Dwa porządki dziedziczenia: ustawa i wola spadkodawcy
W polskim systemie prawnym powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Pierwszeństwo zawsze ma wola zmarłego wyrażona w ważnym testamencie. Testament może przybrać formę aktu notarialnego lub zostać sporządzony odręcznie, jednak zawsze musi spełniać rygorystyczne wymogi formalne, aby zachował swoją moc. Jeśli spadkodawca nie pozostawił takiego dokumentu, albo gdy wszystkie powołane przez niego osoby z różnych przyczyn odrzuciły swój udział, ma miejsce dziedziczenie ustawowe. Krąg spadkobierców ustawowych i udziały, w jakich dziedziczą, są ściśle określone w przepisach kodeksu cywilnego – w pierwszej kolejności do majątku powoływane są dzieci oraz małżonek zmarłego.
Pół roku na kluczową decyzję – przyjęcie lub odrzucenie spadku
Jednym z najważniejszych terminów, o którym bezwzględnie należy pamiętać, jest okres 6 miesięcy od momentu, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Najczęściej bieg tego terminu rozpoczyna się w dniu śmierci spadkodawcy. W tym relatywnie krótkim oknie czasowym należy zadecydować, czy przyjmujemy majątek z dobrodziejstwem inwentarza (odpowiedzialność za ewentualne długi jest wtedy ograniczona wyłącznie do wartości stanu czynnego spadku), czy też spadek całkowicie odrzucamy. Odrzucenie spadku to najbezpieczniejsze rozwiązanie w sytuacji, gdy mamy pewność, że zmarły pozostawił po sobie więcej długów niż realnych aktywów.
Zachowek i ostateczny dział spadku
Nawet przy istnieniu ważnego testamentu, w którym majątek przepisano osobom trzecim, najbliższa rodzina zmarłego (zstępni, małżonek, rodzice), która zostałaby powołana do dziedziczenia na podstawie ustawy, jest chroniona prawem do zachowku. Jest to roszczenie czysto finansowe, skierowane do osób, które faktycznie otrzymały majątek spadkowy. Z kolei w przypadku, gdy spadkobierców dziedziczących majątek jest kilku, powstaje między nimi tzw. wspólność majątku spadkowego, którą docelowo należy znieść poprzez proces zwany działem spadku. Może on obejmować fizyczny podział rzeczy, przyznanie ich jednemu ze spadkobierców z obowiązkiem spłaty pozostałych, lub też sprzedaż całości majątku i podział gotówki.
Sprawy majątkowe bywają wyjątkowo zawiłe i nierzadko wiążą się z silnymi, rodzinnymi emocjami. Szczególnie na Śląsku, w miastach takich jak Gliwice, gdzie nader często obywatele mierzą się ze skomplikowaną, nieuregulowaną od lat strukturą własnościową nieruchomości po przodkach, profesjonalna pomoc staje się nieoceniona. W obliczu tego typu wyzwań i dylematów warto zasięgnąć porady w kancelarii specjalizującej się w prawie spadkowym - Kancelaria Adwokacka Karolina Grabczyk-Jermak, co pozwoli na sprawne, bezpieczne i wysoce merytoryczne przeprowadzenie wszelkich skomplikowanych procedur prawnych związanych ze stwierdzeniem nabycia i późniejszym podziałem zgromadzonego dorobku.