Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zrzeczenie się dziedziczenia

Autor: Małgorzata Rybarczyk • Opublikowane: 2013-08-27

Mój ojciec wziął kredyt w banku, nie informując nas o tym. Nie posiada żadnego majątku. W tej chwili jest ciężko chory i może niedługo umrzeć. Komornik zajął część jego emerytury. Ja i brat zawarliśmy u notariusza umowę o zrzeczenie się dziedziczenia. Czy również moja żona i niepełnoletnie córki powinny tego dokonać? Jeśli chodzi o dzieci, to czy zrzeczenie powinno dotyczyć tylko spadku po dziadku, czy również po nas? Mam pełnomocnictwo od ojca, zaproponowałem bankowi ugodę polegającą na tym, że chciałem spłacić podstawę kredytu w zamian za zrzeknięcie się przez bank praw odsetkowych. Niestety bank nie wyraził na to zgody. Ojciec ze względu na stan zdrowia przebywa obecnie w domu pomocy społecznej. Po egzekucji komorniczej nie jest w stanie go opłacać, jak to robił do tej pory. Czy mogę w jego imieniu wystąpić do komornika o zmniejszenie wymiaru miesięcznej egzekucji?

Kwestie zrzeczenie się spadku po żyjącym spadkodawcy uregulowane są w Kodeksie cywilnym (K.c.). Art.1048 K.c. stanowi: „Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”. W kolejnych art. czytamy: „Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej” (art. 1049 § 1 K.c.). Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku” (art. 1049 § 2 K.c.).

Skutki umowy o zrzeczenie się dziedziczenia rozciągają się w zasadzie także na zstępnych zrzekającego się. Występuje zatem tutaj rzadka w prawie cywilnym sytuacja, w której umowa bezpośrednio wpływa na sytuację prawną osób niebędących jej stronami. Wobec takiej regulacji ustawowej należy przyjąć, że zrzekający się nie musi uzyskiwać zgody zstępnych na zawarcie umowy o zrzeczenie się dziedziczenia ani zgody sądu, gdy zstępni są małoletni. Skutki zrzeczenia się rozciągają się zarówno na zstępnych zrzekającego się żyjących w momencie zawierania umowy, jak i na zstępnych, którzy urodzili się później (tak też: E. Skowrońska-Bocian [w:] Komentarzu do kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki, wyd. 10, Warszawa 2011, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, s. 360).

Oznacza to, że w przypadku gdy dokonał Pan już u notariusza w formie aktu notarialnego zrzeczenia się spadku po ojcu, to zarówno Pan, jak i wszyscy Pańscy spadkobiercy zostali wyłączeni z kręgu osób mogących dziedziczyć po Pana ojcu. Tym samym nie tylko nie odziedziczą Państwo długów zmarłego, lecz także nie będą Państwo mieli prawa do zachowku. W przypadku gdy po śmierci ojca zwrócą się do Państwa banki, wystarczy, że przedstawi im Pan wypis aktu notarialnego, by uwolnić się od odpowiedzialności. Istotne jest, że zawarcie przedmiotowej umowy w innej formie niż akt notarialny, np. w zwykłej formie pisemnej albo formie ustnej, powoduje nieważność takiej umowy z mocy prawa.

W każdej chwili, gdyby sytuacja uległa zmianie, aż do śmierci ojca może Pan uchylić się od złożonego oświadczenia o zrzeczeniu się dziedziczenia. Uchylenie się od zrzeczenia może nastąpić poprzez zawarcie nowej umowy między zrzekającym się, czyli Panem, a spadkodawcą, czyli ojcem. Również ta umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego, co wynika z treści art. 1050 K.c. Nieważność umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia po spadkodawcy w wyniku uchylenia się przez uczestnika od jego oświadczenia woli prowadzi do przywrócenia mu pozycji spadkobiercy ustawowego (postanowienie Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 12 października 2005 r., III CK 48/2005).

Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje jedynie spadek po osobie wskazanej w akcie notarialnym. W związku z tym Pańskie dzieci czy też w przyszłości wnuki będą mogły dziedziczyć po Panu i małżonce.

Pańska małżonka nie jest zaliczana do grona ustawowych spadkobierców po Pańskim ojcu, w związku z czym nie ma podstaw do składania przez nią oświadczenia o zrzeczeniu się dziedziczenia.

Proszę pamiętać, że spadkobierca ustawowy, który zrzekł się przez umowę z przyszłym spadkodawcą dziedziczenia po nim, może dziedziczyć po tym spadkodawcy na podstawie sporządzonego przez niego testamentu. Gdyby ojciec sporządził przed śmiercią testament, to mimo zrzeczenia się dziedziczenia będzie Pan mógł zostać rzeczywistym spadkobiercą. W takiej sytuacji będzie Pan musiał dokonać odrzucenia spadku, w innym bowiem razie będzie Pan odpowiadał za długi ojca. Przypuszczam jednak, że do tego nie dojdzie, skoro ojciec wie, iż odrzucił Pan już obecnie spadek i nie ma składników wartościowych w jego majątku, które mógłby Pan dziedziczyć. I w tym miejscu tylko jedna uwaga – odrzucenie spadku w takiej sytuacji może nastąpić dopiero po śmierci ojca.

W kwestii zmniejszenia wysokości potrącanych rat w egzekucji nie może Pan wraz z komornikiem zadecydować o wysokości miesięcznych zobowiązań. Prawo to należy wyłącznie do wierzyciela, czyli banku. W opisanej sytuacji proponuję, by ojciec lub Pan w jego imieniu skontaktował się z bankiem (najlepiej pisemnie), opisał szczegółowo istniejącą sytuację osobistą ojca i poprosił o zmniejszenie miesięcznej egzekucji. Warto do pisma załączyć zaświadczenie z DPS o wysokości miesięcznego kosztu pobytu w zakładzie oraz o kosztach ewentualnego leczenia taty.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Dziedziczenie nieruchomości

Moja babcia zmarła w 1993 r., zostawiając po sobie nieruchomość (dziadek zmarł wiele lat wcześniej, a nieruchomość w księgach wieczystych...

Odrzucenie spadku przez wnuki

Niedawno zmarła matka mojej żony, która zostawiła po sobie same długi. Moja żona ma zamiar odrzucić spadek i nie chce oczywiście, żeby długi przeszły na...

Dziedziczenie majątku

Mój ojciec zmarł w 2007 r. Po jego śmierci nie przeprowadziliśmy podziału majątku. Spadkobierców jest pięcioro – matka i czworo rodzeństwa. Na jakich...

W jaki sposób odrzucić spadek, by nie odpowiadać za długi ojca?

Zmarł mój ojciec, z którym od wielu lat nie utrzymywałam kontaktów. Miał ona same długi, a nie pozostawił prawie żadnego majątku. W jaki sposób...

Dziedziczenie przez pasierba

Rok temu zmarła moja matka. Nie pozostawiła testamentu. Wspólnie z ojcem odziedziczyliśmy należącą do niej połowę mieszkania (nie mam rodzeństwa)....

Solidarna odpowiedzialność za długi

Mój dziadek zmarł w 2010 r. Nie zostawił żadnego majątku, ponieważ „rozdał” go za życia. Teraz okazało się, że dziadek miał długi...

Odrzucenie albo zrzeczenie się spadku

Chciałbym się dowiedzieć, jak ja i moja rodzina (żona i dzieci) możemy uniknąć dziedziczenia długów po moich rodzicach. Czym się różni...

Co zrobić, gdy spadkodawca pozostawił po sobie długi?

Zmarł mój ociec, który pozostawił po sobie długi w bankach. Co muszę zrobić, żeby ich nie spłacać – zarówno ja, jak i moje dzieci?

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »