- Akt zgonu sporządza urząd stanu cywilnego. Osoba uprawniona otrzymuje odpis aktu, a nie oryginał wpisu przechowywanego w rejestrze.
- Małżonek, wstępni, zstępni i rodzeństwo zmarłego mogą uzyskać odpis bez wykazywania dodatkowego interesu prawnego.
- Osoby spoza ustawowego kręgu muszą wykazać interes prawny, a nie tylko osobistą potrzebę uzyskania dokumentu.
- Zgon należy zgłosić w ciągu 3 dni od sporządzenia karty zgonu, a w przypadku śmierci wskutek choroby zakaźnej – w ciągu 24 godzin od zgonu.
- Kolejny odpis skrócony kosztuje zasadniczo 22 zł, a zupełny 33 zł. Ustawa przewiduje określone zwolnienia.
Kto może uzyskać akt zgonu i kiedy trzeba najpierw zarejestrować śmierć?
Trzeba odróżnić zgłoszenie zgonu, które prowadzi do sporządzenia aktu zgonu, od uzyskania odpisu aktu już znajdującego się w rejestrze stanu cywilnego. Obie czynności załatwia się w urzędzie stanu cywilnego (USC), ale różnią się właściwością urzędu, dokumentami i terminami.
Akt zgonu jest urzędowym wpisem potwierdzającym śmierć danej osoby. Do załatwiania formalności wykorzystuje się jego odpisy.
Kto może otrzymać odpis aktu zgonu bez wykazywania interesu prawnego?
Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego uprawnienie do otrzymania odpisu przysługuje między innymi:
- małżonkowi zmarłego – jeżeli małżeństwo istniało w chwili śmierci;
- zstępnym – dzieciom, wnukom i dalszym potomkom;
- wstępnym – rodzicom, dziadkom i dalszym przodkom;
- rodzeństwu zmarłego;
- przedstawicielowi ustawowemu lub opiekunowi – w zakresie wynikającym z jego umocowania.
Ustawa przewiduje także dostęp dla określonych organów publicznych, sądów, prokuratorów oraz organizacji społecznych po spełnieniu właściwych przesłanek.
Osoby należące do wymienionego kręgu rodzinnego nie muszą udowadniać, dlaczego potrzebują odpisu. Urząd może natomiast zweryfikować ich tożsamość i relację ze zmarłym. Jeżeli pokrewieństwo nie wynika z dostępnych rejestrów, konieczne może być przedstawienie dodatkowych dokumentów.
Uprawnienie nie jest uzależnione od bycia spadkobiercą. Brat zmarłego może otrzymać odpis aktu zgonu również wtedy, gdy nie dziedziczy po nim majątku.
Czy partner, były małżonek lub wierzyciel otrzyma odpis?
Partner pozostający ze zmarłym w związku nieformalnym, były małżonek, kuzyn czy wierzyciel nie uzyskują automatycznie odpisu tylko z powodu tej relacji. Mogą jednak wystąpić o dokument, jeżeli wykażą interes prawny.
Interes prawny powinien wynikać z konkretnego przepisu lub sytuacji prawnej wymagającej posłużenia się aktem zgonu. Może wiązać się z prowadzonym postępowaniem sądowym, dochodzeniem roszczenia lub koniecznością wykazania śmierci strony określonego stosunku prawnego.
Sama ciekawość, więź emocjonalna lub chęć poznania danych zmarłego nie wystarczają. Również status wierzyciela nie oznacza automatycznego dostępu: trzeba wykazać związek dokumentu z konkretnym uprawnieniem lub postępowaniem.
Pani Anna przez kilkanaście lat mieszkała ze swoim partnerem, ale nie zawarli małżeństwa. Po jego śmierci potrzebuje aktu zgonu do wyjaśnienia praw wynikających ze wspólnej umowy. Sam wieloletni związek nie daje jej ustawowego uprawnienia do odpisu. Powinna wskazać podstawę interesu prawnego i przedstawić dokumenty potwierdzające związek sprawy z jej prawami. Urząd oceni, czy przedstawione okoliczności uzasadniają wydanie odpisu.
Kiedy konieczna jest inna procedura?
Jeżeli zgon nastąpił w Polsce, ale nie został jeszcze zarejestrowany, trzeba najpierw dokonać zgłoszenia w USC właściwym dla miejsca śmierci. Nie można otrzymać odpisu aktu, który nie został sporządzony.
Jeśli osoba zmarła za granicą, a śmierć została zarejestrowana przez zagraniczny organ, może być potrzebny zagraniczny akt zgonu, jego transkrypcja do polskiego rejestru albo inna procedura przewidziana przepisami. Nie zawsze trzeba sporządzać polski akt, aby załatwić określoną sprawę.
Odrębna droga będzie potrzebna również wtedy, gdy nie ma urzędowego potwierdzenia śmierci, a zachodzą przesłanki sądowego stwierdzenia zgonu lub uznania osoby za zmarłą. Zwykły wniosek o odpis nie zastępuje wówczas właściwego postępowania.
Gdzie zgłosić zgon i gdzie złożyć wniosek o odpis aktu zgonu?
Zgłoszenie zgonu następuje w USC właściwym ze względu na miejsce śmierci. Jeżeli osoba zmarła w Krakowie, zgłoszenia dokonuje się w urzędzie właściwym dla Krakowa, nawet jeśli zmarły mieszkał w innej miejscowości.
Natomiast wniosek o kolejny odpis aktu zgonu można złożyć w dowolnym urzędzie stanu cywilnego w Polsce. Nie trzeba udawać się do miejscowości, w której nastąpił zgon.
Jakimi sposobami można złożyć wniosek?
- Osobiście – składając wniosek w USC i okazując dokument tożsamości.
- Listownie – przesyłając podpisany wniosek oraz wymagane załączniki.
- Elektronicznie – korzystając z oficjalnej usługi publicznej oraz właściwego kanału komunikacji elektronicznej.
- Przez pełnomocnika – jeżeli pełnomocnictwo obejmuje załatwienie sprawy i odbiór dokumentu.
Przy elektronicznej korespondencji z urzędem należy uwzględnić aktualne zasady korzystania z e-Doręczeń. Przed wysłaniem wniosku najlepiej sprawdzić właściwą usługę na portalu gov.pl oraz wymagany sposób uwierzytelnienia.
Elektroniczny odpis aktu zgonu jest urzędowym dokumentem cyfrowym opatrzonym odpowiednim podpisem lub pieczęcią elektroniczną. Samodzielny wydruk elektronicznego odpisu nie jest równoważny papierowemu odpisowi wydanemu przez USC. Jeżeli instytucja wymaga dokumentu papierowego, należy zamówić właściwą postać odpisu.
Czy można upoważnić inną osobę?
Tak. Osoba uprawniona może działać przez pełnomocnika. Pełnomocnictwo powinno identyfikować mocodawcę i pełnomocnika oraz wskazywać zakres umocowania, na przykład złożenie wniosku i odebranie odpisu aktu zgonu konkretnej osoby.
Co do zasady za złożenie dokumentu pełnomocnictwa pobiera się opłatę skarbową w wysokości 17 zł. Zwolnienia obejmują między innymi pełnomocnictwa udzielane małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu lub rodzeństwu, zgodnie z ustawą o opłacie skarbowej.
Notariusz nie jest organem wydającym odpisy aktów zgonu. Może uczestniczyć w późniejszych formalnościach spadkowych, ale urzędowy odpis pochodzi z rejestru stanu cywilnego.
Jakie dokumenty są potrzebne do uzyskania aktu zgonu lub jego odpisu?
Zestaw dokumentów zależy od tego, czy zgon ma dopiero zostać zarejestrowany, czy wnioskodawca potrzebuje kolejnego odpisu istniejącego aktu.
Dokumenty do pierwszego zgłoszenia zgonu
- Karta zgonu sporządzona przez uprawnioną osobę stwierdzającą zgon.
- Dokument tożsamości zgłaszającego – do okazania.
- Dowód osobisty osoby zmarłej – jeżeli jest dostępny.
- Dane osobowe zmarłego – w szczególności imiona, nazwisko, PESEL, data i miejsce urodzenia oraz inne informacje potrzebne do sporządzenia protokołu.
- Dokument pełnomocnictwa – jeżeli czynności dokonuje pełnomocnik.
Podstawą sporządzenia aktu jest karta zgonu wraz z protokołem zgłoszenia zgonu. Nie należy mylić karty zgonu z odpisem aktu zgonu: dokumenty mają inne funkcje i są wystawiane na różnych etapach procedury.
Dokumenty do uzyskania kolejnego odpisu
- Wniosek o wydanie odpisu aktu stanu cywilnego ze wskazaniem jego rodzaju.
- Dane osoby zmarłej pozwalające zidentyfikować akt, zwłaszcza imię, nazwisko, datę i miejsce zgonu oraz PESEL, jeśli jest znany.
- Dokument tożsamości wnioskodawcy, odpowiednio do sposobu składania wniosku.
- Potwierdzenie wniesienia opłaty skarbowej, jeżeli jest należna.
- Dokumenty potwierdzające interes prawny – gdy wnioskodawca nie należy do kręgu osób ustawowo uprawnionych bez jego wykazywania.
- Pełnomocnictwo oraz ewentualne potwierdzenie opłaty – przy działaniu przez pełnomocnika.
Osoba należąca do najbliższej rodziny nie musi automatycznie przedstawiać wszystkich aktów dokumentujących pokrewieństwo. USC może zweryfikować część danych w rejestrach. Jeżeli relacji nie można ustalić, urząd może poprosić o jej udokumentowanie.
Numer aktu zgonu nie jest zawsze konieczny. Jeśli go nie znasz, podaj możliwie dokładne dane zmarłego. Przy popularnym imieniu i nazwisku szczególnie pomocna będzie data lub miejscowość śmierci.
Urząd kwestionuje Twoje prawo do odpisu aktu zgonu?
Jeżeli nie jesteś najbliższym krewnym zmarłego, problemem może być wykazanie interesu prawnego. Prawnik może przeanalizować dokumenty i pomóc przygotować uzasadnienie wniosku lub odwołanie od odmowy.
Skonsultuj prawo do uzyskania aktu zgonu ›Akt zgonu i odpis aktu zgonu krok po kroku
Krok 1. Uzyskaj kartę zgonu
Po stwierdzeniu śmierci uprawniona osoba sporządza kartę zgonu. Jeżeli śmierć nastąpiła w szpitalu lub innym podmiocie leczniczym, formalności związane z dokumentacją są zwykle koordynowane przez tę placówkę.
Karta zgonu jest potrzebna do zgłoszenia zgonu w USC. Nie zastępuje później urzędowego odpisu aktu zgonu w postępowaniu spadkowym czy innych formalnościach.
Krok 2. Zgłoś zgon we właściwym urzędzie
Osoba uprawniona do pochówku przedstawia kartę zgonu w USC właściwym dla miejsca śmierci. Krąg osób uprawnionych do zgłoszenia wynika z przepisów Prawa o aktach stanu cywilnego oraz ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych.
Kierownik USC sporządza protokół zgłoszenia zgonu. Zgłaszający powinien sprawdzić poprawność danych przed podpisaniem dokumentu, zwłaszcza imion, nazwisk, dat oraz danych identyfikujących zmarłego.
Krok 3. Odbierz pierwszy bezpłatny odpis
Zgon jest co do zasady rejestrowany w dniu zgłoszenia. Po sporządzeniu aktu kierownik USC wydaje zgłaszającemu z urzędu jeden bezpłatny odpis skrócony aktu zgonu.
Jeżeli z powodu niedostępności rejestru akt nie może zostać sporządzony w dniu zgłoszenia, stosuje się procedurę szczególną. Po późniejszym zarejestrowaniu zgonu zgłaszający otrzymuje z urzędu dwa odpisy skrócone. Odpowiednia adnotacja na karcie zgonu umożliwia w tej sytuacji przeprowadzenie formalności związanych z pochówkiem.
Krok 4. Wybierz właściwy rodzaj odpisu
Rodzaj dokumentu zależy od wymagań instytucji, w której ma zostać przedstawiony.
| Rodzaj odpisu | Zawartość i zastosowanie |
|---|---|
| Skrócony | Zawiera ustawowo określony zakres aktualnych danych z aktu. Zwykle wystarcza do podstawowych formalności po śmierci. |
| Zupełny | Obejmuje pełną treść aktu wraz z późniejszymi wpisami. Przydaje się, gdy wymagane są szczegółowe dane. |
| Wielojęzyczny skrócony | Może ułatwiać wykorzystanie dokumentu za granicą. Jest wydawany w postaci papierowej, a jego przydatność zależy od państwa i rodzaju sprawy. |
Nie trzeba zamawiać odpisu zupełnego tylko dlatego, że sprawa dotyczy spadku. Najpierw należy ustalić, jaki dokument rzeczywiście jest wymagany.
Krok 5. Złóż wniosek o dodatkowy odpis
Jeżeli pierwszy odpis został wykorzystany albo kilka instytucji wymaga przedstawienia dokumentu, wybierz dowolny USC i złóż kolejny wniosek. Wskaż rodzaj odpisu oraz sposób jego doręczenia.
Jeżeli odpis podlega opłacie skarbowej, dokonaj płatności zgodnie z informacją urzędu. Jeśli przysługuje zwolnienie, określ we wniosku cel wydania dokumentu i podstawę zwolnienia.
Krok 6. Sprawdź otrzymany dokument
Po odbiorze odpisu skontroluj dane zmarłego, datę i miejsce zgonu oraz rodzaj dokumentu. Jeśli zauważysz błąd w treści aktu, samo zamówienie kolejnego odpisu nie usunie nieprawidłowości.
W zależności od rodzaju błędu może być potrzebne sprostowanie lub uzupełnienie aktu stanu cywilnego. W określonych sytuacjach wymaga to odrębnej procedury administracyjnej albo sądowej.
Terminy zgłoszenia zgonu i uzyskania odpisu – jak je liczyć?
Należy odróżnić termin na zgłoszenie śmierci od czasu oczekiwania na odpis już istniejącego aktu.
| Czynność | Termin |
|---|---|
| Zgłoszenie zgonu | 3 dni od sporządzenia karty zgonu |
| Zgon wskutek choroby zakaźnej | 24 godziny od chwili zgonu |
| Sporządzenie aktu zgonu | Co do zasady w dniu zgłoszenia |
| Odpis aktu znajdującego się w rejestrze | Do 7 dni kalendarzowych |
| Akt w dawnej księdze papierowej urzędu przyjmującego wniosek | Do 7 dni roboczych |
| Akt w dawnej księdze innego urzędu | Do 10 dni roboczych |
| Odwołanie od decyzji odmawiającej wydania odpisu | 14 dni od doręczenia decyzji |
Wskazane terminy wydania odpisu dotyczą czynności urzędu, a nie gwarantowanego dnia doręczenia przesyłki pocztowej. Jeżeli konieczne jest wyjaśnienie uprawnienia, usunięcie braków formalnych albo przeniesienie starszego aktu do rejestru, sprawa może wymagać dodatkowych czynności.
Od którego dnia liczy się termin zgłoszenia zgonu?
Standardowe trzy dni odnoszą się do daty sporządzenia karty zgonu, a nie zawsze do samej daty śmierci. Jeżeli karta została sporządzona dzień po zgonie, punktem odniesienia pozostaje dzień jej sporządzenia.
Przy obliczaniu terminów należy stosować odpowiednie zasady ich liczenia, z uwzględnieniem charakteru danego terminu. W przypadku śmierci wskutek choroby zakaźnej ustawodawca przewiduje termin 24 godzin od zgonu, a nie liczbę dni roboczych.
Co zrobić, gdy termin minął?
Jeżeli zgon nie został zgłoszony w ustawowym terminie, należy skontaktować się z właściwym USC i jak najszybciej dokonać zgłoszenia, przedstawiając kartę zgonu oraz wyjaśniając przyczynę opóźnienia.
Sam upływ terminu nie oznacza, że zgon nie może już zostać zarejestrowany. Może jednak powodować komplikacje organizacyjne i opóźniać dalsze czynności.
Inaczej wygląda sytuacja osoby, która chce uzyskać kolejny odpis istniejącego aktu. Co do zasady nie ma określonego terminu, po którym wygasa prawo do wystąpienia o odpis aktu zgonu. Dokument można zamówić także wiele lat po śmierci.
Ile kosztuje odpis aktu zgonu?
Sporządzenie aktu zgonu po zgłoszeniu śmierci jest bezpłatne. Osoba zgłaszająca zgon otrzymuje także bez opłaty pierwszy odpis skrócony.
Za kolejne odpisy pobierane są zasadniczo następujące opłaty skarbowe:
- 22 zł – odpis skrócony aktu zgonu;
- 22 zł – wielojęzyczny odpis skrócony;
- 33 zł – odpis zupełny aktu zgonu;
- 17 zł – złożenie dokumentu pełnomocnictwa, jeżeli nie przysługuje zwolnienie.
W określonych ustawowo sprawach wydanie odpisu nie podlega opłacie skarbowej. Dotyczy to między innymi dokumentów potrzebnych w sprawach ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego, pomocy społecznej, alimentów czy zatrudnienia, na zasadach określonych w ustawie o opłacie skarbowej.
Nie każde wykorzystanie aktu zgonu w sprawie spadkowej oznacza zwolnienie z opłaty. Należy sprawdzić podstawę ewentualnego zwolnienia, zamiast zakładać, że odpis będzie wydany bezpłatnie.
W przypadku dokumentu przeznaczonego do wykorzystania za granicą mogą dojść koszty tłumaczenia przysięgłego, apostille albo legalizacji, jeśli są wymagane.
Sam wniosek o odpis nie wymaga udziału notariusza, radcy prawnego ani adwokata. Koszty profesjonalnej pomocy mogą pojawić się wtedy, gdy trzeba wykazać interes prawny, rozstrzygnąć spór z urzędem albo przeprowadzić odrębne postępowanie.
Co zrobić z odpisem aktu zgonu po jego otrzymaniu?
Odpis aktu zgonu potwierdza urzędowo fakt śmierci i może być wykorzystywany w formalnościach dotyczących majątku, zobowiązań, świadczeń oraz sytuacji rodzinnej zmarłego. Sam dokument nie przesądza jednak o tym, kto jest spadkobiercą ani jaki udział w majątku mu przysługuje.
Odpis może być potrzebny w szczególności:
- przy wszczynaniu lub prowadzeniu postępowania o stwierdzenie nabycia spadku;
- przy sporządzaniu aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza;
- w kontaktach z bankiem, ubezpieczycielem albo instytucją prowadzącą rachunek zmarłego;
- przy załatwianiu spraw w ZUS lub KRUS;
- przy zgłaszaniu śmierci kontrahentom oraz wyjaśnianiu praw i obowiązków wynikających z umów;
- w sprawach dotyczących lokalu, nieruchomości lub innych składników majątku.
Przed zamówieniem kilku dodatkowych odpisów dobrze sprawdzić, czy dana instytucja rzeczywiście wymaga ich przedstawienia. Część organów administracji publicznej może samodzielnie zweryfikować dane w dostępnych rejestrach albo pozyskać niezbędne informacje w ramach swoich kompetencji.
Odpis aktu zgonu a sprawy majątkowe i spadkowe
Jeżeli zmarłym był rodzic, uzyskanie odpisu stanowi zwykle jeden z pierwszych etapów porządkowania sytuacji prawnej. Dalsze czynności, takie jak ustalenie spadkobierców, uregulowanie umów i spraw dotyczących nieruchomości, opisuje poradnik Formalności po śmierci rodziców.
W rodzinach, w których występują dzieci z różnych związków, samo posiadanie odpisu aktu zgonu nie daje uprawnienia do dysponowania majątkiem zmarłego. O dziedziczeniu rozstrzygają odrębne przepisy, testament i odpowiednie dokumenty spadkowe. Zagadnienia planowania dziedziczenia wyjaśnia materiał Jak zabezpieczyć majątek dla dzieci.
Jeżeli śmierć dotyczy jednego lub obojga rodziców małoletniego dziecka, oprócz uzyskania aktu zgonu mogą pojawić się kwestie reprezentacji dziecka i zarządzania odziedziczonym majątkiem. Szerzej omawia je artykuł Jak zabezpieczyć dzieci na wypadek śmierci.
Co zrobić, gdy urząd odmawia wydania odpisu aktu zgonu?
Jeżeli wnioskodawca nie należy do ustawowo wskazanego kręgu osób, a przedstawione dokumenty nie potwierdzają interesu prawnego, kierownik USC może odmówić wydania odpisu.
Odmowa powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Nie należy utożsamiać jej z nieformalną informacją urzędnika, że wniosek wymaga uzupełnienia albo przedstawienia dodatkowych dokumentów.
Od decyzji odmownej przysługuje odwołanie do właściwego wojewody, składane za pośrednictwem kierownika USC, który wydał decyzję. Termin wynosi 14 dni od jej doręczenia.
W odwołaniu należy wskazać, dlaczego wnioskodawca uważa decyzję za nieprawidłową, oraz przedstawić dokumenty i argumenty potwierdzające jego uprawnienie. Jeśli sprawa dotyczy interesu prawnego, najważniejsze jest powiązanie żądanego odpisu z konkretną normą prawną lub prawnie chronionym uprawnieniem.
Pan Marek jest wierzycielem zmarłego kontrahenta i prowadzi postępowanie dotyczące niezapłaconej należności. Złożył wniosek o odpis aktu zgonu, ale wskazał jedynie, że zmarły był mu winien pieniądze. Urząd uznał uzasadnienie za niewystarczające i wydał decyzję odmowną. Pan Marek może w terminie 14 dni wnieść odwołanie, przedstawiając dokumenty dotyczące roszczenia, prowadzonego postępowania oraz wyjaśniając, dlaczego urzędowe potwierdzenie zgonu jest niezbędne do realizacji jego praw. O wyniku zdecyduje ocena wykazanego interesu prawnego.
Jeśli odwołanie nie przyniesie oczekiwanego skutku, po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji może być możliwe wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na zasadach właściwych dla kontroli decyzji administracyjnych.
Najczęstsze błędy przy uzyskiwaniu aktu zgonu i sposoby ich naprawienia
Mylenie karty zgonu z odpisem aktu zgonu
Karta zgonu służy między innymi rejestracji zgonu i czynnościom związanym z pochówkiem. Nie jest tym samym co urzędowy odpis aktu zgonu. Jeśli instytucja żąda odpisu, trzeba uzyskać go z USC.
Składanie zgłoszenia zgonu w urzędzie miejsca zamieszkania
Przy pierwszej rejestracji właściwy jest USC miejsca zgonu. Skierowanie dokumentów do niewłaściwej jednostki może opóźnić formalności. Inaczej jest z późniejszym zamówieniem odpisu – wtedy można wybrać dowolny USC.
Zakładanie, że każdy członek rodziny ma prawo do odpisu
Ustawa wymienia określone relacje rodzinne. Dalszy krewny niewymieniony w tym katalogu powinien ustalić, czy potrafi wykazać interes prawny. Jeśli urząd wzywa do udokumentowania uprawnienia, należy przedstawić właściwe dokumenty lub wyjaśnienia.
Zamawianie niewłaściwego rodzaju odpisu
Niektóre instytucje wymagają odpisu zupełnego albo dokumentu w określonej postaci. Jeżeli wnioskodawca zamówi odpis skrócony, który nie spełnia wymagań odbiorcy, konieczne może być ponowne wystąpienie o dokument i poniesienie kolejnej opłaty.
Przekazywanie wydruku elektronicznego odpisu
Elektroniczny odpis należy przekazywać w postaci umożliwiającej weryfikację podpisu lub pieczęci elektronicznej. Zwykły wydruk nie zachowuje automatycznie charakteru urzędowego dokumentu papierowego. Jeżeli odbiorca wymaga dokumentu papierowego, trzeba uzyskać odpowiednią wersję.
Nieprawidłowe dane w akcie zgonu
Rozbieżności w nazwisku, danych osobowych lub dacie mogą utrudniać postępowanie spadkowe i kontakty z instytucjami. W razie stwierdzenia błędu należy zwrócić się do USC w sprawie procedury sprostowania lub uzupełnienia aktu.
Pani Katarzyna potrzebuje odpisu aktu zgonu dziadka zmarłego w 1992 r. Mieszka w Gdańsku, a zgon został zarejestrowany w Rzeszowie. Może złożyć wniosek w USC w Gdańsku, ponieważ jako wnuczka należy do kręgu ustawowo uprawnionych. Jeżeli akt znajduje się wyłącznie w dawnej księdze papierowej i nie został przeniesiony do centralnego rejestru, procedura może potrwać do 10 dni roboczych. Nie musi jednak osobiście jechać do Rzeszowa.
FAQ – dodatkowe pytania o akt zgonu i jego odpis
Czy synowa lub zięć może otrzymać odpis aktu zgonu teścia albo teściowej?
Synowa i zięć nie należą wyłącznie z racji powinowactwa do kręgu wymienionego w art. 45 ust. 1 Prawa o aktach stanu cywilnego. Mogą uzyskać odpis jako pełnomocnicy osoby uprawnionej albo we własnym imieniu, jeżeli wykażą interes prawny.
Czy rozwiedziona żona ma prawo do odpisu aktu zgonu byłego męża?
Sam status byłego małżonka nie wystarcza. Jeśli jednak dokument jest potrzebny do realizacji konkretnego prawa, na przykład w związku z postępowaniem dotyczącym majątku lub roszczenia, można wystąpić o odpis, wykazując interes prawny.
Czy wnuk może uzyskać odpis aktu zgonu babci, jeżeli jego rodzic żyje?
Tak. Wnuk jest zstępnym osoby zmarłej i ma własne ustawowe uprawnienie do otrzymania odpisu. Nie musi wykazywać, że jego rodzic nie żyje, ani uzyskiwać od niego zgody.
Czy odpis aktu zgonu ma termin ważności?
Przepisy nie przewidują ogólnego okresu ważności odpisu aktu zgonu. Niektóre instytucje mogą jednak wymagać aktualnego odpisu lub dokumentu wystawionego w określonym czasie, stosownie do zasad prowadzonej sprawy.
Czy można uzyskać akt zgonu osoby zmarłej kilkadziesiąt lat temu?
Tak, ale trzeba uwzględnić miejsce przechowywania dokumentacji. Akty zgonu są zasadniczo przechowywane w USC przez 80 lat, licząc według zasad ustawowych, a następnie przekazywane do właściwego archiwum państwowego. W przypadku bardzo dawnych aktów odpowiedni będzie więc tryb archiwalny.
Czy polski odpis aktu zgonu wystarczy do załatwienia sprawy za granicą?
To zależy od państwa i rodzaju postępowania. W niektórych sytuacjach wystarczy wielojęzyczny odpis skrócony, a w innych potrzebne będzie tłumaczenie lub dodatkowe poświadczenie. W relacjach między państwami Unii Europejskiej należy uwzględnić również rozporządzenie UE 2016/1191 dotyczące określonych dokumentów urzędowych.
Czy urząd może odmówić wydania odpisu, jeśli nie znam numeru PESEL zmarłego?
Sam brak znajomości numeru PESEL nie przesądza o odmowie. Wniosek powinien zawierać dane umożliwiające ustalenie właściwego aktu. Jeśli są niewystarczające, urząd może poprosić o ich uzupełnienie.
Przed zakończeniem formalności sprawdź trzy kwestie: czy zgon został już zarejestrowany, czy należysz do kręgu uprawnionych oraz jaki rodzaj odpisu jest wymagany w Twojej sprawie. Pozwala to uniknąć niepotrzebnych opłat i ponownego składania wniosków.
Twoja sytuacja wymaga indywidualnej oceny?
Opisz sprawę i najważniejsze okoliczności. Prawnik może ocenić problem na podstawie konkretnego stanu faktycznego i wskazać możliwe dalsze działania.
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Źródła
- Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego, w szczególności art. 44–47 oraz art. 92–95.
- Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, w szczególności załącznik określający stawki opłat za odpisy aktów stanu cywilnego oraz dokumenty pełnomocnictwa.
- Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, w szczególności art. 10 dotyczący uprawnienia do pochowania zwłok.
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności przepisy dotyczące odwołań od decyzji administracyjnych.
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1191 z dnia 6 lipca 2016 r. dotyczące uproszczenia wymogów związanych z przedkładaniem określonych dokumentów urzędowych w Unii Europejskiej.
- Portal Gov.pl – oficjalne informacje o zgłoszeniu zgonu i uzyskiwaniu odpisów aktów stanu cywilnego.