Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak przekazać mieszkanie żeby nie płacić zachowku?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2018-02-02

Pozostało mi niewiele czasu, jestem nieuleczalnie chora, dlatego chciałabym przekazać córce mieszkanie własnościowe, tak by nie płaciła zachowku drugiej córce i jej dziecku. Druga córka od lat się mną nie interesuje, nie zaprosiła mnie nawet na chrzest wnuka, nigdy w niczym nie pomogła, pomimo że spłacałam jej długi, pomagałam, jak mogłam. Nie utrzymuje ze mną kontaktów, a ostatnio opieka społeczna sprawdzała stan moich dochodów, gdyż córka zwróciła się do nich o pomoc finansową. Chciałabym się również dowiedzieć, co zrobić, aby córka nie musiała po mojej śmierci spłacać pożyczki (ubezpieczonej), jaką mam w banku?

Prawo polskie przewiduje trzy możliwości, żeby uchronić się przed wypłatą ewentualnego zachowku. Są to:

Umowa dożywocia (art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego)

Umowa dożywocia jest najlepszym sposobem, aby przekazała Pani mieszkanie córce w ten sposób, by druga córka nie mogła otrzymać zachowku.

Według art. 908 § 1 K.c.: „jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym”.

Stosownie do art. 908 § 2 K.c.: „jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia”.

Z przepisów K.c. wynika, że strony umowy dożywocia mogą swobodnie kształtować treść obowiązków nakładanych na nabywcę nieruchomości w związku z umową dożywocia.

 W umowie dożywocia strony same określają, co należy rozumieć pod pojęciem dożywotniego utrzymania. Dopiero w braku postanowień umownych wchodzą obowiązki określone w art. 908 K.c.

Umowa dożywocia nie jest bezpłatnym przysporzeniem (darowizną) i dlatego, jeżeli zostanie zawarta, druga córka nie będzie mogła żądać zachowku od wartości nieruchomości zbytej na rzecz pierwszej córki tą umową (co miałoby miejsce w przypadku zwykłej darowizny czy dziedziczenia testamentowego).

Wartości nieruchomości przeniesionej przez spadkodawcę na nabywcę w zamian za dożywotnie utrzymanie, tj. w wykonaniu umowy dożywocia, nie dolicza się do substratu zachowku. Dożywocie jest umową wzajemną i odpłatną, więc również przy liberalnym ujmowaniu darowizny w rozumieniu przepisów o zachowku nie może ona mieć znaczenia z tego punktu widzenia. Tak też stwierdził Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 19 lipca 2006 r. (VI ACa 99/2006).

Zawarcie umowy dożywocia z córką i przekazanie jej za sprawą tej umowy mieszkania jest najlepszym sposobem na uniknięcie zapłaty zachowku po Pani śmierci.

Pozostałymi dwoma sposobami na pozbawienie drugiej córki prawa do zachowku są:

Wydziedziczenie córki, tj. pozbawienie jej prawa do zachowku.

Wydziedziczenie jest uregulowane w art. 1008 K.c. Zgodnie z tym przepisem: „spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawnieni:

1) wbrew woli spadkodawcy postępują uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2) dopuścili się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności, albo rażącej obrazy czci;

3) uporczywie nie dopełniają względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych”.

Jak wynika z przytoczonego przepisu, wydziedziczenie może zostać dokonane jedynie w testamencie. Nieważność tego dokumentu pociąga za sobą nieważność wydziedziczenia.

Ważność i skuteczność wydziedziczenia zależy zatem od:

  • dokonania go w ważnym testamencie – jeżeli testament będzie z jakiejkolwiek przyczyny nieważny, to pociągnie to za dobą nieważność wydziedziczenia;
  • dokonania wydziedziczenia z przyczyn określonych w art. 1008 K.c. – jeżeli wydziedziczenie zostanie dokonane z innych przyczyn, to będzie nieważne;
  • nieprzebaczenia osobie uprawnionej do zachowku przez spadkodawcę.

Zrzeczenie się przez drugą córkę dziedziczenia po Pani śmierci.

 

Zrzeczenie takie może być dokonane wyłącznie przez umowę w formie aktu notarialnego.

Według art. 1048 K.c.: „Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”.

Stosownie do art. 1049 § 1 K.c.: „zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej”. Według § 2 tego art.: „zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku”.

Do zawarcia umowy o zrzeczenie się dziedziczenia konieczna jest zatem wola zarówno Pani jak i drugiej córki.

Osobiście uważam, że zrzeczenie się dziedziczenia po Pani przez drugą córkę jest mało prawdopodobne, zatem pozostaje Pani do wyboru albo umowa dożywocia albo wydziedziczenie drugiej córki.

Co się tyczy Pani długów (pożyczka bankowa jest długiem) po Pani śmierci, to aby córka ich nie odziedziczyła, powinna po Pani śmierci odrzucić spadek.

Odrzucenie spadku powoduje wyłączenie spadkobiercy z dziedziczenia, tak jakby spadkobierca nie dożył otwarcia spadku i do spadku zostają powołani spadkobiercy w dalszej kolejności.

Spadek Pani córka może odrzucić w terminie 6 miesięcy od chwili Pani śmierci. Jeżeli posiada dzieci, to również w ich imieniu musi spadek po Pani odrzucić, ale jeżeli dzieci w chwili Pani śmierci będą małoletnie, to zgodę na odrzucenie spadku w ich imieniu musi wydać sąd opiekuńczy. W swoim imieniu Pani córka może spadek odrzucić przed dowolnym notariuszem lub przed sądem rejonowym właściwym ze względu na Pani ostatnie miejsce zamieszkania przed śmiercią.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Przedawniony zachowek

Sprawa dotyczy przedawnionego zachowku. Przed 26 laty umową darowizny otrzymałem od rodziców dom w zamian za ich dożywocie w tym domu. Dom...

Zachowek dla dziecka z pierwszego małżeństwa od darowizny dla dziecka z drugiego małżeństwa

Mój przyjaciel jest synem z pierwszego małżeństwa swojego ojca. Jego ojciec zmarł w 2015 r., ale dużo wcześniej rozwiódł się z jego...

Pominięcie w testamencie a należny zachowek

Moja ciocia i mój ojciec zapisali mi w testamencie cały swój spadek. Ciocia oddzielnie i ojciec też oddzielnie. Jest jeszcze mój brat, którego...

Mieszkanie zapisane w testamencie wnukowi a prawo do zachowku dla córki

Moja mama jest właścicielką mieszkania. Ostatnio poinformowała mnie, że sporządziła u notariusza testament, w którym mieszkanie zapisuje wnukowi...

Czy rodzeństwu zmarłego męża należy się zachowek?

W 2003 r. matka mojego męża przeniosła na niego tytułem darmowym prawo do swojego całego majątku. Pół roku wcześniej na każde z rodzeństwa męża...

Prawo do zachowku syna z pierwszego małżeństwa

Zmarł mój teść. Był dwukrotnie żonaty: z pierwszą żoną miał syna, z drugą nie miał dzieci. Rok przed śmiercią teść sprzedał działkę...

Dochodzenia zachowku przez pominięte dziecko

Mój mąż ma córkę z pierwszego małżeństwa, z którą nie jesteśmy w najlepszych stosunkach. Z naszego związku mamy dwoje dzieci. Czy...

Dom wybudowany na działce od rodziców a prawo rodzeństwa do zachowku

Przed ponad 15 laty rodzice mojej żony przekazali nam obojgu w formie darowizny działkę budowlaną, na której na własny koszt zbudowaliśmy dom....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »