Kategoria: Dział spadku
Baner RODO

Porady Prawne przez internet

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zrzeczenie się swojej części spadku

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 2018-01-01

Mój tata zmarł pod koniec 2016 r. Aktem poświadczenia dziedziczenia ja, brat i mama odziedziczyliśmy po nim: mieszkanie (wspólność małżeńska rodziców) i działkę z domem (własność tylko taty). Chciałabym zrzec się swojej części. Czy mogę to zrobić u notariusza? Czy przy tej czynności muszą być obecni brat i mama? Czy po zrzeczeniu się moja część przypadnie po połowie mamie i bratu?

Janusz Polanowski

»Wybrane opinie klientów

500% OK!!!
Rafał
 Możliwość uzyskania rzetelnej informacji z domu
Krzysztof, 54 lata
Szybki kontakt z prawnikiem, rzeczowa porada, ludzkie podejście do sprawy. Tacy powinni być prawnicy.
Krzysztof
Jestem bardzo zadowolona z pomocy pana Janusza Polanowskiego której mi udzielił wyczerpującej odpowiedzi.Polecam wszystkim
Wiola
Jak zwykle szybko i rzetelnie.
Joanna
Jestem bardzo zadowolona z porady, jasna wyczerpująca odpowiedz na każde pytanie. Polecam.
Ewa
Dziękuję prawnikowi, który bardzo mi pomógł w zawikłanej dla mnie sprawie, nikt inny jak w "eporady24" nie pomógłby mi lepiej, wielki szacunek dla Pana !!! dziękuję za tak wyczerpujące informacje, opinia dla Pana to 5x2/5 ocen najwyższych, polecam wszystkim zainteresowanych swoimi problemami tylko w : eporady24...
Janina
Odpowiedz udzielona bardzo szybko, precyzyjnie, konkretnie. W końcu zrozumiałam dlaczego tak a nie inaczej mam postąpić. Jestem bardzo zadowolona z porady.
Agnieszka
Kompetentna i szybka odpowiedź powołująca się na konkretne przepisy prawne i orzeczenia Sądu. Miły kontakt Ekspertem.
Ewa, nauczyciel
O pomoc prawna zwracałam się już dwukrotnie. Pytania dotyczyły różnych zagadnień. W obu przypadkach otrzymałam profesjonalne, wyczerpujące odpowiedzi . Wytłumaczono mi moje prawa i obowiązki. Za każdym razem po zadaniu dodatkowych pytań na mój panel przychodziła informacja, która rozwiewała moje wątpliwości. Odpowiedzi są udzielane prawie natychmiast. 
Elżbieta
Jestem bardzo zadowolony ze szczegółowej i szybkiej odpowiedzi 
Piotr, logistyk, 49 lat
Bardzo dziękuję za odpowiedź, która wyjaśniła wszystkie moje wątpliwości. Szybka i fachowa porada, bez wychodzenia z domu. Sprawa godna polecenia każdemu, kto takiej pomocy potrzebuje!
Teresa
Odpowiedz byla wyczerpująca i pomocna w mojej sytuacji.
Stanisława
Super!!! Odpowiedz na pytanie sprawnie i szybko zostało załatwione.
Gabriela, ekonomista. 61 lat
Szybka wyczerpującą porada, cena przystępna
Andrzej, kierownik wsparcia, 64 lata
Korzystam od czasu do czasu i otrzymuję wyczerpujące odpowiedzi.
Aleksandra
Dziękuję za udzielenie wyczerpującej informacji
lidia
Szybkość udzielenia porady bez wychodzenia z domu
Anna, 60 lat, księgowa
Bardzo szybkie i wyczerpujące odpowiedzi na zadane pytania. Dodatkowym atutem jest możliwość zadawania pytań dodatkowych związanych z poruszaną kwestią.
Daniel, 45 lat
5 piszę to jako b. doświadczony człowiek m.in. nauczyciel, socjolog, politolog, oficer LWP, ale kiedyś skończyłem 2- lata szkołę naczelników więzień itd, itd.
Franciszek, 77 lat
Dziękuję bardzo. 
Zdzisław
Pani Radca Prawny Katarzyna Nosal jest osobą bardzo kompetentną, wyrozumiałą i podchodzącą do sprawy w sposób rzetelny. Porada opisana dokładnie językiem zrozumiałym dla osoby nie operującej w sferze prawa i ustaw. Jestem bardzo zadowolony z porad i szczerze polecam porady prawne u Pani prawnik i portalu. 
Piotr, funkcjonariusz publiczny, 43 lata
Dziękuję za profesjonalne doradztwo. Ocena 5
Cecylia
Jestem bardzo zadowolona, szczegółowe, wyczerpujące odpowiedzi, bez problemu mogłam zadawać pytania dodatkowe aż dowiedziałam się wszystkiego, co chciałam wiedzieć.
Natalia
odpowiedz jest wyczerpująca i dla mnie jasna, dziekuje
Irena
Serdecznie dziękuję. Opinia bardzo czytelna i zrozumiała. Jeszcze raz dziękuję Panie Mecenasie. 
Dora
Szybko sprawnie i rzeczowo. Polecam każdemu, kto chce skonfrontować swoje rozumienie problemów prawnych z niezależną opinią prawnika. 
Andrzej
Odpowiedź była bardzo konkretna , rzeczowa i wyczerpująca. Odpowiedź na dodatkowe pytanie i wizyta u notariusza z aktualnymi dokumentami pomogła mi podjąć końcową decyzję , na złożenie sprawy do sądu o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Pani stwierdzenie na początku odpowiedzi , że sprawa jest szczególnie złożona sprawdziło się, bo i notariusz to potwierdził i skierował mnie do sądu. Dziękuję za wyjaśnienie problemu i trafne odpowiedzi.
Adam, emeryt
Bardzo dobra
Ala
Pytanie i wyczerpująca odpowiedź, a przecież tego właśnie chce zainteresowany. Brawo.
Marek

Zacznijmy od tego, że określenia „zrzeczenie (się)” oraz „zrzec (się)” są nieprecyzyjne – zwłaszcza w kontekście spadkowym, bo sporo osób przez „zrzeczenie się” rozumie lub określa odrzucenie spadku. W sensie ścisłym i przez prawo przewidzianym, przez zrzeczenie się dziedziczenia rozumie się umowę między (przyszłym) spadkodawcą ustawowym a (przyszłym) spadkobiercą ustawowym – przewidzianą w artykule 1048 i następne Kodeksu cywilnego (K.c.) – jednak w przedstawionej przez Panią sytuacji chodzi o coś innego.

Samo sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia (przez Panią, Pani mamę oraz przez Pani brata) świadczy o tym, że Państwo spadek przyjęli. To bardzo ważna okoliczność. Proszę zwrócić uwagę na treść artykułu 1051 K.c.: „Spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lub w części. To samo dotyczy zbycia udziału spadkowego”. Nabycie spadku (albo udziału w spadku) skutkuje wstąpieniem w prawa i obowiązki spadkobiercy (art. 1053 K.c.). Zacytujmy także artykuł 1052 § 3 K.c.: „Umowa zobowiązująca do zbycia spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej spadek, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do zbycia spadku”.

Jak widać, zbycie spadku wymaga zachowania formy aktu notarialnego. W Polsce na podstawie stwierdzenia nabycia spadku może dojść do ujawnienia udziałów (art. 204 K.c.) we współwłasności (od art. 195 do art. 221 K.c.) – np. w księdze wieczystej (odnośnie do nieruchomości) albo w innej odpowiedniej ewidencji (np. urzędowej lub prowadzonej przez spółdzielnię mieszkaniową). Udziały w tytule prawnym (udziały we współwłasności albo udziały w spółdzielczym własnościowym wolno zbyć (np. sprzedawać lub darować). W przypadku nieruchomości trzeba zachować formę aktu notarialnego (art. 158 K.c.).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Po dwóch wcześniejszych wariantach (zbyciu udziału w spadku albo zbyciu udziału w tytule prawnym) przychodzi pora na trzeci wariant – czyli na dział spadku. Artykuł 1037 K.c. stanowi:

„§ 1. Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.

§ 2. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.”

Jeżeli po Pani tacie ma miejsce dziedziczenie ustawowe (art. 931 i następne K.c.), to poszczególni spadkobiercy – wdowa i każde z dwojga dzieci (w tym Pani) – odziedziczyli spadek po 1/3. Niezależnie od rodzaju dziedziczenia (ustawowego lub testamentowego), poza spadkiem po Pani tacie są udziały Pani mamy we wspólności majątkowej małżeńskiej między Pani rodzicami. Regułą jest równość udziałów małżonków we wspólności majątkowej małżeńskiej – art. 43 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.); czasami także w grę wchodzi (przewidziane artykułem 45 K.r.o.) rozliczenie w związku z przesunięciami majątkowymi między wspólnością majątkową małżeńską a majątkiem osobistym małżonka albo majątkami osobistymi małżonków.

Bez wnikania w szczegóły można dojść do wniosku, że (w związku z dziedziczeniem po tacie) Pani przysługują: udział 1/6 (czyli jedna trzecia z połowy) w tytule prawnym do mieszkania oraz udział 1/3 we współwłasności nieruchomości gruntowej z domem jako częścią składową gruntu (od art. 46 do art. 48 K.c.) – w przypadku użytkowania wieczystego gruntu „pod domem” te same wielkości udziałów mogą dotyczyć: użytkowania wieczystego gruntu oraz współwłasności domu (art. 233 K.c.).

Jak rozumiem, nosi się Pani z zamiarem dokonania darowizny na rzecz współspadkobierców. Proszę pamiętać o tym, że Pani nie ma prawnego obowiązku dokonywania darowizn na korzyść kogokolwiek (w tym osób z najbliższego grona rodzinnego). Poza umową darowizny (art. 888 i następne K.c.) w grę mogą wchodzić inne rodzaje umów; tytułem przykładu: sprzedaż (art. 535 i następne K.c.), dożywocie (art. 908 i następne K.c.) lub zamiana (art. 603 i art. 604 K.c.) – do umowy zamiany odpowiednio stosuje się przepisy o umowie sprzedaży. Różne rodzaje umów mogą odnosić się do każdego z wyżej wymienionych wariantów – zwłaszcza do zbycia udziałów w spadku albo do zbycia udziałów w prawie majątkowym (np. udziałów we współwłasności lub udziałów w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu), ponieważ w dziale spadku na plan pierwszy wysuwają się inne aspekty (ale także w takim wariancie może dochodzić do spłat, czyli do czynności odpłatnych, albo do darowania określonych praw majątkowych).

Czasami można spotkać się – nawet po wielu latach od dokonania „rodzinnego działu majątkowego” – z przejawami pretensji (do siebie lub do kogoś innego); dość często takie pretensje dotyczą sytuacji, w której rodzic na jedno ze swych dzieci „przepisuje” (w testamencie lub umownie za swego życia) także te składniki majątkowe, z których wcześniej wszystkie (albo pozostałe) dzieci zrezygnowały na rzecz tegoż rodzica po śmierci matki (albo ojca). Takie podejście oparte jest na założeniu, jakoby nabywca – np. obdarowany (w tym obdarowany rodzic) – miał obowiązek prawny „zwrócić” określone składniki majątkowe lub „sprawiedliwie podzielić” cały swój majątek (w tym uzyskany od swych dzieci). Jest to założenie błędne – zwłaszcza z uwagi na uprawnienia właścicielskie, wskazane w ustawowym określeniu własności, czyli w artykule 140 K.c., który brzmi: „W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą”. Jeżeli Pani dokona zbycia swych praw majątkowych (czy to jako udziałów w spadku, czy to jako udziałów w tytułach prawnych do rzeczy), stanie się Pani inną osobą – czyli osobą bez uprawnień w zakresie decydowania o tym, co wcześniej do Pani należało (lub Pani przysługiwało); gdyby np. Pani mama dokonała czynności prawnych o skutkach, które Pani uważałaby za krzywdzące dla Pani, to w grę mogłyby w przyszłości (a dokładnie: po śmierci Pani mamy) wchodzić uprawnienia z zakresu zachowku (art. 991 i następne K.c.) – proponuję zapoznać się także z nimi przed podjęciem decyzji (a zwłaszcza prze ich realizacją), bo być może jakieś roszczenia o zachowek przysługują komuś (np. Pani) w związku ze śmiercią Pani taty. W dotyczących zachowku obliczeniach – a dokładniej: w obliczaniu substratu zachowku (art. 993 i następne K.c.) – spore znaczenie mogą mieć darowizny, które zostały dokonane przez spadkodawcę (a właściwie przyszłego spadkodawcę, bo darowizny, jako umowy, są dokonywane między żywymi). Zagadnienie darowizn skłania mnie do zasygnalizowania Pani, że darowizny mogą być ważne podczas działu spadku – chodzi o „zaliczanie na schedę spadkową” (art. 1039 i następne K.c.), nieco wcześniej zwane „zaliczaniem darowizn na schedę spadkową”; wspominam także o tym aspekcie, gdyby Pani skłaniała się ku działowi spadku.

