Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Kiedy trzeba zawiadomić sąd o odrzuceniu spadku?

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2017-04-14

W lipcu 2015 roku zmarła siostra mojej matki (maż jej zmarł już wcześniej) i pozostawiła duże długi. Jej dzieci i wnuki odrzuciły spadek. Moja Mama ma 73 lata, 3 córki, z których jedna wyszła za mąż za Anglika – obecnie mieszka z rodziną w Anglii i ma 2 małych dzieci. Ja mam 2 pełnoletnich dzieci, najmłodsza siostra mieszka w Polsce i ma małe dziecko. Czy koniecznie musimy odrzucić spadek już teraz, czy czekać aż dostaniemy jakieś powiadomienie o nabyciu spadku? Czy wystarczy aby tylko mama to zrobiła, czy my jako córki tez musimy, czy moje pełnoletnie dzieci i dzieci moich sióstr też muszą to zrobić, aby w konsekwencji uniknąć zapłaty za długi ciotki? Jak ma postąpić moja siostra mieszkająca w Anglii?

Przede wszystkim należy zaznaczyć, jaka grupa spadkobierców ustawowych wchodzi w rachubę po śmierci Pani ciotki. Zgodnie z art. 931 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych”.

Następnie według art. 932:

„§ 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

§ 6. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku”.

Z powyższego już wynika, że gdy spadek odrzuciły dzieci i ich zstępni, to zostali uznani za tych, którzy nie dożyli otwarcia spadku. Następnie do dziedziczenia są powołani rodzice spadkodawcy, a jeżeli oni nie dożyli otwarcia spadku, to następnie do dziedziczenia dochodzi rodzeństwo, czyli Pani mama, a w razie gdy ona odrzuci spadek, zstępni Pani mamy, czyli Pani i Pani siostry, a potem ich dzieci.

Ad 1.

Najlepiej dla Pań (najpierw do spadku powołana będzie Pani mama, a następnie Panie z tym, że po kolei najpierw działania powinna podjąć Pani mama), aby odrzucić spadek, gdyż jak Pani wskazuje śmierć Pani cioci nastąpiło w sierpniu 2015 r., czyli przed wejściem w życie nowelizacji dotyczącej prawa spadkowego.

Zgodnie z art. 1015 Kodeksu cywilnego (w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie 18 października 2015):

„§ 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza”.

Jeżeli więc Pani mama, a po niej dalsi spadkobiercy nie odrzucą spadku w terminie 6 miesięcy od momentu, kiedy dowiedzieli się o tytule swego powołania, to przejmą spadek wprost bez ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe własnym majątkiem. Gdyby śmierć nastąpiło po 18 października 2015 r., brak reakcji powodowałby przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co oznacza ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe do wartości stanu czynnego spadku wskazanego w spisie inwentarza.

Według art. 640 Kodeksu postępowania cywilnego:

„§ 1. Oświadczenie o prostym przyjęciu spadku lub z dobrodziejstwem inwentarza albo o odrzuceniu spadku może być złożone przed notariuszem lub w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie. Notariusz lub sąd prześle niezwłocznie oświadczenie, wraz z załącznikami, do sądu spadku.

§ 2. Oświadczenia, o których mowa w paragrafie pierwszym, mogą być również składane w sądzie spadku w toku postępowania o stwierdzenie praw do spadku”.

Następnie stosownie do art. 641:

„§ 1. Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku powinno zawierać:

1) imię i nazwisko spadkodawcy, datę i miejsce jego śmierci oraz miejsce jego ostatniego zamieszkania;

2) tytuł powołania do spadku;

3) treść złożonego oświadczenia.

§ 2. Oświadczenie powinno również zawierać wymienienie wszelkich wiadomych składającemu oświadczenie osób należących do kręgu spadkobierców ustawowych, jak również wszelkich testamentów, chociażby składający oświadczenie uważał je za nieważne, oraz danych dotyczących treści i miejsca przechowania testamentów.

§ 3. Przy oświadczeniu należy złożyć wypis aktu zgonu spadkodawcy albo prawomocne orzeczenie sądowe o uznaniu za zmarłego lub o stwierdzeniu zgonu, jeżeli dowody te nie zostały już poprzednio złożone.

§ 4. Jeżeli oświadczenie złożono ustnie, z oświadczenia sporządza się protokół”.

O przyjęciu lub odrzuceniu spadku zawiadamia się wszystkie osoby, które według oświadczenia i przedstawionych dokumentów są powołane do dziedziczenia, choćby w dalszej kolejności (art. 643).

Jak więc z powyższego wynika, zgodnie z ogólną dyrektywą dokonywania czynności w postępowaniu spadkowym przez sąd spadku (art. 628) oraz w związku z obowiązkiem przesyłania oświadczeń w przedmiocie przyjęcia lub odrzucenia spadku do sądu spadku sąd ten jest zobowiązany do dokonywania zawiadomień określonych w omawianym przepisie.

Sąd przesyła zawiadomienia do osób wskazanych w oświadczeniu oraz przedstawionych dokumentach (art. 641 § 2) i nie ma obowiązku przeprowadzania żadnych dodatkowych ustaleń w tym zakresie. Obowiązku przesyłania zawiadomień nie ma wówczas, gdy oświadczenie jest składane w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Osoby, które miałyby być zawiadomione w trybie art. 643, należą do zainteresowanych w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, a zatem powinny być jego uczestnikami. Jeżeli takie osoby zostaną ujawnione dopiero przy składaniu oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, to sąd stosownie do art. 510 § 2 wezwie je do udziału w sprawie.

Formalnie więc Pani mama powinna poczekać na zawiadomienie z sądu o odrzuceniu spadku przez jej poprzedników oraz że może przyjąć bądź odrzucić spadek. Bywa z tym różnie bowiem często poprzednicy nie znają aktualnych adresów stron. Należałoby więc porozmawiać z rodziną, która odrzuciła spadek jakie adresy wskazała i kogo jako spadkobierców.

Od dowiedzenia się o tytule swego powołania płynie termin 6 miesięcy dla Pani mamy, więc nie ma co czekać na sprawę o stwierdzenie nabycia spadku, tylko złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku w sądzie spadku (na piśmie) lub u notariusza.

Następne w kolejności będą Panie, a potem Państwa dzieci.

Ad 2.

Jak już wskazałem, najpierw takie oświadczenie składa Pani mama z podaniem następnych spadkobierców czyli swoje córki i ich adresy. Po jej oświadczeniu na takich samych zasadach robicie to Panie (albo czeka Pani na informację o odrzuceniu spadku przez Pani mamę). Po Pani będą Pani dzieci, z tym że z racji tego, że są to osoby małoletnie, a czynność odrzucenia spadku jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu, najpierw na takie odrzucenie zezwolić musi sąd opiekuńczy.

Ad 3.

Siostra Pani mieszkająca w Anglii, w Polsce traktowana jest jak obywatel Polski i spadek przyjmuje na zasadach polskich. Może ona przyjechać do Polski i złożyć przed polskim notariuszem oświadczenie od odrzuceniu spadku, może to też zrobić przed polskim konsulem i wysłać do sądu spadku (wzory takich oświadczeń są dostępne na stronach polskich konsulatów).

Sprawa o zezwolenie na dokonanie takiej czynności w imieniu dzieci niestety trzeba przeprowadzić w Polsce. Z tego, co wiem, prawo angielskie i sądy angielskie nie znają takiej procedury. Do tej sprawy będą potrzebni oboje rodzice dzieci, gdyż sąd ma obowiązek oboje wysłuchać.

Po takim zezwoleniu sądu, spadek w imieniu dziecka można odrzucić przed konsulem, notariuszem lub sądem z takimi samymi terminami jak dla osób dorosłych.

W przypadku małoletnich jest jeszcze jedna odrębność, a mianowicie gdyby nie odrzuciły one spadku w terminie 6 miesięcy od momentu, kiedy dowiedziały się o tytule swego powołania, to przyjmują spadek z dobrodziejstwem inwentarza, a to znaczy, że odpowiadają za długi do wysokości stanu czynnego spadku ustalonego w spisie inwentarza. Odpowiedzialność wydaje się jasna, jednak w praktyce jest wiele z tym problemów, więc skoro można, to trzeba próbować całkowicie odrzucić spadek.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Kto ponosi koszty przeprowadzenia spisu inwentarza?

Jestem spadkobiercą osoby zmarłej. Przyjęłam spadek z dobrodziejstwem inwentarza, zmarły nie posiadał żadnego majątku. W urzędzie skarbowym...

Nieodrzucenie spadku przez niepełnoletnie dzieci a odpowiedzialność za długi

Rok temu zmarła ciotka mojego męża. Mąż i nasze pełnoletnie dzieci zrzekli się spadku. Niestety nie wiedzieliśmy, że w imieniu niepełnoletnich...

Odrzucenie spadku w imieniu syna

Trzy lata temu zmarła moja babcia, która pozostawiła długi. Odrzuciłam spadek u notariusza. Mój syn miał wówczas 5 lat. Zapytałam notariusza, czy mam...

Jak i kiedy należy złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku?

Jak i kiedy należy złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku? Jeżeli nie zrobię tego w ciągu 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy, mogę zrobić...

Wezwanie z banku do spłaty długu po zmarłym ojcu

Otrzymałam z banku pismo wzywające do spłaty 7 tys. zł w ciągu 14 dni. Są to długi zmarłego w 2012 r. ojca. Ze zmarłym nie utrzymywałam...

Dług zmarłego w ZUS, jak sprawdzić, czy uległ przedawnieniu?

Przed 12 laty zmarł mój mąż (byliśmy już po rozwodzie). Naszym wspólnym majątkiem jest dom jednorodzinny. Mamy dwoje dorosłych dzieci. Nie...

Długi spadkowe osoby nieubezpieczonej

Jeśli jedno z moich rodziców nie jest ubezpieczone w ZUS i przed śmiercią trafi do szpitala, za który nie zapłaci, to czy mogę takie długi...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »