Kalkulator zachowku

Co oblicza kalkulator zachowku?

Kalkulator zachowku oblicza orientacyjną kwotę roszczenia pieniężnego, które może przysługiwać zstępnym, małżonkowi albo rodzicom spadkodawcy, jeżeli dziedziczyliby z ustawy, ale zostali pominięci lub nie otrzymali wartości odpowiadającej należnemu zachowkowi.

W najprostszym modelu zachowek oblicza się według wzoru: substrat zachowku × udział ustawowy uprawnionego × 1/2 albo 2/3. Od wyniku odejmuje się świadczenia, które uprawniony już otrzymał i które zaliczają się na poczet zachowku. Wynik nie powinien być niższy niż 0 zł.

Jak ustalić substrat zachowku?

Substrat zachowku to punkt wyjścia do obliczeń. W uproszczeniu obejmuje czystą wartość spadku, czyli aktywa pomniejszone o długi spadkowe, powiększoną o wartości doliczane zgodnie z przepisami, np. niektóre darowizny i zapisy windykacyjne. W określonych sytuacjach znaczenie mogą mieć także wartości związane z fundacją rodzinną.

Nie każdą darowiznę dolicza się do substratu. Przykładowo, co do zasady nie dolicza się drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych ani darowizn dokonanych przed więcej niż 10 laty na rzecz osób, które nie są spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Dlatego przy większych darowiznach wynik kalkulatora wymaga ostrożności.

Jak ustalić udział ustawowy?

Udział ustawowy to część spadku, którą dana osoba otrzymałaby, gdyby dziedziczenie odbywało się według ustawy. Przykład: jeśli po zmarłym dziedziczyliby małżonek i dwoje dzieci, co do zasady każde z nich może mieć udział po 1/3. Jeżeli uprawniony jest dorosły i zdolny do pracy, zachowek wynosi połowę wartości tego udziału. Jeżeli uprawniony jest małoletnim zstępnym albo osobą trwale niezdolną do pracy, stawka wynosi 2/3.

Przykłady obliczenia zachowku

Przykład 1 — dorosłe dziecko pominięte w testamencie. Substrat 400 000 zł, udział ustawowy 1/2, stawka 1/2. Obliczenie: 400 000 × 1/2 × 1/2 = 100 000 zł.

Przykład 2 — małoletni uprawniony. Substrat 400 000 zł, udział 1/2, stawka 2/3. Obliczenie: 400 000 × 1/2 × 2/3 = 133 333,33 zł.

Przykład 3 — wcześniejsza darowizna dla uprawnionego. Jeżeli zachowek brutto wynosi 100 000 zł, ale uprawniony otrzymał wcześniej darowiznę zaliczaną na zachowek 50 000 zł, orientacyjne roszczenie o uzupełnienie wynosi 50 000 zł.

Kto nie skorzysta z prostego wyniku kalkulatora?

• osoba, której udział ustawowy jest sporny lub zależy od odrzucenia spadku przez innych,
• osoba, w której sprawie były duże darowizny, zapisy windykacyjne albo fundacja rodzinna,
• osoba wydziedziczona albo objęta umową zrzeczenia się dziedziczenia,
• spadkobierca, który nie zna wartości długów spadkowych,
• osoba, która dochodzi zachowku wiele lat po śmierci spadkodawcy i musi sprawdzić przedawnienie.

Podstawa prawna

Art. 991 Kodeksu cywilnego (wysokość zachowku), art. 993–995 K.c. (substrat i doliczanie darowizn) oraz art. 1007 K.c. (przedawnienie roszczeń). Pojęcia takie jak zachowek, wydziedziczenie i zapis windykacyjny wyjaśniamy w słowniku.

Najczęstsze pytania o zachowek

Czy zachowek to udział w mieszkaniu albo spadku? Nie. Zachowek jest co do zasady roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej, a nie automatycznym prawem do konkretnej rzeczy ze spadku.

Czy rodzeństwo ma prawo do zachowku? Nie z samego faktu bycia rodzeństwem. Uprawnieni do zachowku to zstępni, małżonek i rodzice spadkodawcy, jeżeli dziedziczyliby z ustawy.

Czy zachowek może wynieść 0 zł? Tak, jeżeli uprawniony otrzymał już świadczenia pokrywające należny zachowek albo nie spełnia warunków. Kalkulator pokazuje wtedy 0 zł, nigdy wartość ujemną.

Ile jest czasu na dochodzenie zachowku? Termin przedawnienia zależy od podstawy roszczenia. W wielu typowych sprawach wynosi 5 lat, ale początek biegu może być różny — np. od ogłoszenia testamentu albo od otwarcia spadku przy roszczeniu przeciwko obdarowanemu.