Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zmiana wartości spadku z powodu upływu czasu

Autor: Katarzyna Siwiec • Opublikowane: 2015-03-27

W 2005 r. wniosłam sprawę o uregulowanie majątku po zmarłej babci. Dowiedziałam się, że jest testament, złożyłam go do sądu, co zostało na nim odnotowane. Z powodu niedostarczenia wszystkich dokumentów sąd w 2009 r. umorzył postępowanie. W 2011 r. ponownie wniosłam sprawę, sąd ogłosił postanowienie zgodnie z zapisem testamentowym. Czy rok 2005 jest datą otwarcia testamentu? Czy roszczenia o zachowek są przedawnione? Czy spadek zmienił wartość z powodu upływu czasu? Jak określić jego wartość i ewentualne zachowki?

Z opisu stanu faktycznego wynika, że chyba doszło do otwarcia i ogłoszenia testamentu, piszę „chyba”, bo nie do końca wiem, co Pani ma na myśli, pisząc, że odnotowano na nim jego złożenie. Wytłumaczę jak najprościej i przy tym najpewniej to ustalić, bo otwarcie i ogłoszenie testamentu tak naprawdę nie musi, a jedynie może mieć miejsce w postępowaniu o stwierdzenia nabycia spadku. Więc umorzenie poprzedniego nie oznacza w żadnym razie, że do otwarcia i ogłoszenia nie doszło.

Stosownie do treści art. 649 kodeksu postępowania cywilnego:

„§ 1. Sąd albo notariusz otwiera i ogłasza testament, gdy ma dowód śmierci spadkodawcy.

§ 2. O terminie otwarcia i ogłoszenia nie zawiadamia się osób zainteresowanych, jednakże mogą one być obecne przy tej czynności”.

Tak więc o otwarciu i ogłoszeniu testamentu osoby zainteresowane z reguły nie wiedzą, więc nie są obecne.

Dopiero po otwarciu testamentu – ta czynność polega zasadniczo tylko na zabezpieczeniu testamentu poprzez przechowywanie go w sądzie, a nie uzyskaniu jakichś praw do spadku – zgodnie z art. 652 Kodeksu postępowania cywilnego sąd spadku albo notariusz zawiadamia w miarę możności osoby, których rozrządzenia testamentowe dotyczą, oraz wykonawcę testamentu i kuratora spadku o otwarciu i ogłoszeniu testamentu – i tu chyba postępowanie z 2005 roku utknęło w martwym punkcie i zakończyło się w 2009 roku umorzeniem.

Zgodnie z art. 653 „testament wraz z protokołem otwarcia i ogłoszenia przechowuje się w sądzie spadku, chyba że został złożony u notariusza. Jednakże na żądanie sądu spadku notariusz przesyła złożony testament temu sądowi”.

Regulamin urzędowania sądów powszechnych mówi zaś w § 143, że jeżeli ogłoszenia testamentu dokonuje sąd w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, należy sporządzić oddzielny protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu. Po uprawomocnieniu się postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, w której sąd dokonał ogłoszenia testamentu, testament z odpisem protokołu otwarcia i ogłoszenia zabezpiecza się w sądzie w przeznaczonej do tego celu kasie pancernej. Oryginał protokołu pozostaje w aktach sprawy.

Może Pani zatem sprawdzić, kiedy testament został otwarty i ogłoszony ze 100% pewnością, bo protokół otwarcia ogłoszenia jest w aktach sprawy.

Jest to bardzo istotne z uwagi właśnie na bieg przedawnienia roszczenia o zachowek, albowiem art. 1007 Kodeksu cywilnego, obecnie obowiązujący stanowi, iż:

„§ 1. Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców

o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.

§ 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się

z upływem lat pięciu od otwarcia spadku”.

Poprzednio, do dnia 23 października 2011 roku, przepis ten brzmiał:

„§ 1. Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców

o zmniejszenie zapisów i poleceń przedawniają się z upływem lat trzech od ogłoszenia testamentu.

§ 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat trzech od otwarcia spadku”.

Ustawa nowelizująca z dnia 18 marca 2011 roku w art. 8 przesądziła, że „do roszczeń, o których mowa w art. 1007 ustawy, o której mowa w art. 1, powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i w tym dniu jeszcze nie przedawnionych, stosuje się przepisy tego artykułu w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, a więc doszło niejako do wydłużenia tegoż terminu”.

Aczkolwiek akurat przepisy przejściowe nie są tak ważne, bo jeśli ogłoszenie miało miejsce w 2005 roku, to roszczenie o zachowek już dawno się przedawniło i wystarczy tylko, aby podniosła Pani zarzut przedawnienia, a powództwo zostanie oddalone, jeśli zaś dopiero w 2011 roku – to z pewnością się nie przedawniło.

Co do pytania o wartość zachowku, to wyjaśniam, że nie ma powodu do obaw w tym sensie, że wartość spadku ustala się według cen z daty orzekania o roszczeniach z tytułu zachowku. Nie wynika to co prawda wprost z przepisów prawa, ale taki pogląd dominuje w orzecznictwie sądowym. Celem zapewnienia Pani o poprawności tego stanowiska załączam kilka orzeczeń potwierdzających, iż taka wartość należy przyjąć, natomiast Pani oczywiście winna starać się wykazać, że jak najmniej rzeczy w składa tego spadku wchodziło, choć oczywiście nieruchomości będą, że tak to ujmę, widoczne. Orzeczenia sądów z załącznika: sygn. akt I ACa 1105/12, wyrok sądu apelacyjnego z 06.11.2012 r. we Wrocławiu; sygn. akt I CSK 599/11, wyrok Sądu Najwyższego z 04.07.2012 r.; sygn. akt I ACa 110/12, wyrok sądu apelacyjnego z 02.03.2012 r. we Wrocławiu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Nabycie spadku na podstawie testamentu

Dwa tygodnie temu zmarł mój mąż. Nabędę spadek na podstawie testamentu – wolą męża było uczynienie mnie jedyną spadkobierczynią....

Zagubiony testament

Co zrobić, jeśli wiem o pozostawionym przez spadkodawcę testamencie, a osoba, która jest w jego posiadaniu, nie chce go ujawnić i twierdzi,...

Dziedziczenie w Polsce na podstawie testamentu sporządzonego za granicą

Mam obywatelstwo polskie i amerykańskie, na stałe mieszkam w USA. Moje dzieci są obywatelami amerykańskimi. Posiadam w Polsce nieruchomości...

Jak uniknąć konieczności sprzedaży domu po śmierci małżonka?

Jak sporządzić testament, żeby zabezpieczyć się wzajemnie w małżeństwie (w przypadku śmierci jednego z nas) od konieczności przekazania...

Testament matki sprzed lat, czy jest ważny?

Miesiąc temu zmarła moja mama. Jestem jedynaczką, więc sprawa dziedziczenia wydawała się oczywista. Tymczasem po pogrzebie przyszła do mnie kuzynka...

Jak zagwarantować synowi dziedziczenie mieszkania?

Za kilka dni wstępuję ponownie w związek małżeński. Jak zagwarantować synowi dziedziczenie mieszkania po mnie? Myślę o sporządzeniu...

Majątek z testamentu i spoza niego

Mama mieszkała sama we własnym domu. Miała dwóch synów, brata i mnie, jako jedynych spadkobierców. Niedawno mama zmarła. Okazało się, że brat posiada...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »