani i siostra, każda po 1/2 udziału.

Następnie to, w jakiej wysokości może Pani żądać zachowku, jest uzależnione od tego, czy w chwili śmierci ojca była Pani trwale niezdolna do pracy lub małoletnia (ta okoliczność zapewne nie miała miejsca).

Gdyby miało miejsce dziedziczenie ustawowe, to nabyłaby Pani spadek po ojcu w 1/2 udziału. Zachowek należny Pani wynosi więc:

  • albo 1/4 wartości spadku (połowa z 1/2) – jeżeli w chwili śmierci ojca nie była Pani trwale niezdolna do pracy,
  • albo 1/3 wartości spadku (2/3 z 1/2) – jeżeli w chwili śmierci ojca była Pani trwale niezdolna do pracy.

Żeby ustalić wartość aktywów spadku pozostawionego przez zmarłego – należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez ojca oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe).

Do tego należy doliczyć wartość darowizn uczynionych na rzecz uprawnionych do zachowku (Pani i Pani siostry).

Idąc dalej, przyjmijmy, że ojciec po swojej śmierci pozostawił jedynie mieszkanie o wartości np. 100 tys. zł, a więc wartość spadku wynosi 100 tys. zł.

1/4 z tej kwoty to 25 000 tys. zł i jest to kwota należnego zachowku, który przysługuje Pani, pod warunkiem że Pani na dzień śmierci była zdolną do pracy.

O zachowek może się Pani skutecznie ubiegać, jeżeli nie została Pani wydziedziczona w testamencie pozostawionym przez ojca.

Art. 1008 wskazuje, że „spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

  1. wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego
  2. dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci
  3. uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych”.

Zgodnie z art. 1009 przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu.

Z roszczeniem o zachowek może Pani wystąpić przeciwko siostrze w okresie 5 lat od chwili ogłoszenia testamentu (testament ogłasza sąd lub notariusz po złożeniu u nich tego dokumentu).

Na koniec dodam, że proponowałabym Pani, aby w pierwszej kolejności wystąpiła Pani do swojej siostry z pisemnym wezwaniem do zapłaty określonej kwoty tytułem zachowku po Pani ojcu. W tym wezwaniu należy wskazać termin, w którym oczekuje Pani, że siostra spełni świadczenie z tytułu zachowku. Takie pismo najlepiej wysłać listem poleconym z potwierdzeniem odbioru.

Jeżeli siostra nie zastosuje się do Pani wezwania i nie zapłaci Pani zachowku w terminie wskazanym w wezwaniu, to będzie Pani mogła skierować sprawę na drogę postępowania sądowego.

Co się tyczy zasiedzenia, to Pani siostra musiałby mieszkać 30 lat w tym mieszkaniu i opłacać wszelkie rachunki, żeby wystąpić o zasiedzenie.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Umowa darowizny a zachowek

Kilka lat temu babcia przepisała na mnie dom poprzez umowę darowizny (akt notarialny bez wpisu wiecznego użytkowania na rzecz babci). Dodatkowo...

Czy mamy prawo do zachowku od spadku, który otrzymała wnuczka zmarłej?

Nasza mama zmarła w 2013 r. W 1997 r. darowizną przekazała swoje mieszkanie wnuczce. Czy mamy prawo do zachowku od wnuczki zmarłej – jako jej...

Pogorszenie sytuacji materialnej spadkobierców

W 1978 r. moja babcia wyszła za mąż drugi raz, dziadek miał już dzieci z poprzedniego małżeństwa. Dziadek miał mieszkanie spółdzielcze, do którego...

Osoby uprawnione do zachowku

Mój brat zmarł dwa miesiące temu. Był rozwiedziony, nie miał dzieci. Pozostawił testament w formie aktu notarialnego, w którym oświadcza, że do...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »