Masz taką sprawę i potrzebujesz pomocy? Zadaj pytanie prawnikowi › — bezpłatna wycena.
Najważniejsze w skrócie
  • Masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o powołaniu do spadku, na złożenie oświadczenia.
  • Brak oświadczenia w terminie = przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza (odpowiedzialność za długi do wartości spadku).
  • Oświadczenie składasz u notariusza albo w sądzie rejonowym.
  • Po odrzuceniu jesteś traktowany tak, jakbyś nie dożył otwarcia spadku — udział przechodzi na kolejne osoby.
  • Odrzucenie w imieniu małoletniego dziecka zwykle wymaga zgody sądu opiekuńczego — ale od 15 listopada 2023 r. w prostych sprawach może nie być wymagana.
  • Działaj rozważnie — odrzucenie często wymusza łańcuch odrzuceń w rodzinie (dzieci, wnuki).
Najważniejsze: termin 6 miesięcy jest nieprzekraczalny. Jeśli zbliża się koniec, a nie zdążysz do notariusza, złóż w sądzie wniosek o odebranie oświadczenia — to zachowuje termin.
KROK 1

Sprawdź, czy spadek jest zadłużony

Zanim zdecydujesz, ustal aktywa i długi zmarłego (kredyty, pożyczki, zaległości). Jeśli nie masz pewności, bezpieczniejsze bywa przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza niż odrzucenie.

KROK 2

Policz termin 6 miesięcy

Termin biegnie od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule powołania (zwykle od śmierci spadkodawcy lub od odrzucenia przez osobę przed Tobą). Po jego upływie odrzucenie nie jest już możliwe.

Od 18 października 2015 r. brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza (za długi odpowiadasz tylko do wartości spadku). Zmiany z 2023 r. dotyczą m.in. odrzucania spadku w imieniu małoletnich i biegu terminu.
KROK 3

Wybierz formę: notariusz albo sąd

Oświadczenie o odrzuceniu składasz przed notariuszem (od ręki) albo w sądzie rejonowym (wniosek o odebranie oświadczenia). Obie formy są równoważne.

KROK 4

Złóż oświadczenie o odrzuceniu

W oświadczeniu wskazujesz spadkodawcę, datę zgonu i dzień, w którym dowiedziałeś się o powołaniu. Gotowy wzór znajdziesz w dziale Wzory pism.

KROK 5

Zadbaj o dzieci i dalszych spadkobierców

Po Twoim odrzuceniu do dziedziczenia dochodzą Twoi zstępni (dzieci) — często trzeba odrzucić spadek również w ich imieniu. Odrzucenie za małoletniego zwykle wymaga zgody sądu opiekuńczego, ale od 15 listopada 2023 r. w prostych sprawach (gdy rodzic wcześniej sam odrzucił spadek) zgoda może nie być potrzebna — sprawdź warunki.

Termin dla dziecka liczy się od Twojego odrzucenia; na czas postępowania o zgodę sądu bieg terminu ulega zawieszeniu.
KROK 6

Sprawdź skutki i zachowaj dokumenty

Po odrzuceniu nie odpowiadasz za długi spadkowe. Zachowaj akt notarialny lub postanowienie — może być potrzebny wierzycielom i w dalszych sprawach rodzinnych.

Przykłady z praktyki

Pan Marek dowiedział się, że po wuju zostały głównie długi. W ciągu 6 miesięcy odrzucił spadek u notariusza i uniknął odpowiedzialności.
Pani Anna odrzuciła zadłużony spadek, ale zapomniała o dzieciach — udział przeszedł na nie. Musiała wystąpić do sądu o zgodę na odrzucenie w ich imieniu.
Nie chcesz popełnić błędu w swojej sprawie? Opisz ją prawnikowi › — wycena bez zobowiązań.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Od kiedy liczy się 6 miesięcy?

Od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule powołania do spadku — najczęściej od śmierci spadkodawcy, a dla dalszych spadkobierców od odrzucenia przez osobę przed nimi.

Co, jeśli przegapię termin?

Następuje przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza — odpowiadasz za długi, ale tylko do wartości spadku. Przy wadzie oświadczenia bywa możliwe uchylenie się od skutków — to wymaga sądu.

Czy muszę odrzucać w imieniu dzieci?

Jeśli po Twoim odrzuceniu dzieci dochodzą do dziedziczenia i spadek jest zadłużony — tak. Odrzucenie za małoletniego zwykle wymaga zgody sądu opiekuńczego; od 15 listopada 2023 r. w prostych sprawach po wcześniejszym odrzuceniu przez rodzica może nie być potrzebna.

Notariusz czy sąd — co szybciej?

U notariusza zwykle szybciej i od ręki. Sąd bywa konieczny np. przy odrzucaniu w imieniu małoletnich (zwykle po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego; od 15 listopada 2023 r. w prostych sprawach bez zgody).

Czy mogę odrzucić tylko część spadku?

Nie — spadek przyjmuje się albo odrzuca w całości. Nie można odrzucić długów, a zachować aktywów.

Podsumowanie

Odrzucenie spadku to skuteczna ochrona przed długami, ale rządzi się sztywnym terminem 6 miesięcy i wymaga prawidłowej formy. Pamiętaj o efekcie domina w rodzinie oraz o tym, że odrzucenie za małoletnich zwykle wymaga zgody sądu — z wyjątkami od 15 listopada 2023 r. w prostych sprawach.

Podstawa prawna

Art. 1012, 1015 i 1020 Kodeksu cywilnego; zgoda sądu opiekuńczego — art. 101 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Zobacz również:

Poradnik ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.