Jak już wiadomo, dział spadku – podobnie jak zniesienie współwłasności (art. 210 i następne K.c.) – może zostać dokonany w formie aktu notarialnego. Dopuszczalne jest również przeprowadzenie działu spadku lub zniesienia współwłasności w postępowaniu sądowym. Jeżeli do sądu trafia (we wniosku albo jako załącznik do wniosku) zgodny projekt podziału, to sąd powinien naliczyć o paręset złotych niższą opłatę sądową, którą warto zestawić z wysokością taksy notarialnej (często związaną z wartością praw majątkowych, których dotyczy dana czynność notarialna, np. zniesienie współwłasności lub dział spadku).

Różne czynności prawne mogą być dokonane przez przedstawiciela – w tej sytuacji zapewne chodziłoby o ustanowienie pełnomocnika (art. 98 i następne K.c.); pełnomocnictwo do dokonania czynności w formie aktu notarialnego powinno zostać udzielone w tej samej formie prawnej (art. 99 K.c.), a ponadto pełnomocnictwo w postępowaniu cywilnym może zostać udzielone, między innymi, komuś z bliskiego grona rodzinnego – art. 87 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.). Co więcej, w przepisach ogólnych K.c. (zwłaszcza w art. 60 i następnych) przewidziano możliwość składania oświadczeń woli nie tylko w innym czasie (np. sukcesywne podpisywanie aktu notarialnego przez osoby, które się osobiście nie spotykają), ale również przez wymianę oświadczeń woli (np. oświadczenie woli jednej strony składane w jednym mieście, a drugiej strony w innym mieście) – w takiej sytuacji wymagana byłaby koordynacja obiegu dokumentów (w tym np. ich przedstawienie sądowemu wydziałowi ksiąg wieczystych).

Odnośnie Pani finalnego pytania – cytuję: „Czy po zrzeczeniu się – moja część przypadnie po połowie mamie i bratu?” Odpowiedź może brzmieć: Nie wiem, bo to zależy od współwłaścicieli (współspadkobierców), a decyzje mogą być różne. Pani jest uprawniona decydować o swym mieniu (np. o udziałach w spadku albo o udziałach w tytułach prawnych do nieruchomości z domem i mieszkania) z wyłączeniem innych osób. Przejawem tego mogłoby być zbycie (np. sprzedaż albo darowizna) przysługujących Pani składników majątkowych nie tylko bratu lub Pani mamie, ale także komuś innemu.

Możliwych jest sporo opcji. Przykładowo: zbycie (nie tylko darowanie) przez Panią określonych składników majątkowych na rzeczy mamy albo brata, zbycie na rzecz tychże osób różnej wartości składników majątkowych, zamiana (np. w celu zwiększenia Pani udziałów w tytule prawnym do mieszkania albo nieruchomości z domem), dział spadku ze zniesieniem współwłasności przejawiający się w ustanowieniu odrębnych lokali w domu (w takich przypadkach przydaje się znajomość także artykułów od 1 do 11 ustawy o własności lokali).

