Bank szuka spadkobierców dłużnika po latach

Czy krewny zawsze odpowiada za dług po zmarłym?

Sam fakt pokrewieństwa ze zmarłą osobą nie wystarcza, aby bank mógł skutecznie żądać zapłaty kredytu. Odpowiedzialność powstaje dopiero wtedy, gdy dana osoba jest spadkobiercą i nie odrzuciła skutecznie spadku albo przyjęła go w sposób powodujący odpowiedzialność za długi. Zasady te szczegółowo opisuje opracowanie poświęcone temu, kredyt zmarłego a żyrant i spadkobiercy.

W pierwszej kolejności dziedziczą zwykle małżonek i dzieci zmarłego. Jeżeli ich nie ma albo nie dziedziczą, do dziedziczenia mogą dojść dalsi krewni, w tym rodzice, rodzeństwo, a w określonych sytuacjach także zstępni rodzeństwa, czyli siostrzeńcy lub bratankowie. Dlatego w opisanej sytuacji najważniejsze jest ustalenie, czy po zmarłej ciotce dziedziczyła Pana mama, czy Pan, czy też inne osoby.

Bank, który żąda zapłaty od spadkobiercy, powinien wykazać między innymi istnienie umowy kredytu, wysokość zadłużenia, wymagalność roszczenia oraz następstwo prawne po zmarłym dłużniku. Samo ogólne pismo o poszukiwaniu spadkobierców nie przesądza jeszcze o obowiązku zapłaty.

Przedawnienie kredytu po zmarłym dłużniku

Zgodnie z art. 117 Kodeksu cywilnego roszczenia majątkowe co do zasady ulegają przedawnieniu. Po upływie terminu przedawnienia dłużnik może uchylić się od zapłaty, chyba że zrzeka się zarzutu przedawnienia. W sprawach przeciwko konsumentowi sąd powinien dodatkowo brać pod uwagę przedawnienie z urzędu, ale mimo to nie warto pozostawać biernym, zwłaszcza po otrzymaniu korespondencji z sądu.

Roszczenie banku o zwrot kredytu jest związane z działalnością gospodarczą banku, dlatego zasadniczo stosuje się 3-letni termin przedawnienia z art. 118 K.c. Termin liczy się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, czyli najczęściej od upływu terminu płatności raty, wypowiedzenia umowy kredytu albo innego zdarzenia, które postawiło całość zadłużenia w stan wymagalności.

Przy terminie 3-letnim koniec przedawnienia przypada obecnie na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że ustawa przewiduje termin krótszy niż 2 lata. W praktyce oznacza to, że trzeba znać konkretną datę wymagalności długu, a nie tylko datę śmierci kredytobiorcy.

Śmierć kredytobiorcy sama w sobie nie powoduje, że przedawnienie zaczyna biec od nowa. Jeżeli kredyt był już wymagalny przed śmiercią, trzeba badać dotychczasowy bieg terminu. Jeżeli bank wypowiedział umowę dopiero później albo dochodził roszczenia przed sądem, sytuacja może wyglądać inaczej. Odrębną kwestią pozostaje sytuacja, gdy umowę zawarło dwoje kredytobiorców i należy ocenić kredyt po śmierci współkredytobiorcy.

Kiedy przedawnienie mogło zostać przerwane?

Bieg przedawnienia może zostać przerwany na przykład przez wniesienie pozwu do sądu, złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, wszczęcie egzekucji albo inną czynność podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Po przerwaniu przedawnienia termin biegnie na nowo.

Istotne jest również to, czy bank uzyskał już prawomocne orzeczenie, nakaz zapłaty albo ugodę obejmującą zadłużenie. Zgodnie z art. 125 K.c. roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub ugodą przedawnia się co do zasady z upływem 6 lat, a świadczenia okresowe należne w przyszłości przedawniają się z upływem 3 lat.

Dlatego nie da się odpowiedzialnie ocenić przedawnienia wyłącznie na podstawie informacji, że kredyt pochodzi sprzed wielu lat. Trzeba sprawdzić, czy bank wcześniej prowadził sprawę sądową lub egzekucyjną przeciwko zmarłej osobie albo przeciwko spadkobiercom.

Znaczenie przyjęcia albo odrzucenia spadku

Odpowiedzialność za długi spadkowe zależy również od tego, w jaki sposób spadek został przyjęty. Obecnie brak oświadczenia w terminie 6 miesięcy od dowiedzenia się o tytule powołania do spadku oznacza co do zasady przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Taka forma przyjęcia ogranicza odpowiedzialność za długi do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza.

W sprawach dotyczących śmierci sprzed 18 października 2015 r. trzeba jednak zachować szczególną ostrożność. Wtedy brak oświadczenia spadkowego oznaczał co do zasady proste przyjęcie spadku, a więc odpowiedzialność za długi bez ograniczenia wartości odziedziczonego majątku. Ponieważ w pytaniu chodzi o śmierć z 2012 r., ta okoliczność może mieć bardzo duże znaczenie.

Jeżeli spadkobierca skutecznie odrzucił spadek, traktuje się go tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Wtedy do dziedziczenia mogą dojść jego dzieci, które mają własny termin na złożenie oświadczenia. W rodzinnych sprawach spadkowych często trzeba więc odtworzyć całą kolejność dziedziczenia i sprawdzić, kto oraz kiedy składał oświadczenia.

Co zrobić po otrzymaniu pisma z banku?

Na etapie przedsądowym warto żądać od banku dokumentów potwierdzających roszczenie. W szczególności chodzi o umowę kredytu, historię spłat, wypowiedzenie umowy, wyliczenie salda, dokumenty dotyczące ewentualnych spraw sądowych oraz podstawę twierdzenia, że adresat pisma jest spadkobiercą.

Jeżeli z dokumentów wynika, że roszczenie jest przedawnione, można odpowiedzieć bankowi, że nie uznaje się długu i podnosi się zarzut przedawnienia. Należy unikać sformułowań typu „proszę o rozłożenie mojego długu na raty” albo „potwierdzam zadłużenie”, jeżeli wcześniej nie została oceniona sytuacja prawna.

Jeżeli bank skieruje sprawę do sądu i zostanie doręczony nakaz zapłaty, trzeba pilnować terminu z pouczenia, najczęściej 14 dni od doręczenia. W sprzeciwie albo zarzutach można podnieść między innymi przedawnienie, brak legitymacji biernej, brak wykazania wysokości zadłużenia, brak udowodnienia następstwa prawnego oraz ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe.

Zobacz również: długi po zmarłej osobie a przedawnienie

• windykacja długu po zmarłym
• dług po żyrancie a spadek
• zadłużone mieszkanie w spadku a komornik

Jeżeli wierzyciel kieruje sprawę do egzekucji albo uzyskał już tytuł wykonawczy, trzeba sprawdzić, co grozi spadkobiercom po śmierci dłużnika i do jakiej wartości mogą odpowiadać za zobowiązanie.

Jak ocenić ryzyko zapłaty?

Ryzyko zapłaty istnieje przede wszystkim wtedy, gdy dana osoba rzeczywiście jest spadkobiercą, nie odrzuciła spadku, bank potrafi udowodnić dług, a roszczenie nie jest przedawnione albo zostało wcześniej stwierdzone orzeczeniem sądu. Jeżeli którykolwiek z tych elementów nie zostanie wykazany, obrona przed żądaniem banku może być skuteczna.

W opisanym przypadku, przy śmierci w 2012 r., trzeba sprawdzić zwłaszcza: datę wymagalności kredytu, ewentualne wypowiedzenie umowy, czy bank uzyskał nakaz zapłaty lub wyrok, kto dziedziczył po zmarłej oraz czy składano oświadczenia o odrzuceniu spadku. Dopiero zestawienie tych informacji pozwala ocenić, czy żądanie banku jest zasadne.

FAQ

Czy bank może żądać spłaty kredytu od siostrzeńca zmarłej?

Może próbować dochodzić zapłaty tylko wtedy, gdy siostrzeniec jest spadkobiercą zmarłej albo odpowiada z innej konkretnej podstawy prawnej. Samo pokrewieństwo nie wystarcza. Najpierw trzeba ustalić krąg spadkobierców i ewentualne oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku.

Czy dług bankowy po zmarłym przedawnia się po 3 latach?

Co do zasady roszczenia banku związane z działalnością gospodarczą przedawniają się po 3 latach od wymagalności. Trzeba jednak sprawdzić, czy termin nie został przerwany oraz czy bank nie uzyskał wcześniej prawomocnego orzeczenia albo ugody.

Czy śmierć kredytobiorcy przerywa przedawnienie?

Nie. Sama śmierć dłużnika nie przerywa biegu przedawnienia i nie powoduje automatycznie, że termin biegnie od nowa. Znaczenie mogą mieć natomiast późniejsze czynności banku, zwłaszcza pozew, egzekucja lub inne działania przed właściwym organem.

Czy warto odpisać bankowi, że dług jest przedawniony?

Często tak, ale pismo powinno być ostrożne. Można wskazać, że nie uznaje się roszczenia i podnosi się zarzut przedawnienia. Nie należy jednocześnie potwierdzać długu ani prosić o raty bez wcześniejszej analizy dokumentów.

Co zrobić, gdy przyjdzie nakaz zapłaty?

Należy sprawdzić pouczenie i w terminie wnieść sprzeciw albo zarzuty. W piśmie można podnieść przedawnienie, brak udowodnienia długu, brak wykazania dziedziczenia oraz ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe. Zignorowanie nakazu może doprowadzić do uprawomocnienia się orzeczenia.

Źródła

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. 2024 poz. 1061 ze zm.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, t.j. Dz.U. 2024 poz. 1568 ze zm.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.