Testamenty wzajemne między małżonkami
• Autor: Iryna Kowalczuk
Sprawa dotyczy zabezpieczenia się małżonków w przypadku śmierci poprzez testamenty wzajemne. Moja żona i ja jesteśmy małżeństwem po raz drugi. Oboje mamy dorosłe dzieci z pierwszego małżeństwa. Notarialnie mamy spisaną rozdzielność majątkową. Chcielibyśmy zabezpieczyć się na starość. Nie zamierzamy odbierać dzieciom spadku, tylko doprowadzić do tego, żeby cały nasz majątek był podzielony po równo miedzy nasze wszystkie dzieci, ale dopiero po śmierci nas obojga. Czy jest jakiś sposób, żeby było to zgodne z przepisami prawa spadkowego, żebyśmy oboje nie musieli po śmierci któregoś z nas płaćić zachowku lub – w jeszcze gorszym wypadku – spłacać z należności spadkowych?
Zabezpieczenie się małżonków w przypadku śmierci poprzez testamenty wzajemne
Najlepszym wyjściem w opisanej sytuacji będzie sporządzenie testamentów wzajemnych. Czyli Pan sporządza testament, w którym przekazuje cały swój majątek żonie, a ona robi to samo, ale na rzecz Pana. W tej sytuacji żadne z Państwa dzieci nie nabędzie spadku przed Państwa śmiercią.
Dodatkowo Państwa dzieci muszą zrzec się dziedziczenia, każde po swoim rodzicu. Zgodnie z art. 1048 Kodeksu cywilnego (K.c.) – spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się spadku po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Powinien Pan zatem udać się ze swoimi dziećmi do notariusza (a Pana żona ze swoimi) i spisać stosowne umowy. Należy mieć ze sobą dowody osobiste. Notariusz może żądać aktów urodzenia, z których będzie wynikało Państwa pokrewieństwo.
Zobacz również: Testament wzajemny że wskazaniem
Zrzeczenie się dziedziczenia przez dzieci
W przypadku zrzeczenia się dziedziczenia przez Państwa dzieci, nie będą dziedziczyć również ich dzieci, czyli Państwa wnuki, chyba że w umowie o zrzeczenie się dziedziczenia znajdzie się zapis, że zrzeczenie nie obejmuje zstępnych zrzekającego się.
Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia jest skuteczna bez względu na to, ile czasu upłynęło pomiędzy chwilą jej zawarcia a datą śmierci spadkodawcy.
Co ważne, zrzeczenie się dziedziczenia nie przeszkadza w tym, aby taka osoba, która dziedziczenia się zrzekła, została następnie powołana do dziedziczenia w testamencie. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje bowiem wyłącznie dziedziczenie ustawowe, a nie testamentowe.
Jeżeli na przykład Pana żona umrze pierwsza, a sporządziła przed śmiercią testament na Pana rzecz, to po jej śmierci Pan odziedziczy cały spadek. Wówczas może Pan sporządzić nowy testament, w którym powoła Pan do całości spadku swoje dzieci i dzieci żony w częściach równych. Tak samo powinna uczynić Pana żona, kiedy to Pan umrze pierwszy. Tym sposobem unikniecie Państwo i Państwa dzieci kwestii wzajemnych spłat, zachowków, a Pana i żony majątek zostanie przekazany dzieciom dopiero po Państwa śmierci.
Zobacz również: Ogłoszenie testamentu a zachowek
Przykłady
Małgorzata i Andrzej, oboje po rozwodach, pobrali się w wieku 55 lat. Każde z nich ma po dwoje dorosłych dzieci. Zdecydowali, że chcą spędzić resztę życia razem, a po śmierci jedno z nich ma przejąć wspólny majątek, by móc dalej spokojnie żyć. U notariusza sporządzili testamenty wzajemne oraz umowy zrzeczenia się dziedziczenia z dziećmi – każde ze swoimi. Dzięki temu po śmierci Małgorzaty Andrzej nie musiał spłacać zachowku, a dzieci otrzymały spadek dopiero po jego śmierci – po równo, zgodnie z ostatnią wolą obojga.
Zofia i Tomasz od lat prowadzili wspólne gospodarstwo rolne, choć formalnie mieli rozdzielność majątkową. Chcieli, by majątek pozostał nienaruszony po śmierci jednego z nich, a dzieci – z dwóch różnych związków – odziedziczyły wszystko dopiero, gdy odejdzie drugie z małżonków. Z pomocą notariusza sporządzili testamenty, w których wzajemnie się powołali do całości spadku. Ich dzieci podpisały umowy zrzeczenia się dziedziczenia. Dzięki temu nie doszło do konieczności dzielenia majątku za życia pozostałego małżonka.
Jerzy i Krystyna byli małżeństwem z długim stażem, każde z własnymi dziećmi z pierwszych małżeństw. Gdy zachorowała Krystyna, postanowili uporządkować sprawy spadkowe. Spisali testamenty wzajemne i porozumieli się z dziećmi, które zgodziły się u notariusza na zrzeczenie się dziedziczenia. Po śmierci Krystyny Jerzy bez przeszkód mógł dalej mieszkać w ich domu, nie będąc zobowiązanym do wypłat zachowków. Po jego śmierci cały majątek podzielono pomiędzy dzieci z obu stron, zgodnie z jego ostatnim testamentem.
Podsumowanie
Testamenty wzajemne to skuteczne i zgodne z prawem rozwiązanie dla małżonków, którzy chcą się wzajemnie zabezpieczyć na wypadek śmierci, zwłaszcza gdy każde z nich ma dzieci z poprzednich związków. Dzięki odpowiednio sporządzonym testamentom oraz umowom o zrzeczenie się dziedziczenia przez dzieci, możliwe jest uniknięcie sporów o spadek, zachowków i konieczności spłaty udziałów przez pozostającego przy życiu małżonka. To rozwiązanie pozwala nie tylko zachować spokój w trudnym czasie żałoby, ale też zapewnia sprawiedliwy podział majątku po śmierci obojga małżonków.
Oferta porad prawnych
Potrzebujesz indywidualnej porady prawnej? Skorzystaj z naszej usługi porad online – szybko, dyskretnie i bez wychodzenia z domu. Nasi doświadczeni prawnicy odpowiedzą na Twoje pytania, pomogą przygotować dokumenty i wskażą najlepsze rozwiązania dopasowane do Twojej sytuacji. Wejdź na eporady24.pl i zadaj pytanie – odpowiedź otrzymasz nawet tego samego dnia.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Iryna Kowalczuk
Magister prawa, absolwentka Lwowskiego Państwowego Uniwersytetu Spraw Wewnętrznych Ukrainy, uzyskany tytuł: magister prawa ukraińskiego; ukończyła także Studium Podyplomowe prawa UE na Uniwersytecie Warszawskim. Doświadczenie nabyła w trakcie pracy w dwóch kancelariach adwokackich. Ze względu na biegłość w analizie różnorodnych zagadnień prawnych w serwisie ePorady24.pl pełniła funkcję administratora. Udzielała porad z zakresu prawa spadkowego i rodzinnego oraz w sprawach związanych z prawem ukraińskim. Biegle posługuje się zarówno językiem ukraińskim, rosyjskim, jak i polskim. Z serwisem spadek.info współpracowała od początku jego istnienia czyli od 2012 roku.
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Zachowek po darowiznach, gdy spadkodawca rozdał cały majątek za życia
» Jak uregulować formalności po śmierci rodziców – przepisanie umów i postępowanie spadkowe krok po kroku
» Obowiązek wykonania zapisu zwykłego w testamencie
» Dziedziczenie mieszkania po siostrze dziadka a podatek
» Odrzucenie spadku przez dalszą rodzinę, kiedy zaczyna się bieg terminu?
