O czym trzeba pamiętać, gdy umiera właściciel konta?

Co dzieje się z kontem po śmierci właściciela?

Sama śmierć właściciela konta sprawia, że umowa rachunku osoby fizycznej ulega rozwiązaniu z mocy prawa. W praktyce oznacza to, że bank po uzyskaniu informacji o zgonie blokuje możliwość wykonywania operacji na koncie. Nie można już swobodnie wypłacać pieniędzy, realizować przelewów ani korzystać z kart płatniczych czy bankowości elektronicznej. Jeżeli bank nie zostanie poinformowany o śmierci klienta, rachunek może formalnie pozostać aktywny. Nie oznacza to jednak, że środki można legalnie wykorzystywać. Samo zalogowanie się do bankowości internetowej zmarłego lub wypłata pieniędzy bez tytułu prawnego jest działaniem nieuprawnionym i może rodzić odpowiedzialność prawną.

Kto i na jakiej podstawie może otrzymać pieniądze?

Pieniądze zgromadzone na koncie wchodzą do masy spadkowej, o ile nie zostały objęte dyspozycją na wypadek śmierci. Dostęp do nich mają spadkobiercy, ale dopiero po udokumentowaniu swoich praw. Bank nie działa na podstawie ustnych zapewnień ani stopnia pokrewieństwa. W tym przypadku najważniejsze są po prostu dokumenty. Podstawą wypłaty środków jest prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialne poświadczenie dziedziczenia. Jeżeli spadkobierców jest kilku, bank może dodatkowo wymagać dokumentu potwierdzającego dział spadku lub zgodne wskazanie, w jaki sposób środki mają zostać podzielone. Bez tych formalności bank nie ma prawa wypłacić pieniędzy, nawet najbliższej rodzinie.

Koszty pogrzebu a środki z rachunku zmarłego

Prawo przewiduje wyjątek, który ma szczególne znaczenie w pierwszych dniach po śmierci. Bank może wypłacić z konta zmarłego kwotę przeznaczoną na pokrycie kosztów pogrzebu osobie, która faktycznie je poniosła. Warunkiem jest przedstawienie rachunków lub faktur potwierdzających wydatki. Muszą one jednoznacznie wskazywać związek z pogrzebem konkretnej osoby i być wystawione na wnioskodawcę. Nie wystarczą w tym przypadku paragony ani ogólne potwierdzenia zapłaty. Dopiero po pozytywnej weryfikacji dokumentów bank dokonuje zwrotu kosztów, a wypłacona kwota nie wchodzi do spadku. To rozwiązanie pozwala sfinansować pogrzeb bez oczekiwania na zakończenie postępowania spadkowego.

Czym jest dyspozycja na wypadek śmierci? 

Jednym z najskuteczniejszych sposobów zabezpieczenia bliskich jest dyspozycja wkładem na wypadek śmierci. Pozwala ona właścicielowi rachunku wskazać osoby, którym bank wypłaci określoną kwotę po jego śmierci, bez konieczności przeprowadzania postępowania spadkowego. Dyspozycja dotyczy wyłącznie określonego kręgu osób, takich jak małżonek, dzieci, rodzice czy rodzeństwo, i obowiązuje do ustawowego limitu kwotowego. Skuteczna porównywarka kredytów i usług bankowych pozwala znaleźć takie produkty, które umożliwiają zaplanowanie różnych rozwiązań. W takim wypadku środki wypłacone na podstawie dyspozycji nie wchodzą do masy spadkowej, co oznacza, że nie podlegają podziałowi między spadkobierców. W praktyce pozwala to zapewnić szybki dostęp do pieniędzy w sytuacjach wymagających natychmiastowych wydatków.

Pełnomocnictwo po śmierci właściciela konta

Częstym błędem jest przekonanie, że pełnomocnictwo do rachunku działa również po śmierci jego właściciela. W rzeczywistości wygasa ono z chwilą zgonu. Oznacza to, że pełnomocnik traci prawo do wykonywania jakichkolwiek operacji na koncie, nawet jeśli wcześniej miał pełny dostęp do środków. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy rachunek jest wspólny. Jeżeli konto miało dwóch współposiadaczy, śmierć jednego z nich nie pozbawia drugiego prawa do korzystania z rachunku w zakresie przypadających mu środków. Nie zmienia to jednak zasad dziedziczenia części należącej do zmarłego.

Dlaczego warto porządkować sprawy finansowe wcześniej?

Problemy po śmierci właściciela konta bardzo często wynikają nie z przepisów, lecz z braku informacji. Bliscy nie wiedzą, w jakich bankach były rachunki, jakie produkty finansowe posiadał zmarły i czy złożył jakiekolwiek dyspozycje. Uporządkowanie dokumentów, aktualne umowy oraz jasne wskazówki dla rodziny znacząco skracają czas formalności.

Świadomość zasad obowiązujących po śmierci właściciela konta pozwala uniknąć wielu nieporozumień, stresu i niepotrzebnych sporów między bliskimi. Banki działają na podstawie ściśle określonych przepisów i procedur, dlatego nawet w oczywistych z perspektywy rodziny sytuacjach nie mogą kierować się uznaniowością. Im lepiej uporządkowane są sprawy finansowe za życia, na przykład poprzez jasne dyspozycje, komplet dokumentów i wiedzę o posiadanych rachunkach, tym sprawniej przebiega cały proces po śmierci. Dla spadkobierców oznacza to krótszy czas oczekiwania na środki i mniejsze ryzyko kosztownych błędów formalnych.