Daleki jestem od formułowania wytycznych pod Pani adresem. Zachęcam do opracowania własnej strategii działania oraz do podejmowania przemyślanych i racjonalnych decyzji (w czym powinny pomóc odpowiednio dokładne obliczenia). Jeżeli określone okoliczności (np. przeżywanie żałoby) utrudniają podjęcie decyzji w spokoju, to rozsądne może okazać się unikanie presji; czasami zdarza się przynaglanie człowieka do podpisania dokumentu, którego treści lub skutków nie zna – proszę unikać takich sytuacji.

Zachęcam także do pamiętania o obowiązkach podatkowych. Przykładem może być nadal aktualne zwolnienie podatkowe na podstawie artykułu 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn – korzystanie z tego zwolnienia wymaga terminowego złożenia deklaracji podatkowej.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z działem spadku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Porządek dziedziczenia

Trzy lata temu kupiliśmy z mężem działkę zapisaną na mnie i na niego. Niestety mąż zmarł w wypadku dwa miesiące temu. Myślałam, że cała działka przechodzi na mnie. Obawiam się jednak, że rodzice i brat męża też mają do niej prawo. Czy to możliwe? Jaki jest porządek dziedziczenia w tej sytuacji?

Nieuregulowane sprawy spadkowe po mamie i problem z ojcem

Mam własną rodzinę, mieszkam w domu rodzinnym razem z ojcem. Drugi brat nie mieszka z nami. Niedawno zmarła mama. Niestety żyjemy z ojcem w niezgodzie, od kiedy po jej śmierci związał się z inną kobietą. Obecnie korzystamy z części domu i wspólnej kuchni, ale ojciec grozi, że nie udostępni nam kuchni. Część pokoi już jest zamykana na klucz, kiedy wyjeżdża. Jesteśmy zameldowani, jednak sprawy spadkowe po mamie nie zostały uregulowane. W jakim stopniu ojciec może ograniczać nam dostęp do poszczególnych pomieszczeń w tym domu? Jakie są nasze prawa? Jest jeszcze samochód, którego współwłaścicielką była mama. Czy ojciec może go tak po prostu sprzedać?

Kamienica w spadku po dziadku

W spadku po dziadku została kamienica. Spadkobiercami są: moja mama i jej dwóch braci. Już się odbyła pierwsza sprawa sądowa o przyjęcie spadku, a mama została zarządcą kamienicy. Czy należałoby teraz przeprowadzić podział tej kamienicy na troje rodzeństwa (jak tego dokonać?), abyśmy w przyszłości (ja i moje rodzeństwo oraz wujkowie i ich dzieci) nie mieli problemów ze sprawami spadkowymi?

Dawno sprzedana działka a rozliczenia spadkowe

W 1998 r. teściowie w ramach darowizny przepisali notarialnie na mnie i męża działkę. Okazało się, że nie spełnia ona warunków do zabudowy i sprzedaliśmy ją 2000 r. za 30 tys. zł. W 2006 r. zmarła teściowa, a w 2016 teść. Pozostawili po sobie dom o wartości ok. 200 tys. zł. Siostra męża uważa, że nie mamy prawa do domu po rodzicach z uwagi na to, że działka sprzedana w 2000 r. obecnie byłaby warta tyle, co dom rodziców. Czy dawno sprzedana działka wchodzi do rozliczeń spadkowych? Z jakiego czasu należy brać pod uwagę jej wartość?

Podział działki po dziadku w postępowaniu spadkowym

Zmarły dziadek posiadał działkę. Babcia, czyli jego żona, żyje i jest jeszcze 4 jego dzieci, m.in. moja mama. Jak przeprowadzić postępowanie spadkowe, abym jako wnuk stał się właścicielem części działki przypadającej mojej babci i mamie? Kto decyduje o tym, która część działki jest czyja?

Zawieszenie spłaty działu spadku na czas zebrania funduszy

Jestem właścicielem mieszkania w 50%. Druga połowa należy do moich bratanków, którzy wystąpili o sądowy dział spadku. Zaproponowali spłatę swoich udziałów, ale ja nie mam takich możliwości finansowych. Czy mogę prosić o zawieszenie działu spadku na czas zebrania funduszy?



Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »