Kategoria: Testament
Baner RODO

Porady Prawne przez internet

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wydziedziczenie w testamencie a ubieganie się o zachowek

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 2017-10-23

Mąż został wydziedziczony w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego przez jego rodziców. Powód, jaki podali, to uzyskanie znacznej pomocy materialnej przy budowie własnego domu, co jest nieprawdą, ponieważ nie otrzymał nic. Spadkobiercami zostali drugi syn i jego żona. Czy notariusz podczas uprawomocnienia testamentu ma obowiązek wezwać również mojego męża? Czy powód wydziedziczenia jest zgodny z przepisami prawa i czy jego dzieci będą mogły ubiegać się o zachowek? 

Janusz Polanowski

»Wybrane opinie klientów

 Możliwość uzyskania rzetelnej informacji z domu
Krzysztof, 54 lata
Szybki kontakt z prawnikiem, rzeczowa porada, ludzkie podejście do sprawy. Tacy powinni być prawnicy.
Krzysztof
Jestem bardzo zadowolona z pomocy pana Janusza Polanowskiego której mi udzielił wyczerpującej odpowiedzi.Polecam wszystkim
Wiola
Jak zwykle szybko i rzetelnie.
Joanna
Jestem bardzo zadowolona z porady, jasna wyczerpująca odpowiedz na każde pytanie. Polecam.
Ewa
Dziękuję prawnikowi, który bardzo mi pomógł w zawikłanej dla mnie sprawie, nikt inny jak w "eporady24" nie pomógłby mi lepiej, wielki szacunek dla Pana !!! dziękuję za tak wyczerpujące informacje, opinia dla Pana to 5x2/5 ocen najwyższych, polecam wszystkim zainteresowanych swoimi problemami tylko w : eporady24...
Janina
Odpowiedz udzielona bardzo szybko, precyzyjnie, konkretnie. W końcu zrozumiałam dlaczego tak a nie inaczej mam postąpić. Jestem bardzo zadowolona z porady.
Agnieszka
Kompetentna i szybka odpowiedź powołująca się na konkretne przepisy prawne i orzeczenia Sądu. Miły kontakt Ekspertem.
Ewa, nauczyciel
O pomoc prawna zwracałam się już dwukrotnie. Pytania dotyczyły różnych zagadnień. W obu przypadkach otrzymałam profesjonalne, wyczerpujące odpowiedzi . Wytłumaczono mi moje prawa i obowiązki. Za każdym razem po zadaniu dodatkowych pytań na mój panel przychodziła informacja, która rozwiewała moje wątpliwości. Odpowiedzi są udzielane prawie natychmiast. 
Elżbieta
Jestem bardzo zadowolony ze szczegółowej i szybkiej odpowiedzi 
Piotr, logistyk, 49 lat
Bardzo dziękuję za odpowiedź, która wyjaśniła wszystkie moje wątpliwości. Szybka i fachowa porada, bez wychodzenia z domu. Sprawa godna polecenia każdemu, kto takiej pomocy potrzebuje!
Teresa
Odpowiedz byla wyczerpująca i pomocna w mojej sytuacji.
Stanisława
Super!!! Odpowiedz na pytanie sprawnie i szybko zostało załatwione.
Gabriela, ekonomista. 61 lat
Szybka wyczerpującą porada, cena przystępna
Andrzej, kierownik wsparcia, 64 lata
Korzystam od czasu do czasu i otrzymuję wyczerpujące odpowiedzi.
Aleksandra
Dziękuję za udzielenie wyczerpującej informacji
lidia
Szybkość udzielenia porady bez wychodzenia z domu
Anna, 60 lat, księgowa
Bardzo szybkie i wyczerpujące odpowiedzi na zadane pytania. Dodatkowym atutem jest możliwość zadawania pytań dodatkowych związanych z poruszaną kwestią.
Daniel, 45 lat
5 piszę to jako b. doświadczony człowiek m.in. nauczyciel, socjolog, politolog, oficer LWP, ale kiedyś skończyłem 2- lata szkołę naczelników więzień itd, itd.
Franciszek, 77 lat
Dziękuję bardzo. 
Zdzisław
Pani Radca Prawny Katarzyna Nosal jest osobą bardzo kompetentną, wyrozumiałą i podchodzącą do sprawy w sposób rzetelny. Porada opisana dokładnie językiem zrozumiałym dla osoby nie operującej w sferze prawa i ustaw. Jestem bardzo zadowolony z porad i szczerze polecam porady prawne u Pani prawnik i portalu. 
Piotr, funkcjonariusz publiczny, 43 lata
Dziękuję za profesjonalne doradztwo. Ocena 5
Cecylia
Jestem bardzo zadowolona, szczegółowe, wyczerpujące odpowiedzi, bez problemu mogłam zadawać pytania dodatkowe aż dowiedziałam się wszystkiego, co chciałam wiedzieć.
Natalia
odpowiedz jest wyczerpująca i dla mnie jasna, dziekuje
Irena
Serdecznie dziękuję. Opinia bardzo czytelna i zrozumiała. Jeszcze raz dziękuję Panie Mecenasie. 
Dora
Szybko sprawnie i rzeczowo. Polecam każdemu, kto chce skonfrontować swoje rozumienie problemów prawnych z niezależną opinią prawnika. 
Andrzej
Odpowiedź była bardzo konkretna , rzeczowa i wyczerpująca. Odpowiedź na dodatkowe pytanie i wizyta u notariusza z aktualnymi dokumentami pomogła mi podjąć końcową decyzję , na złożenie sprawy do sądu o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Pani stwierdzenie na początku odpowiedzi , że sprawa jest szczególnie złożona sprawdziło się, bo i notariusz to potwierdził i skierował mnie do sądu. Dziękuję za wyjaśnienie problemu i trafne odpowiedzi.
Adam, emeryt
Bardzo dobra
Ala
Pytanie i wyczerpująca odpowiedź, a przecież tego właśnie chce zainteresowany. Brawo.
Marek
Bardzo szybka i rzetelna odpowiedz , na oba pytania otrzymałam wyczerpujące informacje. Bardzo dziękuję.Polecam.
Małgorzata, pedagog terapeuta

Sytuacja wydaje się dość zagadkowa, więc trzeba wpierw wyjaśnić podstawowe okoliczności – zwłaszcza w oparciu o dokumenty urzędowe.

Niewątpliwie Pani mąż powinien uzyskać dostęp do wypisów aktu notarialnego z testamentem (albo z „testamentami wspólnymi”) spadkodawców; wypis jest dokumentem (w odróżnieniu od kopii). Chodzi o wypis z całą treścią testamentów (testamentu) – całą treścią, która może posłużyć do stwierdzenia nabycia spadku. Bez znajomości rzeczywistej treści testamentów (testamentu) dokonywanie właściwych wyborów może okazać się przynajmniej bardzo utrudnione.

Pewne jest, że Pani mąż (podobnie jak jego brat) należą do grona (potencjalnych) spadkobierców ustawowych każdego ze swych rodziców – art. 931 Kodeksu cywilnego (K.c.). Wiele innych zagadnień aktualnie stoi pod znakiem zapytania.

Dopiero analiza testamentu (art. 941 i następne K.c.) powinna pozwolić określić, jakie dziedziczenie (ustawowe czy testamentowe) ma miejsce po spadkodawcach oraz czy rzeczywiście doszło do wydziedziczenia (wydziedziczeń) i kogo wydziedziczono (o ile wydziedziczono). Proszę mnie dobrze zrozumieć: Z doświadczenia wiem, że różne określenia bywają używane nieprecyzyjnie. Nie zawsze pozostawienie przez spadkodawcę swego testamentu skutkuje dziedziczeniem testamentowym (art. 941 i następne K.c.). Często tak się dzieje (z uwagi na wyrażoną w art. 926 K.c. regułę pierwszeństwa dziedziczenia testamentowego przed ustawowym), ale dużo zależy od treści testamentu. Czasami w testamencie znajduje się rozrządzenie majątkowe co do części spadku – w takiej sytuacji co do innych składników spadku ma miejsce dziedziczenie ustawowe. Co więcej, testament może nawet nie zawierać ustanowienia spadkobiercy testamentowego ani zapisobiercy windykacyjnego (art. 9811 i następne K.c.); zdarza się (i to w majestacie prawa) sporządzenie „testamentu negatywnego” (wyłączenie z grona spadkobierców kogoś z grona spadkobierców) lub samo wydziedziczenie kogoś. Samo podanie w testamencie (testamentach) przyczyny treści niekorzystnej dla Pani męża może wskazywać na wydziedziczenie (art. 1008 i następne K.c.), bo przyczynę wydziedziczenia należy wskazać w treści testamentu (art. 1009 K.c.), jednak uzasadnienie (niezależnie od jego zasadności lub bazowania na faktach) może dotyczyć „testamentu negatywnego”. Dopiero wiedza (oparta na dokumentach) może ułatwić uzyskanie prawdziwego obrazu sytuacji. Na razie wypada formułować hipotezy – by łatwiej było podejmować decyzje.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Wydziedziczenie (art. 1008 i następne K.c.) to szczególnie poważne zagadnienie, ponieważ prawnie wiążące wydziedziczenie skutkuje pozbawieniem prawa do zachowku (art. 981 i następne K.c.). Pominięcie w testamencie (np. polegające na wymienieniu w testamencie jedynie niektórych spadkobierców ustawowych, bez dalszych doprecyzowań) niewątpliwie otwiera drogę do uzyskania zachowku; o ile się on rzeczywiście należy – to zaś zależy od dokładności obliczeń (art. 993 i następne K.c.) oraz od możliwości udowodnienia istotnych okoliczności (w przypadku zachowku chodzi zwłaszcza o wartość objętych testamentem składników majątkowych oraz o wartość dokonanych przez spadkodawcę darowizn). Sporo wątpliwości wiąże się z „testamentem negatywnym”; zapewne wątpliwości będą występować nadal (o ile zabraknie jednoznacznego ich rozstrzygnięcia przez ustawodawcę). „Testament negatywny” jest (bez wchodzenia w szczegóły) czymś pośrednim między wydziedziczeniem a pominięciem w testamencie. Wprost prawa do zachowku nie pozbawia, ale wątpliwości są (według orzecznictwa, w takim przypadku może dziedziczyć dalszy zstępny, np. wnuk).

Nawet jeśli Pani mąż ufa relacjom swego brata, to i tak należy zażądać udostępnienia niezwłocznie wypisów aktów notarialnych (aktu notarialnego) z treścią testamentów (albo „testamentu wspólnego”) spadkodawców; przydać się może także wypis aktu poświadczenia dziedziczenia (jeżeli takowy został sporządzony). Proponuję sprawdzić, czy już doszło do stwierdzenia nabycia spadku (a dokładnie: spadków) po spadkodawcach. Powinno to być możliwe zdalnie przy pomocy poniższego adresu internetowego: https://rejestry-notarialne.pl. Jeśli już doszło do stwierdzenia nabycia spadku, to treść testamentu (testamentów) powinna pozwolić na zorientowanie się, do czego rzeczywiście doszło: wydziedziczenia (a więc pozbawienia zachowku), pominięcia w testamencie, sformułowania „testamentu negatywnego”.

Uzyskiwanie zgody na otrzymanie wypisu aktu notarialnego na podstawie artykułu 110 Prawa o notariacie może trochę trwać, więc – zwłaszcza w przypadku poważnych wątpliwości – zasadne może być zawnioskowanie do sądu o uchylenie wcześniejszego stwierdzenia nabycia spadku (czy to w postępowaniu sądowym, czy to przez sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia) oraz o wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku – art. 669 i następne Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.). W „sprawach spadkowych” (art. 627 i następne K.p.c.) bardzo duże (wprost podstawowe) znaczenie mają testamenty (o ile zostały sporządzone). Dlatego – i to nawet przed ewentualnym zawnioskowaniem do sądu o uchylenie wcześniej dokonanego stwierdzenia nabycia spadku – zasadne mogłoby okazać się zawnioskowanie o zabezpieczenie dowodów (art. 310 i następne K.p.c.), np. przez zażądanie przedstawienia wypisów z aktów notarialnych (z treścią testamentu albo testamentów) „sądowi spadku” (którym na ogół jest sąd rejonowy, na obszarze właściwości którego ostatnio przed swą śmiercią mieszkał spadkodawca) lub Pani mężowi.

Prawo polskie nie przewiduje „uprawomocniania testamentu” (nie tylko przez notariusza); notariusz jest uprawniony sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia. Oficjalne stwierdzenie nabycia spadku upoważnia do zawnioskowania o wpisanie nowego stanu prawnego w księgach wieczystych oraz innych oficjalnych rejestrach (np. w ewidencji pojazdów). Dlatego może okazać się zasadne (w przypadku sporu prawnego o sam spadek) zawnioskowanie do sądu o zabezpieczenie roszczenia (art. 730 i następne K.p.c.), np. przez wpisanie ostrzeżenia w odpowiednich księgach wieczystych. Teraz byłoby to zapewne przedwczesne, ale warto mięć na uwadze taką możność.

Odnośnie do Pani słów – cytuję: „Czy notariusz podczas uprawomocnienia testamentu ma obowiązek wezwać również mojego męża? Czy powód wydziedziczenia jest zgodny z przepisami prawa i czy jego dzieci będą mogły ubiegać się o zachowek?”. Sporządzanie aktu poświadczenia dziedziczenia powinno następować z udziałem wszystkich osób, których dziedziczenie dotyczy. Na ogół bez większego trudu można wskazać grono uczestników takiej czynności notarialnej w przypadku dziedziczenia ustawowego – choć i tak zdarzają się wątpliwości. Od treści testamentu (testamentów) zależy, kto powinien być obecny przy dokonywaniu czynności (sporządzaniu: protokołu dziedziczenia oraz aktu poświadczenia dziedziczenia). Nie można wykluczyć, że określone czynności notarialne zostały albo zostaną dokonane bez obecności Pani męża. Bez znajomości treści testamentu (testamentów) nie sposób rozważać zagadnienia zachowku (art. 991 i następne K.c.) – poza uwagami ogólnymi. Z całą pewnością samo wcześniejsze dokonanie darowizny (art. 888 i następne K.c.) nie jest okolicznością uzasadniającą wydziedziczenie – proszę zwrócić uwagę na treść artykułu 1008 K.c.:

„Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.”

Co więcej, na ogół małżonkowie nie umierają w jednym czasie. Zapewne Pani teściowie umierali tak, że pozostał owdowiały małżonek – czyli osoba należąca do kręgu (nawet tylko potencjalnych) spadkobierców ustawowych (art. 931 K.c.), a więc osoba ewentualnie uprawniona do zachowku po wcześniej zmarłym ze spadkodawców. Wspominam o tym, bo w takich sytuacjach może dochodzić do dziedziczenia zachowku; chodzi o specyficzną regulację – art. 1002 K.c. („Roszczenie z tytułu zachowku przechodzi na spadkobiercę osoby uprawnionej do zachowku tylko wtedy, gdy spadkobierca ten należy do osób uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy.”) Bez znajomości rzeczywistej treści testamentów (testamentu) nie można przewidywać, czy spadek (z uwagi na art. 1020 K.c. i zawartą w nim fikcję prawną przechodzi (w jakimś stopniu) na dzieci Pani męża, czy też komuś (Pani mężowi albo jego dzieciom) może przysługiwać zachowek. Powtarzam, że dużo zależy do dokładności obliczeń oraz udowodnienia ważnych okoliczności.

Jeżeli rzeczywiście doszło do wydziedziczenia męża (a to warto sprawdzić), to w grę może wchodzić art. 1011 K.c., który stanowi: „Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę”. Dyspozycja artykułu 1011 K.c. wiąże się z brzmieniem wcześniej wspomnianego artykułu 1020 K.c.: „Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku”.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Dysponowanie rachunkiem maklerskim po śmierci męża

Mój mąż zmarł miesiąc temu. Pozostawił testament, w którym przekazuje wszystko mi. Czy mogę sprzedać jego samochód i dysponować rachunkiem maklerskim (mam hasła itp.)?

Poszukiwanie dalekich krewnych mimo testamentu

Przed miesiącem zmarła ciocia mojej babci, mała prawie 100 lat. Zostawiła testament notarialny, w którym uczyniła mnie swoją jedyną spadkobierczynią. Mąż cioci zmarł na długo przed nią. Dzieci nie mieli. Rodzeństwo cioci – siostra i 4 braci też od dawna nie żyją. Ich dzieci (to pokolenie mojej babci) też w większości albo nie żyją, albo są w bardzo podeszłym wieku i nie mam z nimi kontaktu. Znam adres jednego z nich. Nie mam wiedzy, gdzie się urodzili i gdzie przebywali. Chcę wystąpić do sądu o nabycie spadku, ale nie wiem, jak to zrobić przy tak małej wiedzy o spadkobiercach ustawowych. Czy przy testamencie notarialnym będę zmuszona szukać (nie wiem gdzie) wszystkich dalekich krewnych?

Podział mieszkania po śmierci męża

Zmarł mój mąż i zostawił testament z podziałem naszego wspólnego mieszkania po połowie dla mnie i dla jego syna z pierwszego małżeństwa. Jego córka z drugiego małżeństwa nie jest uwzględniona w testamencie. Jakie części mieszkania należą się wymienionym osobom? Czy podział mieszkania konkretnie określa dopiero wyrok sądu?

Testamenty wzajemne między małżonkami

Sprawa dotyczy zabezpieczenia się małżonków w przypadku śmierci poprzez testamenty wzajemne. Moja żona i ja jesteśmy małżeństwem po raz drugi. Oboje mamy dorosłe dzieci z pierwszego małżeństwa. Notarialnie mamy spisaną rozdzielność majątkową. Chcielibyśmy zabezpieczyć się na starość. Nie zamierzamy odbierać dzieciom spadku, tylko doprowadzić do tego, żeby cały nasz majątek był podzielony po równo miedzy nasze wszystkie dzieci, ale dopiero po śmierci nas obojga. Czy jest jakiś sposób, żeby było to zgodne z przepisami prawa spadkowego, żebyśmy oboje nie musieli po śmierci któregoś z nas płaćić zachowku lub – w jeszcze gorszym wypadku – spłacać z należności spadkowych?

Obietnice zmarłego a treść testamentu

Dwa lata temu zmarł mój ojciec. Miał z pierwszego małżeństwa syna. Po rozwodzie ożenił się z moją matką, wówczas matka miała 2 dzieci z pierwszego małżeństwa, a ja jestem jedynym dzieckiem ich obojga. Ojciec obiecywał, że zapisze mi połowę domu, nawet 5 lat temu zrzekłem się na rzecz taty domu po babci, bo ufałem, że spełni obietnicę. Teraz mama twierdzi, że zapisał jej cały dom, choć testamentu nie widziałem. Chciałbym się dowiedzieć, co mi się należy. I czy jest jakiś sposób zapoznania się z treścią tego testamentu?

Testament macochy a uprawnieni do zachowku

Ojciec i moja macocha (wychowywała mnie i brata od dziecka, ale nie byliśmy przez nią adoptowani) posiadali mieszkanie, które zapisali sobie wzajemnie na wypadek śmierci. Po śmierci ojca (2009) macocha przejęła spadek. Mój brat zmarł jeszcze tego samego roku co tata. Jego pełnoletni syn nie wniósł o zachowek, tak jak i ja. Macocha, którą się opiekuję, testamentem powołała mnie do spadku. Czy mój bratanek może żądać zachowku po śmierci macochy i czy jego niepełnoletnie dzieci mogą domagać się zachowku po moim ojcu (pradziadku)?

Podejrzenie co do autentyczności testamentu

Rodzice męża rozwiedli się 35 lat temu. Mąż właśnie otrzymał pismo z sądu informujące o wniosku drugiej żony ojca o stwierdzenie nabycia spadku po nim wraz z testamentem, w którym ojciec wydziedzicza mojego męża i jego siostrę (jedyne dzieci spadkodawcy), powołując się na nieutrzymywanie kontaktów i wrogość. W ten sposób mój mąż się dowiedział o śmierci ojca, która nastąpiła w 2015 r., a sprawa została wniesiona w sierpniu 2017 r. Ojciec mojego męża wyprowadził się po rozwodzie, nie pozostawiając mojemu mężowi adresu. W testamencie napisał, że dzieci, gdy był chory, wyrzuciły go z domu (co jest nieprawdą). Pismo, jakim jest napisany testament, wydaje mi się podejrzane, jest zbyt staranne jak na osobę przeszło 80-letnią i schorowaną, do tego po 5 latach dopisana została uwaga o wydziedziczeniu również wnuków i prawnuków. Co mój mąż może zrobić, aby się upewnić, że testament nie został spisany przez kogoś innego? Mamy podejrzenie co do autentyczności testamentu. Nie jest nam znana również masa spadkowa po zmarłym.



Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »