Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak liczone są terminy na odrzucenie spadku?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2020-04-24

Sprawa dotyczy liczenia terminów na odrzucenie spadku. Po bracie taty, który po śmierci zostawił długi, odrzuciłam spadek w listopadzie. W kwietniu złożyłam wniosek do sądu rodzinnego o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w imieniu małoletnich dzieci. Czekam na wyznaczenie rozprawy. Czy teraz, skoro niedługo minie 6 miesięcy, mam złożyć wniosek o odrzucenie spadku przez dzieci i czekać na decyzję sądu rodzinnego, czy dopiero po decyzji rodzinnego odrzucać spadek za dzieci? Jak liczone są terminy na odrzucenie spadku w takiej sytuacji? Czy później będę mogła odrzucić spadek u notariusza, skoro w akcie zgonu jest tylko data znalezienia zwłok?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jak liczone są terminy na odrzucenie spadku?

Wniosek o zezwolenie na odrzucenie spadku

Jest oczywiste, że złożenie wniosku do sądu opiekuńczego o zezwolenie na odrzucenie spadku nie jest jednoznaczne ze złożeniem stosownego oświadczenia; konieczne jest przeprowadzenie postępowania rozpoznawczego, wydanie orzeczenia co do istoty sprawy i jego uprawomocnienie się. Dopiero wtedy przedstawiciel ustawowy może złożyć oświadczenie w przewidziany prawem sposób, a więc przed notariuszem, także w toku postępowania w sprawie poświadczenia dziedziczenia, w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu spadkobiercy, albo w sądzie spadku, w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (por. art. 640 Kodeksu postępowania cywilnego). Jest także oczywiste, że między złożeniem wniosku do sądu a wydaniem postanowienia co do istoty sprawy i jego uprawomocnieniem się upływa czas, na którego bieg wnioskodawca zasadniczo nie ma żadnego wpływu. Ocena, czy przedstawiciel ustawowy małoletniego zachował termin określony w art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.), musi zatem tę okoliczność uwzględniać, przy czym w praktyce okazuje się, że rozpoznanie sprawy przez sąd opiekuńczy zazwyczaj znacznie poza ten termin wykracza.

Przedawnienie i liczenie terminów na odrzucenie spadku

W ślad za uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 20 maja 1978 r., sygn. akt III CZP 39/77 Sąd Najwyższy przyjął dopuszczalność stosowania w drodze analogii przepisów o przedawnieniu do terminów zawitych i w konsekwencji w postanowieniach z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt I CSK 329/13, i z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt V CSK 686/14. Uznał, że złożenie wniosku o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego powoduje zawieszenie – na czas trwania postępowania – biegu terminu określonego w art. 1015 § 1 K.c., natomiast w postanowieniu z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt III CSK 352/14 zajął stanowisko, iż skutkiem złożenia wniosku do sądu opiekuńczego jest przerwa biegu tego terminu. Obydwa orzeczenia zostały zaaprobowane w piśmiennictwie, przy czym za bardziej przekonujące uznano przyjęcie przerwy biegu terminu, znajdujące odniesienie do art. 123 § 1 pkt 1 K.c. Zdaniem piśmiennictwa, łączności z przepisami dotyczącymi przedawnienia nie ma koncepcja zawieszenia biegu terminu, gdyż konieczność złożenia wniosku do sądu opiekuńczego o udzielenie zezwolenia na złożenie w imieniu małoletniego oświadczenia o odrzuceniu spadku nie odpowiada żadnej z przesłanek przewidzianych w art. 121 K.c.

W konsekwencji należy przyjąć, że jeżeli w czasie biegu terminu zawitego przewidzianego w art. 1015 § 1 K.c. przedstawiciel ustawowy zamierzający odrzucić spadek w imieniu małoletniego złoży stosowny wniosek do sądu opiekuńczego, termin ten przestaje biec przez czas trwania postępowania, ale przestaje biec tylko w tym znaczeniu, że nie może upłynąć (zakończyć biegu) przed uprawomocnieniem się postanowienia sądu kończącego postępowanie. Na tym celowa analogia się kończy; po uprawomocnieniu się postanowienia sądu zezwalającego na złożenie oświadczenia przedstawiciel ustawowy powinien niezwłocznie złożyć to oświadczenie, chyba że omawiany termin, uwzględniając czas trwania postępowania opiekuńczego, jeszcze nie upłynął. W takiej sytuacji złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku może nastąpić w dowolnej chwili, byleby przed upływem sześciu miesięcy od dnia, w którym to Pani spadek odrzuciła.

Odrzucenie spadku – sąd czy notariusz?

Co się zaś tyczy tego, gdzie spadek może Pani odrzucić, to najlepiej w tej sytuacji złożyć stosowne oświadczenie w sądzie. Nie widzę również przeszkód prawnych, aby nie można było tego zrobić przed notariuszem, ale z doświadczenia wiem, że notariusze boją się spraw, które nie są „typowe”, jeżeli chodzi o dziedziczenie, tak więc przed wizytą u konkretnego notariusza w celu odrzucenia spadku warto, aby skontaktowała się Pani z nim telefonicznie i zapytała, czy w Pani konkretnej sytuacji przyjmie on oświadczenie o odrzuceniu spadku.

Podjęcie kolejnych kroków w celu odrzucenia spadku w terminie

Niestety, jak widać, przepisy prawa nie regulują wprost sytuacji, w której Pani się znalazła, dlatego moja odpowiedź opiera się na wyrokach Sądu Najwyższego. A więc w skrócie, wszczęcie postępowania przed sądem rodzinnym o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego przerywa bieg terminu do odrzucenia spadku w jego imieniu, ale tylko w tym znaczeniu przerywa, że nie może upłynąć (zakończyć biegu) ten termin przed uprawomocnieniem się postanowienia sądu rodzinnego kończącego postępowanie. Jest to niestety skomplikowane i z uwagi na to, że nie ma w tej sprawie dokładnego przepisu i aby nie miała Pani później problemów z tym, że jakiś sąd nie zna tych orzeczeń Sądu Najwyższego, które powołałam, lub ma inne zdanie w tej sprawie, to radziłabym, póki ma jeszcze Pani kilka dni, aby Pani złożyła do sądu spadku (czyli sądu rejonowego właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania osoby zmarłej) oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnich dzieci, zaznaczając jednocześnie, że postępowanie przed sądem rodzinnym o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w ich imieniu wciąż się toczy (powinna Pani w sądzie rodzinnym uzyskać stosowne zaświadczenie o tym, że sprawa jest w toku i dołączyć do pisma odrzucającego spadek). Będzie miała Pani wówczas pewność, że termin 6-miesięczny na złożenie stosownego oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu dzieci zostanie zachowany. 

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Powinowactwo a dziedziczenie

Mam pytanie odnośnie zachowku. Mama z ojczymem wybudowali dom na jego ziemi. Ojczym zmarł, pozostała mama, moja przyrodnia siostra (po mojej mamie...

 

Dziedziczenie po siostrze mającej męża

Przed dwoma laty zmarła moja siostra, była zamężna ale nie posiadali dzieci. Nasi rodzice też nie żyją. Siostra nie spisała testamentu. Interesuje mnie...

 

Czy po otrzymaniu wezwania z sądu w sprawie nabycia spadku musimy stawić się na rozprawę osobiście?

Ojciec zmarł, nie pozostawiając testamentu, a matka zmarła, zapisując w testamencie mieszkanie wnukom. Mam jednego brata. Jeden wnuk jest moim synem,...

 

Czy trzeba zakładać sprawę spadkową, gdy jest się jedynym spadkobiercą?

Przed 3 tygodniami zmarła moja mama, z którą mieszkałam w jej mieszkaniu. Byłam jedynaczką, nie ma żadnych innych spadkobierców. Mama mimo to mama...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »