Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak liczone są terminy na odrzucenie spadku?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2020-04-24

Sprawa dotyczy liczenia terminów na odrzucenie spadku. Po bracie taty, który po śmierci zostawił długi, odrzuciłam spadek w listopadzie. W kwietniu złożyłam wniosek do sądu rodzinnego o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w imieniu małoletnich dzieci. Czekam na wyznaczenie rozprawy. Czy teraz, skoro niedługo minie 6 miesięcy, mam złożyć wniosek o odrzucenie spadku przez dzieci i czekać na decyzję sądu rodzinnego, czy dopiero po decyzji rodzinnego odrzucać spadek za dzieci? Jak liczone są terminy na odrzucenie spadku w takiej sytuacji? Czy później będę mogła odrzucić spadek u notariusza, skoro w akcie zgonu jest tylko data znalezienia zwłok?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jak liczone są terminy na odrzucenie spadku?

Wniosek o zezwolenie na odrzucenie spadku

Jest oczywiste, że złożenie wniosku do sądu opiekuńczego o zezwolenie na odrzucenie spadku nie jest jednoznaczne ze złożeniem stosownego oświadczenia; konieczne jest przeprowadzenie postępowania rozpoznawczego, wydanie orzeczenia co do istoty sprawy i jego uprawomocnienie się. Dopiero wtedy przedstawiciel ustawowy może złożyć oświadczenie w przewidziany prawem sposób, a więc przed notariuszem, także w toku postępowania w sprawie poświadczenia dziedziczenia, w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu spadkobiercy, albo w sądzie spadku, w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (por. art. 640 Kodeksu postępowania cywilnego). Jest także oczywiste, że między złożeniem wniosku do sądu a wydaniem postanowienia co do istoty sprawy i jego uprawomocnieniem się upływa czas, na którego bieg wnioskodawca zasadniczo nie ma żadnego wpływu. Ocena, czy przedstawiciel ustawowy małoletniego zachował termin określony w art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.), musi zatem tę okoliczność uwzględniać, przy czym w praktyce okazuje się, że rozpoznanie sprawy przez sąd opiekuńczy zazwyczaj znacznie poza ten termin wykracza.

Przedawnienie i liczenie terminów na odrzucenie spadku

W ślad za uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 20 maja 1978 r., sygn. akt III CZP 39/77 Sąd Najwyższy przyjął dopuszczalność stosowania w drodze analogii przepisów o przedawnieniu do terminów zawitych i w konsekwencji w postanowieniach z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt I CSK 329/13, i z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt V CSK 686/14. Uznał, że złożenie wniosku o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego powoduje zawieszenie – na czas trwania postępowania – biegu terminu określonego w art. 1015 § 1 K.c., natomiast w postanowieniu z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt III CSK 352/14 zajął stanowisko, iż skutkiem złożenia wniosku do sądu opiekuńczego jest przerwa biegu tego terminu. Obydwa orzeczenia zostały zaaprobowane w piśmiennictwie, przy czym za bardziej przekonujące uznano przyjęcie przerwy biegu terminu, znajdujące odniesienie do art. 123 § 1 pkt 1 K.c. Zdaniem piśmiennictwa, łączności z przepisami dotyczącymi przedawnienia nie ma koncepcja zawieszenia biegu terminu, gdyż konieczność złożenia wniosku do sądu opiekuńczego o udzielenie zezwolenia na złożenie w imieniu małoletniego oświadczenia o odrzuceniu spadku nie odpowiada żadnej z przesłanek przewidzianych w art. 121 K.c.

W konsekwencji należy przyjąć, że jeżeli w czasie biegu terminu zawitego przewidzianego w art. 1015 § 1 K.c. przedstawiciel ustawowy zamierzający odrzucić spadek w imieniu małoletniego złoży stosowny wniosek do sądu opiekuńczego, termin ten przestaje biec przez czas trwania postępowania, ale przestaje biec tylko w tym znaczeniu, że nie może upłynąć (zakończyć biegu) przed uprawomocnieniem się postanowienia sądu kończącego postępowanie. Na tym celowa analogia się kończy; po uprawomocnieniu się postanowienia sądu zezwalającego na złożenie oświadczenia przedstawiciel ustawowy powinien niezwłocznie złożyć to oświadczenie, chyba że omawiany termin, uwzględniając czas trwania postępowania opiekuńczego, jeszcze nie upłynął. W takiej sytuacji złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku może nastąpić w dowolnej chwili, byleby przed upływem sześciu miesięcy od dnia, w którym to Pani spadek odrzuciła.

Odrzucenie spadku – sąd czy notariusz?

Co się zaś tyczy tego, gdzie spadek może Pani odrzucić, to najlepiej w tej sytuacji złożyć stosowne oświadczenie w sądzie. Nie widzę również przeszkód prawnych, aby nie można było tego zrobić przed notariuszem, ale z doświadczenia wiem, że notariusze boją się spraw, które nie są „typowe”, jeżeli chodzi o dziedziczenie, tak więc przed wizytą u konkretnego notariusza w celu odrzucenia spadku warto, aby skontaktowała się Pani z nim telefonicznie i zapytała, czy w Pani konkretnej sytuacji przyjmie on oświadczenie o odrzuceniu spadku.

Podjęcie kolejnych kroków w celu odrzucenia spadku w terminie

Niestety, jak widać, przepisy prawa nie regulują wprost sytuacji, w której Pani się znalazła, dlatego moja odpowiedź opiera się na wyrokach Sądu Najwyższego. A więc w skrócie, wszczęcie postępowania przed sądem rodzinnym o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego przerywa bieg terminu do odrzucenia spadku w jego imieniu, ale tylko w tym znaczeniu przerywa, że nie może upłynąć (zakończyć biegu) ten termin przed uprawomocnieniem się postanowienia sądu rodzinnego kończącego postępowanie. Jest to niestety skomplikowane i z uwagi na to, że nie ma w tej sprawie dokładnego przepisu i aby nie miała Pani później problemów z tym, że jakiś sąd nie zna tych orzeczeń Sądu Najwyższego, które powołałam, lub ma inne zdanie w tej sprawie, to radziłabym, póki ma jeszcze Pani kilka dni, aby Pani złożyła do sądu spadku (czyli sądu rejonowego właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania osoby zmarłej) oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnich dzieci, zaznaczając jednocześnie, że postępowanie przed sądem rodzinnym o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w ich imieniu wciąż się toczy (powinna Pani w sądzie rodzinnym uzyskać stosowne zaświadczenie o tym, że sprawa jest w toku i dołączyć do pisma odrzucającego spadek). Będzie miała Pani wówczas pewność, że termin 6-miesięczny na złożenie stosownego oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu dzieci zostanie zachowany. 

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Podważenie testamentu osoby chorej na Parkinsona

Podważenie testamentu osoby chorej na Parkinsona

Moja siostra mieszkała z naszym ojcem i znęcała się nad nim. W związku z tym była sprawa sądowa. Dopiero po śmierci taty zapadł wyrok uniewinniający...

Wynajęcie odziedziczonego mieszkania

Moi rodzice przed śmiercią sporządzili testamenty, w których powołali wnuka (mojego syna) do dziedziczenia całego majątku. Moja siostra oświadczyła,...

 

Jak załatwić sprawy spadkowe mimo braku kontaktu z bratem?

Szesnaście lat temu zmarła moja mama, pozostawiając małą nieruchomość. Spadkobiercami jestem ja i brat. Brat nie interesuje się spadkiem, mimo prób...

 

Powinowactwo a dziedziczenie

Mam pytanie odnośnie zachowku. Mama z ojczymem wybudowali dom na jego ziemi. Ojczym zmarł, pozostała mama, moja przyrodnia siostra (po mojej mamie...

 

Czy po otrzymaniu wezwania z sądu w sprawie nabycia spadku musimy stawić się na rozprawę osobiście?

Ojciec zmarł, nie pozostawiając testamentu, a matka zmarła, zapisując w testamencie mieszkanie wnukom. Mam jednego brata. Jeden wnuk jest moim synem,...

 

Czy trzeba zakładać sprawę spadkową, gdy jest się jedynym spadkobiercą?

Przed 3 tygodniami zmarła moja mama, z którą mieszkałam w jej mieszkaniu. Byłam jedynaczką, nie ma żadnych innych spadkobierców. Mama mimo to mama...

 

Pozbawienie władzy rodzicielskiej a dziedziczenie

Pozbawienie władzy rodzicielskiej a dziedziczenie

Sprawa dotyczy dziedziczenia po matce która była pozbawiona władzy rodzicielskiej nade mną. Dwa lata temu zmarła moja biologiczna matka, była pozbawiona...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »