Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wydziedziczenie w testamencie a prawo do zachowku

Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 2014-08-11

Moi rodzice posiadają dom, który w przyszłości będzie należał do mnie. Wiem, że jest już napisany testament. Mam brata, który od ok. 20 lat nie interesuje się rodzicami. Rok temu spotkałam się z bratem i namawiałam go, aby odwiedził rodziców. Stwierdził, że nie chce. Jednakże dodał, że w przyszłości będzie się starał o zachowek. Czy jeśli rodzice wydziedziczą mojego brata w testamencie, to on nadal będzie miał prawo do zachowku?

Anna Sochaj-Majewska

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Istotą wydziedziczenia dokonanego przez spadkodawcę w testamencie (sporządzonym własnoręcznie lub notarialnym) jest właśnie pozbawienie uprawnionego prawa do zachowku po tym spadkodawcy. Jeśli więc brat zostanie wydziedziczony, nie będzie nigdy mógł dochodzić roszczenia o zachowek dla siebie.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Aby wydziedziczenie było skuteczne, muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim prawo polskie nie przewiduje instytucji testamentów wspólnych, co oznacza, że każdy z rodziców, jako spadkodawca, musi sporządzić oddzielny testament (art. 942 Kodeksu cywilnego), w treści którego dokona wydziedziczenia syna. Choć testament własnoręczny jest równoważny testamentowi sporządzonemu w formie aktu notarialnego, bezpiecznej jest dokonać wydziedziczenia w testamencie notarialnym, bowiem zdecydowanie trudniej taki testament podważyć w toku późniejszej sprawy spadkowej (w razie konfliktu spadkobierców testamentowych oraz ustawowych) czy w toku procesu o zachowek.

 

Zgodnie z treścią przepisu art. 1008 K.c. spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

 

  1. wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  2. dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  3. uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

 

Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z testamentu (art. 1009 K.c.). Jak świadczy o tym treść pytania, istnieje niebudząca żadnych wątpliwości podstawa do wydziedziczenia Pani brata przez każdego z rodziców, gdyż od 20 lat nie interesuje się on nimi, nie wyraża jakiejkolwiek chęci spotkania.

 

W tej sytuacji to jednak ostatecznie do rodziców należy decyzja o wydziedziczeniu ich syna wobec „uporczywego niedopełniania względem nich obowiązków rodzinnych”. Jeśli przebaczą synowi, wyraźnie lub choćby w sposób dorozumiany (art. 1010 § 1 K.c.), nie zawierając w swoich testamentach rozrządzenia w kwestii jego wydziedziczenia, brat będzie miał prawo dochodzić roszczenia o zachowek. Jak wskazał ponadto Sąd Najwyższy – Izba Cywilna we wciąż aktualnej uchwale z dnia 14 czerwca 1971 r. (sygn. akt III CZP 24/71), „gdy spadkodawca przebaczył spadkobiercy po wydziedziczeniu go w testamencie, wydziedziczenie to jest bezskuteczne bez względu na formę, w jakiej przebaczenie nastąpiło”. To brat powinien udowodnić, że rodzice przebaczyli mu, gdyż w takim wypadku to on wywodziłby skutki prawne dla siebie z faktu przebaczenia.

 

Roszczenie o zachowek przedawnia się w upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1 K.c.).

 

Wysokość roszczenia o zachowek określa się jako połowę wartości udziału, jaki przypadłby danemu spadkobiercy, gdyby doszedł on do spadku na podstawie ustawy (art. 991 § 1 K.c.). Zwracam też uwagę na ważny, a często bagatelizowany lub pomijany przepis art. 1011 K.c., zgodnie z którym zstępni wydziedziczonego zstępnego (w tym wypadku wnuki rodziców, a dzieci brata) są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę.

 

Aby w pełni zabezpieczyć Panią przed roszczeniami o zachowek po śmierci któregokolwiek z rodziców, dzieci brata także powinny zostać wydziedziczone (o ile brat ma dzieci i gdy są podstawy, o których mowa wyżej). Wynika to z tego, iż wydziedziczony zstępny traci nie tylko prawo do zachowku, ale także przymiot spadkobiercy, w związku z czym jego zstępni byliby normalnie powołani do spadku z ustawy, gdy dziedziczenie nie będzie następować na podstawie testamentu (art. 931 § 2 K.c.). Przepis art. 1011 K.c. nie zmienia zasad dziedziczenia ustawowego i nie ogranicza uprawnień zstępnych wyłącznie do zachowku, oczywiście jeśli spadkodawcy nie powołają do całości spadku po sobie np. jednej osoby (spadkobiercy testamentowego).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »