Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Otwarcie testamentu i ustalenie zachowku

Autor: Anna Sufin • Opublikowane: 2020-06-15

Po 14 latach od śmierci ojca ma zostać otwarty jego testament. Według testamentu ojciec zapisał „całość spadku” małżonce. Ojciec miał 2 dzieci z pierwszego małżeństwa oraz 1 z drugiego. Zasadniczą częścią spadku jest mieszkanie nabyte w trakcie trwania drugiego małżeństwa. Chcemy uregulować sprawy spadkowe, otworzyć notarialnie testament. Bardzo proszę o określenie, jak prawidłowo wyliczyć wartość należnego dzieciom zachowku w wypadku, gdy będą się o niego ubiegać po uznaniu testamentu? Dodam tylko, że wszystkie dzieci są pełnoletnie i zdolne do samodzielnego utrzymania.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Otwarcie testamentu i ustalenie zachowku

Podaje Pani, że otwarto testament Pani ojca – całość została zapisana małżonce. Ojciec miał łącznie 3 dzieci. Pozostawił w spadku mieszkanie. Zapytuje Pani, jak wyliczyć wysokość należnego dzieciom zachowku.

Kto może żądać ustalenia zachowków?

Zachowku mogą żądać zstępni, małżonek i rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, o ile nie otrzymali należnego im zachowku w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny bądź w postaci powołania do spadku bądź w postaci zapisu. Wysokość zachowku stanowi połowa wartości udziału spadkowego, który przypadałby w dziedziczeniu ustawowym, a w przypadku osób trwale niezdolnych do pracy albo małoletnich – dwie trzecie wartości tego udziału (art. 991 Kodeksu cywilnego, dalej: K.c.).

Uprawnionymi do zachowku są nie tylko osoby z kręgu spadkobierców ustawowych niepowołane do spadku z uwagi np. na treść testamentu, ale także te osoby, które zostały powołane do spadku, jeżeli nie uzyskały one w wyniku tego powołania należnego im zachowku w całości; przysługuje im roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do jego uzupełnienia (tak: wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 13 lutego 2004 r. ., sygn. akt II CK 444/2002). W Pani wypadku jednakże ten wypadek nie zachodzi.

Ominięcie w testamencie a żądanie zachowku

Dzieci ojca nie uzyskały w wyniku powołania do spadku należnej im wysokości zachowku, bowiem nie zostały w ogóle powołane do spadku z uwagi na treść testamentu. Wobec tego będzie się im należał zachowek w wysokości połowy wartości udziału spadkowego, jaki uzyskałyby w wyniku dziedziczenia (jeśli byliby trwale niezdolni do pracy – w wysokości 3/4, ale ten przypadek także u Pani nie zachodzi). Wartość udziału spadkowego, którą  nabyli w drodze spadkobrania wynosi po 1/4 spadku (do spadku jest bowiem powołana trójka dzieci i małżonek, art. 931 § 1 K.c.) . Połowa z 1/4 spadku to 1/8 spadku, zatem wysokość przynależnego każdemu zachowku wynosi 1/8 wartości spadku (a jeżeli byliby niezdolni do pracy – 3/16). Jeśli któreś z dzieci otrzymałoby już darowiznę, zaliczałaby się ona na poczet zachowku, stąd otrzymana kwota mogłaby zostać od niego odjęta. Pani nie sygnalizuje, że taki problem zachodzi, tj. że dzieci otrzymały od ojca darowiznę.

Wartość spadku oblicza się na stan z chwili śmierci spadkobiercy ceny z chwili ustalenia zachowku. Oczywiście gdyby w skład spadku wchodziły długi, należy je odliczyć od aktywów spadku.

Wysokość zachowku dla dzieci z pierwszego małżeństwa

W Pani wypadku zatem każde z dzieci będzie mogło domagać się kwoty z zachowku w wysokości 1/8 wartości mieszkania (oczywiście przy założeniu, że mieszkanie było wyłączną własnością ojca, nie wchodziło w skład małżeńskiej wspólnoty majątkowej). Jeżeli mieszkanie zostało nabyte w trakcie trwania drugiego małżeństwa, w którym obowiązywała wspólnota małżeńska, i zakupiono je ze środków wspólnych małżonków, to w takim przypadku 1/8 liczona będzie z 1/2 wartości mieszkania (żona jest właścicielką mieszkania w 1/2 – w momencie śmierci współmałżonka współwłasność łączna majątkowej wspólności małżeńskiej zamienia się na współwłasność udziałową). Zatem dzieci mogłyby żądać po 1/16 wartości mieszkania. 

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Testament sprzed 20 lat

Prawie 20 lat temu ojciec zostawił mi testament, jako jego jedynej spadkobierczyni. Nigdy go nie otworzyłam, bo myślałam, że brat, który rozporządza całym...

 

Formalności związane z przyjęciem spadku po małżonku na mocy testamentu

Zgodnie z odręcznym testamentem mojej zmarłej nie dawno żony jestem jej jedynym spadkobiercą, nie mieliśmy dzieci. Rodzice żony nie żyją, kilkoro...

 

Odmowa ujawnienia testamentu przez siostrę

Tato zmarł 8 lat temu, 5 lat po jego śmierci ja i brat zostaliśmy poinformowani, że oboje rodzice spisali testament za dożywocie dla naszej siostry....

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »