Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zawłaszczenie majątku po rodzicu przez rodzinę brata

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-12-07

Miesiąc temu zmarła mama. Mój brat zawłaszczył po niej cały majątek, nie dopuścił mnie nawet do pamiątek po niej. Było nas troje rodzeństwa, mama miała duże mieszkanie w dobrej lokalizacji. Brat w tajemnicy namówił mamę do zapisania tego mieszkania jego córce w formie darowizny za opiekę (której faktycznie nie sprawowała). Umowa została spisana chyba jakieś 6 lat temu. Czy należy mi się zachowek i od kogo, brata, czy jego córki? Jak mam dalej postępować?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Kluczowym aspektem w Pana sprawie będzie ustalenie sposobu przekazania nieruchomości wnuczce Pana mamy. Proszę w tym celu sprawdzić księgę wieczystą nieruchomości. Jeśli matka przepisała mieszkanie na rzecz wnuczki w drodze zwykłej umowy darowizny (czyli nieodpłatnie), to Panu będzie należał się zachowek od tej darowizny. Jeśli natomiast przepisała wnuczce nieruchomość odpłatnie (np. w drodze umowy dożywocia) – to niestety nie ma szans, żeby otrzymać jakąkolwiek spłatę po śmierci matki.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Zakładam w swojej odpowiedzi, że Pana matka przepisała mieszkanie na rzecz wnuczki w drodze umowy darowizny, ponieważ jest to najczęściej spotykana forma przekazania własności nieruchomości przez rodziców na rzecz dzieci czy wnuków. Jednakże dla pewności radziłabym sprawdzić księgę wieczystą nieruchomości.

Jeżeli w wyniku spadkobrania po matce nie nabył Pan żadnego majątku, ponieważ cały swój majątek (mieszkanie) matka przekazała za życia wnuczce w drodze umowy darowizny lub testamentu, jest Pan uprawniony do żądania od wnuczki zachowku. Jest ona w takiej sytuacji zobowiązana do jego zapłaty. Prawo do zachowku będzie Panu przysługiwało, jeżeli nie otrzymał Pan należnego zachowku w wyniku dziedziczenia (matka nie pozostawiła w spadku żadnego majątku) lub w wyniku darowizny uczynionej na Pana rzecz za życia matki (matka nie dokonała żadnej darowizny na Pana rzecz).

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.): „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Według § 2 art. 991 K.c. „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Aby mógł Pan skutecznie dochodzić zachowku, proponuję w pierwszej kolejności (po sprawdzeniu księgi wieczystej nieruchomości) przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po matce – aby móc wykazać w sądzie, że jest Pan spadkobiercą ustawowym. Następnie należałoby wystąpić do wnuczki z pisemnym wezwaniem o zapłatę zachowku w określonym terminie. Jeżeli wnuczka nie odpowie na Pana wezwanie i nie zapłaci należnego zachowku, pozostaje Panu droga sądowa – złożenie pozwu o zachowek.

O zachowek może Pan wystąpić w ciągu 5 lat od śmierci matki lub otwarcia testamentu. W kwestii zachowku należy wziąć pod uwagę, prócz art. 991 K.c., także inne przepisy tego kodeksu, w szczególności – art. 993-996.

Według art. 993 K.c. przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę.

Według art. 994 § 1 K.c. przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

Natomiast stosownie do art. 995 K.c. wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Podstawę ustalenia sumy stanowiącej zachowek stanowi tzw. substrat zachowku. Substrat zachowku to wartość stanu czynnego spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu.

Aby ustalić wysokość należnego zachowku, należy ustalić wartość aktywów spadku pozostawionego przez spadkodawcę – należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez niego oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe). Do tego należy doliczyć wartość darowizn uczynionych na rzecz uprawnionych do zachowku.

Zachowek wylicza się w następujący sposób:

Wartość spadku ustalona dla potrzeby obliczenia zachowku × (razy) udział danego spadkobiercy wynikający z dziedziczenia ustawowego × (razy) ułamek należnego zachowku – (minus) darowizny (lub wartość majątku, który otrzymał uprawniony do zachowku w spadku) dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

Przejdźmy teraz do wyliczenia zachowku po śmierci Pana mamy: W sytuacji gdy zmarła nie zostawiła testamentu ma miejsce dziedziczenie ustawowe, a więc dziedziczą jej zstępni (dzieci). Udział każdego ze spadkobierców wynosi zatem po 1/3 udziału w spadku. Zachowek należny Panu wynosi zatem:

  • 1/2 z 1/3 spadku po mamie, czyli 1/6 – jeżeli w chwili śmierci spadkodawcy Pan był pełnoletni i zdolny do pracy;
  • 2/3 z 1/3 spadku po mamie, czyli 2/9 – jeżeli w chwili śmierci spadkodawcy Pan był niepełnoletni lub niezdolny do pracy.

Tę 1/6 lub 2/9 oblicza Pan od aktualnej wartości darowanego mieszkania na rzecz wnuczki. Na przykład jeśli wartość darowanego mieszkania wynosi 300 tys. zł, to należny Panu zachowek wynosi 50 tys. zł lub 66 666 zł.

Jeżeli jednak okazałoby się, że matka przekazała wnuczce mieszkanie w formie umowy dożywocia, a nie darowizny (lub testamentu), to wówczas zachowek Panu nie przysługuje.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Jak zachować się, by otrzymać zachowek?

Rok temu zmarła matka męża. Zostali po niej dwaj synowie. Na sprawie w sądzie drugi syn pokazał testament, w którym matka zapisała mu swoje...

Rozrządzenie majątkiem na wypadek śmierci, gdy miały miejsce darowizny

Przed 35 laty, jako jedynemu z czworga rodzeństwa, który miał uprawnienia do prowadzenia gospodarstwa rolnego, rodzice przekazali mi gospodarstwo rolne na...

Zachowek dla pominiętych

Mój ojciec z mamą kupili plac i postawili dom, po czym mama zmarła. Zostałem ja i siostra. Po kilku latach ojciec się powtórnie ożenił...

Rozliczenie darowizny w kontekście zachowku

Od mamy otrzymałam tytułem darowizny działkę budowlaną. Aktualnie matka chce pominąć mnie w swoim testamencie. Zastanawiam się, czy darowizna, którą...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »