Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Spadek a długi spadkobiercy

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2020-05-11

Trzy tygodnie temu zmarł ojciec. Nie pozostawił testamentu. Teoretycznie do podziału spadku jest mama i czwórka dorosłych dzieci. W skład majątku wchodzi dom i 4500 m2 ziemi uprawnej. Chcemy wystąpić do sądu o ujawnienie spadkobierców i procentowy udział w spadku, a następnie wszyscy chcemy się zrzec na korzyść mamy, aby mogła sprzedać ziemię uprawną (ma 73 lata). Problem jest w przypadku mojego brata. Jest osobą bezrobotną bez zameldowania i niepłacącą alimentów. Czy w przypadku ujawnienia spadku komornik lub fundusz alimentacyjny może przejąć jego udział na poczet zaległości i blokować wszelkie czynności związane z nieruchomością? Czy lepiej nic nie robić ze sprawą spadkową i czekać na „kolejne rozwiązania losowe – śmierć mamy”, a ziemię uprawną wydzierżawić?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Spadek a długi spadkobiercy

Wskażę Panu prawne aspekty, jakie macie w tej sytuacji, i dwa wyjścia. Zgodnie z opisem jest dłużnik – brat. Zmarł ojciec dłużnika – dłużnik nabył spadek w udziale ustawowym. Obecnie stoicie przed dylematem, czy załatwiać sprawę spadkową, czy nie. Każda Państwa decyzja obarczona jest ryzykiem.

Ujawnienie spadku a czynność dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela

Przyjmijmy, że załatwicie sprawę spadkową i zrzekniecie się udziałów na mamę. Ze strony dłużnika może być to potraktowane jako „uciekanie z majątkiem” w celu pokrzywdzenia wierzycieli – dzieci, tzw. czynność dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela.

Wówczas sąd może zezwolić na prowadzenie egzekucji z udziału brata – dłużnika, nawet gdy ten udział będzie już własnością mamy. Nazywa się to skargą pauliańską.

Pokrzywdzenie wierzyciela występuje wtedy, gdy wskutek czynności prawnej dłużnik stał się niewypłacalny albo jego niewypłacalność osiągnęła stopień wyższy niż przed dokonaniem czynności prawnej (art. 527 § 2 Kodeksu cywilnego). Z kolei „świadomość dłużnika pokrzywdzenia wierzyciela” musi istnieć w chwili dokonania tej czynności. Wystarczy jedynie, że dłużnik przewiduje w granicach ewentualności niemożność zaspokojenia wierzyciela z jego majątku. Ustalenie powyższej przesłanki korzysta z domniemania faktycznego o znajomości skutków dokonania czynności prawnej przez dłużnika. Z kolei „wiedza osoby trzeciej o działaniu dłużnika z pokrzywdzeniem wierzyciela” wynika z charakteru tej czynności. W orzecznictwie podkreśla się, że niewypłacalność, o której mowa w art. 527 § 2, to brak możliwości wywiązywania się ze zobowiązań finansowych. Oznacza on taki obiektywny stan majątku dłużnika, w których egzekucja prowadzona zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego nie może przynieść zaspokojenia wierzytelności pieniężnej. Sąd odwołał się przy tym do poglądu wyrażonego w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 1997 r., w sprawie I ACa 737/97. Wskazując natomiast na art. 527 § 3 Kodeksu cywilnego, sąd przywołał fakt istnienia domniemania na korzyść wierzyciela, jeżeli czynność prawna dokonana przez dłużnika przyniosła korzyść majątkową osobie pozostającej w bliskim z nim stosunku. Domniemywa się wówczas, że osoba ta wiedziała o świadomym pokrzywdzeniu wierzyciela bądź przy zachowaniu należytej staranności mogła się o tym dowiedzieć.

W sprawie takiej pozywa się mamę jako osobę, która otrzymała udział brata – dłużnika.

Co więcej (mama chce sprzedać nieruchomości), a według dominującego w orzecznictwie poglądu, gdy osoba trzecia (MAMA) rozporządzi przysporzeniem na rzecz innej osoby i nie zachodzą przesłanki do bezpośredniego pozwania tej osoby stosownie do art. 531 § 2 wierzyciel może dochodzić odszkodowania od osoby trzeciej, jeżeli jej zachowanie nosiło znamiona deliktu (art. 415). Jeżeli osoba trzecia rozporządziła przedmiotem przysporzenia na rzecz innej osoby w okolicznościach niepozwalających na zastosowanie art. 531 § 2, należy także dopuścić możliwość dochodzenia od osoby trzeciej przez wierzyciela, względem którego czynność dłużnika uznana za bezskuteczną, roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (wyrok SN z dnia 25.10.2012 r. w sprawie I CSK 139/12, a także orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia: 27 lutego 2004 r. V CK 272/03; 30 września 2004 r., IV CK 30/04; 3 lutego 2005 r., II CK 412/04; 27 stycznia 2006 r., III CSK 120/05; 12 czerwca 2008 r., III CZP 55/08; 24 lutego 2011 r., III CZP 132/10; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 22.11.2012 r. w sprawie I ACa 609/12).

Jeśli mama weźmie udział brata i sprzeda nieruchomość, także może zostać pozwana o odszkodowanie. To się rzadko zdarza, ale zdarza.

Minusem takiego rozwiązania jest to, że dzieci czy ich matka na pewno wiedzą o śmierci ojca dłużnika i mogą o tym poinformować komornika czy sami kierować sprawę do sądu. Plusem jest to, że może nie przyjdzie im to do głowy, a po 5 latach już nic nie zrobią z tą czynnością.

Długi spadkobiercy i pozostawienie sprawy spadku

W drugim wariancie – nic nie zrobicie i zostawicie to tak, jak jest. To też nie jest wyjście. Wierzyciel – dzieci, ich matka działająca w ich imieniu – ma interes prawny w uregulowaniu sprawy spadkowej. Sama będzie mogła złożyć wniosek do sądu o stwierdzenie nabycia spadku.

Stwierdzenie nabycia spadku przez sąd spadku następuje na wniosek uprawnionego podmiotu, czyli każdego podmiotu mającego interes prawny w prawidłowym wykazaniu następstwa po spadkodawcy (art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego).

Do kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku należy przede wszystkim zaliczyć każdego spadkobiercę oraz następców prawnych spadkobiercy, nabywcę spadku lub udziału w spadku, wierzyciela spadkodawcy lub wierzyciela spadkobiercy, zapisobiercę, dalszego zapisobiercę, uprawnionego do zachowku, wykonawcę testamentu. Na jej wniosek brat stanie się spadkobiercą i będzie prowadzić egzekucję z jego części. Nie ma tu złotego środka. Musicie Państwo przemyśleć opcje i podjąć decyzję.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Spadek po osobie ubezwłasnowolnionej

Spadek po osobie ubezwłasnowolnionej

Przejęłam spadek po mojej matce, która była osobą ubezwłasnowolnioną (miała ustanowionego kuratora). Dowiedziałam się...

Dziedziczenie mieszkania własnościowego po rodzicach

Moje pytanie dotyczy dziedziczenia mieszkania własnościowego po rodzicach, a konkretnie podatku od tego dziedziczenia. Rodzice spisali już odręczne...

 

Co dziedziczy druga żona po zmarłym mężu?

Mam zamiar ożenić się i podpisać intercyzę. W testamencie całość mojego majątku zapiszę córce. Co ewentualnie należy się drugiej żonie po...

 

Sprzedaż mieszkania przez spadkobierców

Ojciec zmarł w 2004 r. Jak dotąd nie przeprowadziliśmy po nim sprawy spadkowej. Matka i ojciec byli współwłaścicielami niewielkiego mieszkania. Jest nas 4...

 

Darowizna pojazdu przed śmiercią - czy samochód wejdzie w skład masy spadkowej?

Przed śmiercią tata przekazał mi samochód w formie umowy darowizny. Był zarejestrowany na niego. Tata zmarł 3 miesiące temu. Na podstawie umowy...

 

Jak wygląda dziedziczenie w rodzinie gdy umiera rodzic?

Jak wygląda sprawa dziedziczenia w naszej rodzinie majątku po rodzicach, gdy umiera jedno z nich lub umierają obydwoje? Ja jestem rozwódką...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »