Kategoria: Testament

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Testament sprzed 20 lat

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-07-27

Prawie 20 lat temu ojciec zostawił mi testament, jako jego jedynej spadkobierczyni. Nigdy go nie otworzyłam, bo myślałam, że brat, który rozporządza całym majątkiem (lasy, działki budowlane, ziemia), dobrowolnie mi go odda. Na to się jednak nie zanosi. Co wobec tego powinnam zrobić, aby spełnić testamentową wolę ojca? Z jakimi kosztami wiąże się otwarcie testamentu? Drugie pytanie: co jeżeli mimo testamentu brat nie będzie chciał dobrowolnie oddać mi należnych dóbr, czy muszę wkroczyć na drogę sądową i ile taka sprawa będzie kosztować (prawnik, sąd)?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Ujawnienie testamentu następuje w drodze tzw. ogłoszenia testamentu przeprowadzanego przez sąd lub notariusza.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Stosownie do przepisu art. 649 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) „Sąd albo notariusz otwiera i ogłasza testament, gdy ma dowód śmierci spadkodawcy”. Tym dowodem w praktyce najczęściej będzie akt zgonu przedłożony przez jednego z potencjalnych spadkobierców w celu uregulowania spraw spadkowych.

Gdy złożono kilka testamentów jednego spadkodawcy (przykładowo testament wcześniejszy i późniejszy), otwiera się i ogłasza wszystkie testamenty, a na każdym z nich czyni się wzmiankę o innych (art. 650 K.p.c.).

Otwarcie i ogłoszenie testamentu przez sąd nie podlega opłacie sądowej. Notariusz za sporządzenie protokołu otwarcia i ogłoszenia testamentu pobiera opłatę w wysokości do 50 zł.

Testament już wcześniej winien znaleźć się w sądzie lub u notariusza w związku z dyspozycją przepisu art. 646 K.p.c., zgodnie z którą każda osoba, u której znajduje się testament, obowiązana jest złożyć go w sądzie spadku (czyli sądzie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy), gdy dowie się o śmierci spadkodawcy, chyba że złożyła ten testament u notariusza. W przypadku gdy testament, o którym wiadomo, że został spisany, do sądu lub do notariusza jednak nie wpływa, ten, kto bezzasadnie uchyla się od wykonania obowiązku jego przedłożenia, ponosi odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę. Ponadto sąd spadku może nałożyć na uchylającego się grzywnę.

Celem stwierdzenia, w razie wątpliwości, czy testament w ogóle istnieje i gdzie się znajduje, sąd może, na rozprawie z udziałem wszystkich zainteresowanych oraz osób, co do których zachodzi przypuszczenie, że mają testament w swoim władaniu lub wiedzą o miejscu jego przechowywania, nakazać złożenie oświadczenia w tym przedmiocie. Po wysłuchaniu zaś osoby, u której według uzyskanych wiadomości testament się znajduje, sąd wydaje postanowienie nakazujące jej złożenie testamentu w wyznaczonym terminie, który to obowiązek, w razie potrzeby, może być przezeń następnie egzekwowany.

Specyficznym rozwiązaniem prawnym jest przepis art. 649 § 2 K.p.c., stosownie do którego „o terminie otwarcia i ogłoszenia nie zawiadamia się osób zainteresowanych, jednakże mogą one być obecne przy tej czynności”. Jak zatem wynika z przytoczonego unormowania, otwarcie i ogłoszenie testamentu odbywa się jawnie, ale o terminie nie zawiadamia się osób zainteresowanych, przy czym osoby te mogą być jednak obecne przy tej czynności, jeśli powezmą (z dowolnego źródła) o niej wiadomość. Uprawnienie do uczestnictwa w otwarciu i ogłoszeniu testamentu oznacza w szczególności, że jeżeli zainteresowani zażądają – w chwili złożenia testamentu – stosownego zawiadomienia o tego terminie i miejscu, to sąd (notariusz) zobowiązany jest to żądanie spełnić.

Równocześnie jednak, aby spełnić wymóg jawności treści testamentu, sąd (notariusz) o dokonanym otwarciu i ogłoszeniu testamentu (a nadto o innych istotnych dla zainteresowanych faktach, w szczególności o treści konkretnego rozrządzenia testamentowego) w miarę możności zawiadamia osoby, których rozrządzenia testamentu dotyczą, oraz wykonawcę testamentu i kuratora spadku, jeżeli zostali ustanowieni.

Zarówno sąd jak i notariusz z czynności otwarcia i ogłoszenia testamentu sporządzają protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu. W protokole otwarcia i ogłoszenia testamentu opisuje się jego stan zewnętrzny oraz wymienia się jego datę, datę złożenia i osobę, która testament złożyła.

Reasumując, samo postępowanie dotyczące otwarcia i ogłoszenia testamentu nie jest zbyt skomplikowane. Może Pani wybrać i albo otworzyć i ogłosić testament przed notariuszem albo w sądzie, z tym że przed notariuszem muszą stawić się osobiście (nie przez pełnomocników) wszyscy spadkobiercy. Przed sądem można mieć pełnomocnika, tak więc nie trzeba przyjeżdżać osobiście.

Po otwarciu i ogłoszeniu testamentu, jeżeli brat nie będzie chciał dobrowolnie podzielić się z Panią spadkiem, wówczas może Pani przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku, a następnie dział spadku. Do wyboru ma Pani również albo sąd albo notariusza.

Aby załatwić sprawy spadkowe po zmarłym ojcu należy przeprowadzić:

  1. postępowanie spadkowe, czyli uzyskać potwierdzenie nabycia spadku po ojcu, o czym poniżej w mojej odpowiedzi;
  2. dział spadku pomiędzy spadkobiercami Pani ojca, w którym to spadkobiercy Pani ojca (czyli rozumiem że tylko Pani i brat jako jego dzieci) podzielą między siebie konkretne ruchomości, nieruchomości, pieniądze wchodzące w skład spadku

Co się tyczy całego postępowania spadkowego bez przeprowadzenia którego nie da się załatwić sprawy, to należy mieć na uwadze, że: postępowanie spadkowe można przeprowadzić przed sądem lub przez notariuszem.

I. Do notariusza muszą stawić się wszyscy spadkobiercy ustawowi osobiście, wówczas notariusz sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia.

Obowiązkowym warunkiem przeprowadzenia postępowania spadkowego u notariusza jest osobiste stawiennictwo jednocześnie wszystkich spadkobierców. Inaczej niż w postępowaniu sądowym nie ma tu możliwości, aby któryś ze spadkobierców działał przez pełnomocnika.

Wykaz dokumentów niezbędnych do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia:

  1. akt zgonu spadkodawcy,
  2. numer PESEL spadkodawcy oraz ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy (unieważniony dowód osobisty, zaświadczenie Urzędu Miejskiego/Gminy),
  3. odpisy skrócone aktów urodzenia spadkobierców lub odpisy skrócone aktów małżeństwa spadkobierców którzy zawarli związek małżeński i zmienili nazwisko,
  4. odpis skrócony aktu małżeństwa małżonka spadkodawcy (zamiast odpisu skróconego aktu urodzenia),
  5. testament spadkodawcy jeśli taki jest,
  6. od 20 lutego 2011 roku zgodnie z treścią ustawy z dnia 26 czerwca 2009 roku o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 roku, Nr 131, 1075) notariusze sporządzający akty poświadczenia dziedziczenia zawiadamiają sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której założona jest księga wieczysta, w związku z powyższym na spadkobiercach ciąży obowiązek wskazania wszystkich nieruchomości, których właścicielem / współwłaścicielem / użytkownikiem wieczystym / współużytkownikiem wieczystym / uprawnionym / współuprawnionym był spadkodawca poprzez wskazanie numeru księgi wieczystej nieruchomości i sądu, który tą księgę prowadzi.

Proszę liczyć się z tym, że notariusz zatrzyma złożone dokumenty.

Po przedłożeniu wyżej wskazanych dokumentów wybranemu notariuszowi, umawia się Pani z tym notariuszem na termin dokonania poświadczenia dziedziczenia – zazwyczaj termin potrzebny notariuszowi na przygotowanie tej czynności nie przekracza kilku dni. Ponieważ zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma taką samą moc prawną jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie wymaga on dodatkowego czasu dla swej skuteczności – jest skuteczny od chwili zarejestrowania go przez notariusza w Rejestrze Aktów Poświadczenia Dziedziczenia (RAPD), co następuje bezpośrednio po jego sporządzeniu.

Koszty związane z notarialnym poświadczeniem dziedziczenia zależą od liczby osób stających do aktu oraz od zakresu czynności dokonywanych przez notariusza i wynoszą za:

  1. protokół z otwarcia i ogłoszenia testamentu – 50 zł;
  2. protokół z przyjęcia lub odrzucenia spadku (jeżeli od dnia otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy) nie upłynęło sześć miesięcy, chyba że oświadczenia tej treści zostały już przez spadkobierców uprzednio złożone) – 50 zł od każdej osoby składającej oświadczenie;
  3. protokół dziedziczenia – 100 zł;
  4. akt poświadczenia dziedziczenia – 50 zł;
  5. wypisy - w zależności od ich liczby oraz liczby stron (strona – 6 zł);

W celu wyliczenia dokładnego wynagrodzenia notariusza za sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia warto skontaktować się z konkretną kancelarią notarialną.

Notariusz nie będzie jednakże badał co wchodzi w skład spadku, wyda tylko stosowny akt, w którym będzie wskazane, kto i w jakiej części dziedziczy spadek.

II. Droga sądowa

Wniosek do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym ojcu może wnieść każdy ze spadkobierców. Sądem właściwym jest sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.

Wniosek taki powinien zawierać:

  • imię, nazwisko i adres osoby składającej wniosek (wnioskodawca) oraz imiona, nazwiska i adresy potencjalnych spadkobierców ustawowych (uczestnicy postępowania);
  • imię i nazwisko zmarłego, datę i miejsce (miejscowość) jego śmierci oraz jego ostatnie miejsce stałego zamieszkania;
  • akt zgonu oraz inne akty stanu cywilnego wskazujące na pokrewieństwo ze zmarłym osób wskazanych we wniosku jako spadkobierców.

Do wniosku należy dołączyć:

  • odpis wniosku w tylu kopiach, ilu jest uczestników postępowania;
  • odpis skrócony aktu urodzenia dla mężczyzn i kobiet niezamężnych;
  • odpis skrócony aktu małżeństwa dla kobiet i mężczyzn zamężnych;
  • odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;
  • oświadczenia o przyjęciu, odrzuceniu spadku lub zrzeczeniu się dziedziczenia (jeśli były składane).

Do wniosku należy również dołączyć odpisy wniosku w ilości odpowiadającej liczbie uczestników postępowania. Odpisy aktów stanu cywilnego nie mogą być starsze niż sprzed 3 miesięcy.

Wniosek należy opłacić znakami opłaty sądowej lub przelewem w kwocie 50 zł.

Cała procedura stwierdzenia nabycia spadku kończy się wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym zostają ustalone udziały poszczególnych spadkobierców w spadku.

Dział spadku

Gdy już będzie Pani w posiadaniu sądowego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia, wówczas może Pani wraz z bratem przeprowadzić dział spadku, w trakcie którego podzielicie Państwo między siebie ruchomości, nieruchomości, pieniądze wchodzące w skład spadku.

Przeprowadzenie umownego działu spadku jest możliwe tylko w sytuacji, kiedy istnieje zgoda wszystkich spadkobierców, co do dokonania działu spadku. Wszyscy spadkobiercy muszą się zgodzić co do warunków i sposobu działu. Jeżeli choćby jeden ze spadkobierców nie wyrazi zgody na dokonanie umownego działu spadku, zawarcie umowy nie będzie możliwe.

Jeżeli uczestnicy zgodnie określą wartość przedmiotów wchodzących w skład spadku sąd nie będzie ustalał wartości przedmiotów spadkowych. W przypadku sporu pomiędzy uczestnikami co do wartości poszczególnych przedmiotów spadkowych sąd powoła biegłego.

Postępowanie o dział spadku toczy się w trybie nieprocesowym przed sądem spadku, tj. przed sądem rejonowym ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.

Wniosek o dział spadku powinien dotyczyć całego spadku. Tylko jeśli istnieją ważne przyczyny, można ograniczyć postępowanie spadkowe do części spadku. Pod względem formy wniosek musi odpowiadać pozwowi, co oznacza, że powinien być sporządzony na piśmie i zawierać treści wymienione w art. 187 Kodeksu postępowania cywilnego. Należy w nim wskazać wszystkich uczestników postępowania tj. spadkobierców bądź ich następców oraz zapisobierców.

Sąd może dokonać działu spadku na trzy sposoby:

  1. Przez podział fizyczny przedmiotów wchodzących w skład spadku, co oznacza, że poszczególne przedmioty zostają podzielone i przyznane spadkobiercom według wielkości ich udziałów w spadku. Jeżeli nie doprowadzi to do zniszczenia rzeczy, można również podzielić pojedynczą rzecz wchodzącą w skład spadku. W ramach tego podziału dopuszczalne jest ustalenie dopłat na rzecz niektórych spadkobierców, jeżeli nie da się podzielić spadku tak, aby wartość przedmiotów przyznanych spadkobiercą była równa udziałowi w spadku.
  2. Przez przyznanie niektórych przedmiotów ze spadku jednemu albo kilku spadkobiercom z ustaleniem obowiązków spłat na rzecz pozostałych spadkobierców lub bez takich spłat.
  3. Przez podział cywilny składników majątkowych, co oznacza sprzedaż majątku spadkowego i podział uzyskanych ze sprzedaży środków pomiędzy spadkobierców według wielkości ich schedy spadkowej.

Jeżeli nie dojdzie Pani z bratem do porozumienia, jak spadek po ojcu podzielić, to wówczas składa Pani do sądu swój wniosek o dział spadku, w którym wskazuje Pani, jak chciałaby Pani podzielić spadek po swojemu. Wówczas sąd będzie rozstrzygał, czy taki podział jest możliwy, czy też nie, jeżeli nie, sąd sam podzieli spadek pomiędzy Pani i brata.

Reasumując, sprawę spadkową może Pani przeprowadzić przed sądem lub przed notariuszem. Przed notariuszem będzie szybciej, ale musieliby wszyscy spadkobiercy stawić się osobiście. Z kolei postępowanie przed sądem trwa dłużej, ale jest tańsze. Gdy już przeprowadzi Pani postępowanie spadkowe, będzie Pani mogła przeprowadzić dział spadku, w którym podzielony zostanie spadek między wszystkich spadkobierców.

Opłaty od wniosku o dział spadku wynoszą:

  • 300 zł, jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt podziału i nie jest połączony ze zniesieniem współwłasności,
  • 500 zł, jeżeli we wniosku nie znajduje się zgodny projekt podziału, a postępowanie działowe nie będzie musiało być połączone z postępowaniem o zniesienie współwłasności,
  • 600 zł, jeżeli dział spadku ma następować na zgodny projekt podziału, ale postępowanie o zniesienie współwłasności będzie musiało być przeprowadzone,
  • 1000 zł, w przypadku gdy wniosek nie zawiera zgodnego projektu podziału, a będzie zachodzić konieczność prowadzenia postępowania o zniesienie współwłasności.

Z kolei maksymalne stawki taksy notarialnej są zależne od wartości majątku podlegającego działowi i wynoszą od wartości:

  • wartość majątku do 3000 zł – maksymalna opłata 100 zł,
  • powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł,
  • powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł,
  • powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł,
  • powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000zł,
  • powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł,
  • powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowiźnie więcej niż 7500 zł.

Powyższe kwoty są kwotami maksymalnymi, jakie może naliczyć notariusz (tak więc można się potargować albo poszukać tańszego notariusza). Do powyższych kwot notariusz doliczy jeszcze 23% podatku VAT.

Raz jeszcze przypominam, że postępowanie przed notariuszem, zarówno otwarcie i ogłoszenie testamentu, akt poświadczenia dziedziczenia odbywa się tylko przy osobistym udziale wszystkich spadkobierców. Z kolei jeżeli wybrałaby Pani drogę sądową dla załatwienia tych spraw, to może wówczas Pani działać przez pełnomocnika (radcę prawnego, adwokata). Koszty przeprowadzenia całej sprawy przez konkretnego pełnomocnika to już jego osobista sprawa, nie ma jednego, ogólnego cennika, każdy ustala ceny indywidualnie.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Majątek z testamentu i spoza niego

Mama mieszkała sama we własnym domu. Miała dwóch synów, brata i mnie, jako jedynych spadkobierców. Niedawno mama zmarła. Okazało się, że brat posiada...

Jak zmienić porządek dziedziczenia?

Mam mieszkanie, którego współwłaścicielem jest mój mąż. Mamy dorosłą córkę, a mąż ma jeszcze dorosłego syna z pierwszego małżeństwa....

Testament małżonki

Zmarła żona w odręcznym testamencie przepisała wszystko na mnie z pominięciem synów, a moich pasierbów. Czy to jest zgodne z prawem?...

Testament u notariusza

Jestem 30 lat po ślubie. Mamy troje dzieci. Nasz dom wybudowaliśmy z mężem na jego działce otrzymanej w spadku po dziadkach jeszcze przed naszym...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »