Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Pozbawienie władzy rodzicielskiej a dziedziczenie

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2020-01-20

Sprawa dotyczy dziedziczenia po matce która była pozbawiona władzy rodzicielskiej nade mną. Dwa lata temu zmarła moja biologiczna matka, była pozbawiona władzy rodzicielskiej nade mną od 1988 roku, zostałam umieszczona w rodzinie zastępczej u dziadków. Kontakty z matką miałam sporadyczne, nie interesowała się mną. Wyszła za mąż i urodziła syna, z którym moje kontakty są sporadyczne, nigdy nie wspominał o długach matki (była alkoholiczką nie miała zdolności kredytowej), a od ok. 10 lat nie miałam z nią żadnego kontaktu. O śmierci dowiedziałam się od ciotki, na pogrzebie byłam. Nie złożyłam oświadczenia o odrzuceniu lub przyjęciu spadku, ponieważ uważałam, że w związku z zawieszeniem praw rodzicielskich nie dziedziczę po niej. Kilka dni temu dostałam zawiadomienie o przelewie wierzytelności wraz z informacją o przetwarzaniu danych osobowych w celu dochodzenia zwrotu wierzytelności. O długach matki nic nie wiedziałam. Czy mogę odrzucić spadek po terminie, powołując się na błąd co do świadomości dziedziczenia? Jeżeli nie, to jak mogę odrzucić spadek?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej a dziedziczenie

Postępowanie spadkobiercy – przyjęcie lub odrzucenie spadku

Stosownie do art. 1012 Kodeksu cywilnego (K.c.) „spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić”.


Jak wskazuje art. 1015 § 1 K.c., „oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania”.

Brak oświadczenia spadkobiercy

Jak wynika z Pani pytania, nie złożyła Pani żadnego oświadczenia spadkowego w związku ze śmiercią mamy. Stosownie do art. 1018 § 2 Kodeksu cywilnego oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku nie może być odwołane. Istnieje możliwość jednak uchylenia się od skutków niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku czy przyjęcia go z dobrodziejstwem inwentarza.

Wady oświadczenia woli dotyczącego spadku

Zgodnie z do art. 1019 § 1 jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami: uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem, spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przejęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd (art. 1019 § 3).


Tak więc powinna Pani teraz złożyć w sądzie spadku wniosek o przyjęcie od Pani oświadczeń o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po mamie lub o jego przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza. Jednocześnie musi Pani złożyć oświadczenie o tym, czy w związku z uchyleniem się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia spadkowego po mamie odrzuca Pani spadek, czy też przyjmuje go z dobrodziejstwem inwentarza.


Zgodnie z art. 1012 Kodeksu cywilnego spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić.

Brak odpowiedzialności za długi lub ograniczenie jej

W ogóle nie będzie Pani odpowiadać za długi mamy w sytuacji, w której sąd zatwierdzi oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia spadkowego, a Pani złoży oświadczenie o odrzuceniu spadku. Odrzucenie spadku przez spadkobiercą powoduje, że taką osobę traktuje się tak jakby nie dożyła otwarcia spadku.


Natomiast przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Jeżeli więc Pani przyjęłaby spadek z dobrodziejstwem inwentarza, to wówczas Pani odpowiedzialność ograniczona będzie to wartości stanu czynnego spadku (aktywów spadku).
Jeżeli więc Pani mama nie miała żadnego majątku, to Pani jako spadkobierczyni faktycznie nie poniesie odpowiedzialność za długi mamy.


Wracając do uchylenia się od skutków niezłożenia oświadczenia spadkowego pod wpływem błędu, to należy wskazać, iż błąd, który może stanowić podstawę uchylenia się od skutków prawnych niezłożonego oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza lub o odrzuceniu spadku musi dotyczyć treści czynności prawnej (art. 84 § 1 K.c.) oraz być istotny (art. 84 § 2).


Błąd dotyczący treści oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku – to m.in. błąd co do osoby spadkodawcy, co do tytułu powołania lub co do przedmiotu spadku (brak wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego, brak wiedzy o długach spadkowych).


Należy jednak wyraźnie wskazać, iż błąd nie może być wynikiem braku staranności po stronie spadkobiercy. W ewentualnym postępowaniu będzie Pani zatem musiała wykazać, że brak wiedzy o długach spadkowych mamy nie był spowodowany tym, że nie podjęła Pani wszelkich możliwych kroków w celu ustalenia majątku spadkowego.

Niemożność uchylenia się od skutków niezłożenia oświadczenia

W sprawie należy pamiętać, iż nie jest możliwe uchylenie się od skutków niezłożenia oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza lub o odrzuceniu spadku, w której Pani byłaby w błędzie co do skutków prawnych określonych zdarzeń (błąd co do prawa). Oznacza to, że nie może Pani uchylić się od skutków prawnych oświadczeń dlatego, że nie wiedziała Pani o skutkach niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku lub o przyjęciu go z dobrodziejstwem inwentarza.

Reasumując, powinna Pani teraz złożyć do sądu spadku (sądu rejonowego właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania Pani mamy) wniosek o uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przejęciu lub o odrzuceniu spadku. Oczywiście jeżeli faktycznie są ku temu przesłanki, zgodnie z tym, co napisałam powyżej. Jednakże nawet gdyby nie udało się Pani teraz spadku odrzucić, to i tak z uwagi na to, że Pani mama zmarła w 2016 r., to nie składając żadnego oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, i tak przyjęła go Pani z dobrodziejstwem inwentarza, czyli za długi mamy będzie Pani odpowiadać tylko do wysokości aktywów, które Pani odziedziczyła. Oznacza to, że Pani majątek osobisty pozostanie bezpieczny. Zatem w sytuacji, gdyby nie udało się Pani odrzucić spadku lub nie byłoby ku temu przesłanek, powinna Pani przeprowadzić postępowanie spadkowe po mamie, sporządzić wykaz inwentarza i spłacić długi mamy tylko do wysokości tego co Pani po niej odziedziczyła.

Kwestie dotyczące władzy rodzicielskiej nie mają wpływu na dziedzicznie dzieci po rodzicach.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Zabezpieczenie się przed roszczeniami finansowymi po ojcu

Zabezpieczenie się przed roszczeniami finansowymi po ojcu

Chciałabym zabezpieczyć się na przyszłość przed jakimikolwiek zobowiązaniami/roszczeniami finansowymi ze strony mojego ojca. Jestem osobą pełnoletnią...

Nieodrzucenie spadku w imieniu dziecka, mimo zgody sądu rodzinnego, co z długami?

Nieodrzucenie spadku w imieniu dziecka, mimo zgody sądu rodzinnego, co z długami?

Mój dziadek zmarł w 2015 r., zostawiając po sobie dług – niespłacony kredyt. Moja mama oraz jej bracia zrzekli się spadku, następnie ja, mój brat...

Dziedziczenie nieruchomości nabytej w trakcie małżeństwa

Dziedziczenie nieruchomości nabytej w trakcie małżeństwa

Sprawa dotyczy dziedziczenia nieruchomości należących do majątku osobistego małżonków. Zmarł mój ojciec. Rodzice nie mieli rozdzielności majątkowej. Moja...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »