Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z działem spadku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zgodny podział majątku spadkowego – jak przeprowadzić?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-08-04

Pół roku temu zmarła moja mama, pozostawiając testament. Całą swoją część majątku (współwłasność z ojcem) zapisała dla mnie (jest to działka z zabudowaniami, działka bez zabudowań i samochód osobowy). Wkrótce odbędzie się posiedzenie sądu w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po mamie. Jak podzielić z tatą majątek, nie ponosząc przy tym nadmiernych kosztów? Działkę z zabudową chciałabym zatrzymać, bo ojciec swoją część na mnie przepisze, udział w samochodzie i działce bez zabudowy chciałabym przekazać ojcu, aby on mógł je sprzedać.

W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że w trakcie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku nie dokonuje się podziału spadku między spadkobierców. Zatem na wyznaczonym posiedzeniu sądu w sprawie stwierdzenia nabycia spadku sąd ogłosi jedynie kto i w jakiej części dziedziczy spadek po Pani mamie. Nie będzie absolutnie zajmował się tym, co wchodzi w skład spadku po mamie, ani co konkretnie i komu ma przypaść.

Należy zatem przeprowadzić odrębne postępowanie:

  1. albo przed notariuszem w formie darowizny Pani przekaże ustalone wspólnie z ojcem składniki majątku na ojca a ojciec na Panią;
  2. albo w sądzie przeprowadzi Pani wraz z ojcem postępowanie o zniesienie współwłasności.

Ad 1. Co się tyczy postępowania przed notariuszem to sprawa jest prosta, ale kosztowna. Dokonujecie Państwo bowiem wzajemnych darowizn udziałów we wspólnym majątku. Pani przekazuje ojcu odziedziczony po mamie udział wynoszący ½ działki bez zabudowy (wówczas ojciec staje się właścicielem całej działki), natomiast on przekazuje Pani połowę działki z zabudową, która obecnie należy do niego i tym sposobem to Pani stanie się właścicielką całości tej działki. Zapewne konieczne będzie sporządzenie w tej sytuacji dwóch odrębnych aktów notarialnych dotyczących darowizn.

Koszty notarialne oblicza notariusz w zależności od tego, jaką stawkę przyjmie. Stawki określone są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28.06.2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Maksymalna stawka taksy jest zależna od wartości majątku podlegającego działowi i wynosi:

  • od wartość majątku do 3000 zł – maksymalna opłata 100 zł,
  • powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł,
  • powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł,
  • powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł,
  • powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000zł,
  • powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł,
  • powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowiźnie więcej niż 7500 zł.

Powyższe kwoty są kwotami maksymalnymi, jakie może naliczyć notariusz. Do kwot tych notariusz doliczy 23% podatku VAT.

Ad 2. Postępowanie sądowe jest pod względem kosztów dużo tańsze, ale bardziej sformalizowane i długotrwałe.

Zgodnie z art. 211 Kodeksu cywilnego – każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

Podział fizyczny jest podstawowym sposobem zniesienia współwłasności, wyraźnie preferowanym przez Kodeks cywilny (postanowienia SN: z 30 października 1978 r., III CRN 214/78, LexisNexis nr 309199; z 16 listopada 1993 r., I CRN 176/93, niepubl.; z 29 lipca 1998 r., II CKN 748/97, LexisNexis nr 334446, Biuletyn SN 1999, nr 1, s. 9; z 9 września 2011 r., I CSK 674/2010, LexisNexis nr 3873669, IC 2012, nr 7-8, s. 46, i zgodne poglądy na ten temat w piśmiennictwie).

Wynika z tego, że jeśli zniesienie współwłasności następuje z mocy orzeczenia sądu, powinien on brać pod uwagę przede wszystkim ten sposób wyjścia ze wspólności, chyba że współwłaściciele sami żądają przyznania rzeczy wspólnej jednemu z nich w zamian za spłaty albo sprzedaż stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

Sąd może odmówić podziału jedynie wtedy, gdy podział jest sprzeczny z przepisami ustawy. Podział jest sprzeczny z ustawą wtedy, gdy wynika z niej wyraźny zakaz podziału. Może on wynikać np. z ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.), ponieważ według art. 6 u.p.z.p. „ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują [...] sposób wykonywania prawa własności nieruchomości”.

Zakaz podziału może także wynikać z natury rzeczy, tzn. z zasadniczej niepodzielności przedmiotu współwłasności, np. niektórych budynków.

Podział fizyczny nie może także nastąpić, jeżeli byłby sprzeczny „ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy” albo „pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości”. Istotna zmiana rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości są kategoriami, przynajmniej w zasadzie, obiektywnymi i dającymi się określić, dlatego pojęcia te nie budzą większych wątpliwości w kontekście konkretnego stanu faktycznego, nawet pomimo pewnej dozy charakteru ocennego. Nie można tego natomiast powiedzieć o pojęciu „społeczno-gospodarcze przeznaczenie rzeczy”.

Jak zatem widać, sposób zniesienia współwłasności zasadniczo zależy od dwóch kwestii: stanowiska współwłaścicieli i wyboru sposobu przez sąd. Jeżeli Pani i ojciec zgodzicie się na podział fizyczny – dla Pani działka i dla taty działka – to sąd tak to podzieli.

Wysokość opłaty zależy od relacji z pozostałymi współwłaścicielami. Jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt zniesienia współwłasności, pobierana jest opłata stała w kwocie 300 zł. W pozostałych przypadkach wniosek będzie podlegał opłacie stałej w kwocie 1000 zł.

Co się tyczy samochodu, to jako rzecz ruchoma nie jest wymagana tutaj jakaś szczególna forma umowy. Ważne aby była to forma pisemna, w której jasno się Pani zdeklaruje, że przenosi na ojca swój udział we własności samochodu odpłatnie albo nieodpłatnie.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Spłata przez sprzedaż domu

Mam sądownie nadany podział spadku. Ja i moja córka dziedziczymy po 1/4 części domu po teściowej. Brat męża dziedziczy w 1/2 części....

Podział majątku między dzieci za życia rodzica

Moje pytanie dotyczy podziału majątku między dzieci za życia rodzica. Tata od 6 lat nie żyje. Jest mama i trójka dorosłych dzieci. Wszyscy mieszkamy...

Jak załatwić sprawy spadkowe mimo braku kontaktu z bratem?

Szesnaście lat temu zmarła moja mama, pozostawiając małą nieruchomość. Spadkobiercami jestem ja i brat. Brat nie interesuje się spadkiem, mimo prób...

Co po stwierdzeniu nabycia spadku? – procedury spadkowe

Złożyłam dzisiaj w sądzie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po ojcu, który zmarł 18 lat temu i zostawił testament. W tym testamencie...

Odpis części nieruchomości a dział spadku

W 2010 roku zmarła moja mama, tata żyje, do podziału jest gospodarstwo rolne z nieruchomością gruntową z budynkami i domem mieszkalnym. Mam...

Problem z mieszkaniem po śmierci matki

Mojej żony matka zmarła 3 miesiące temu. Żona razem ze swoją siostrą wykupiła mieszkanie dla matki za swoje pieniądze, lecz na nazwisko matki. Natomiast...

Dział spadku za pośrednictwem pełnomocników

Po śmierci mamy nie przeprowadzono rozprawy o przyjęcie spadku. Sprawa została założona dopiero teraz i odbędzie się w listopadzie....

Pełnomocnictwo w sprawie spadkowej od brata przebywającego za granicą

Ojciec zmarł w 2005 r. a mama w 2013 r. Rodzice pozostawili nieruchomość, której byli właścicielami na zasadzie wspólnoty małżeńskiej. Jest...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »