Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ustalenie własności mieszkania po śmierci jednego z właścicieli

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2017-02-08

Mieszkam za granicą i chciałbym się dowiedzieć, jak przeprowadzić w miarę szybko darowiznę nieruchomości. Chodzi o mieszkanie mojej babci. Zapisała mi je wprawdzie w testamencie, ale planuję powrót do Polski i zamieszkanie z nią w tym mieszkaniu. Najpierw jednak trzeba będzie zrobić remont, dlatego lepiej by było, abym już został właścicielem. Aby jednak babcia mogła dokonać zapisu, muszę złożyć w jej imieniu wniosek do sądu o ustalenie własności mieszkania, ponieważ mieszkanie należało też do dziadka, który nie żyje od kilkunastu lat i sąd musi ustalić jej prawo do części dziadka. Dziadkowie mieli tylko jedno dziecko – mojego ojca, który zmarł 5 lat temu. Jak załatwić tę sprawę? Czy mogę ją zlecić prawnikowi?

Aby Pana babcia mogła za życia przepisać na rzecz Pana nieruchomość w drodze umowy darowizny, trzeba w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie spadkowe po Pana dziadku oraz Pana ojcu (jeśli takie postępowania nie zostały dotychczas przeprowadzone). Należy bowiem przed darowizną nieruchomości uporządkować sprawy własnościowe z nią związane.

Zgodnie z art. 931 i następne Kodeksu cywilnego kolejność dziedziczenia ustawowego uzależniona jest od stopnia pokrewieństwa pomiędzy spadkodawcą a spadkobiercą. Najbliżsi krewni zmarłego zostają powołani do spadku z mocy ustawy w następującej kolejności:

1. W pierwszej kolejności dzieci i małżonek spadkodawcy;

2. Dalej małżonek spadkodawcy, dzieci i wnuki spadkodawcy (gdy dziecko nie dożyło otwarcia spadku udział po nim obejmują jego zstępni);

3. Następnie małżonek i rodzice spadkodawcy (gdy nie ma dzieci i wnuków);

4. W dalszej kolejności rodzice spadkodawcy (gdy nie ma małżonka, dzieci i wnuków);
 
5. Dalej jeden rodzic i rodzeństwo spadkodawcy (gdy nie ma małżonka, dzieci i wnuków, a drugi rodzic nie żyje);

6. Następnie dziadkowie (gdy nie ma innych bliższych krewnych);

7. Wreszcie pasierbowie (gdy nie żyją dziadkowie spadkodawcy);

8. Na samym końcu gmina lub Skarb państwa (gdy nie ma nawet pasierbów).

Jak zatem przeprowadzić postępowanie spadkowe i jakie dokumenty będą potrzebne?

Postępowanie mające doprowadzić do stwierdzenia nabycia spadku wszczyna się poprzez złożenie w sądzie rejonowym, właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania zmarłego, wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

Wniosek taki powinien zawierać:

  1. imię i nazwisko, datę i miejsce śmierci spadkodawcy oraz wskazanie ostatniego miejsca jego stałego zamieszkania;
  2. imię, nazwisko i adres wnioskodawcy;
  3. wskazanie pozostałych poza wnioskodawcą uczestników postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (osób, które mogą być spadkobiercami) – imiona, nazwiska i adresy;
  4. żądanie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym;
  5. informacje o testamentach pozostawionych przez zmarłego;
  6. informację o tym, czy poszczególni uczestnicy postępowania złożyli oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku;
  7. wskazanie interesu, jaki wnioskodawca ma we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nabycia spadku;
  8. uzasadnienie zawierające w szczególności opis pokrewieństwa pomiędzy spadkodawcą i uczestnikami postępowania.

Do wniosku należy dołączyć:

- odpis wniosku w tylu kopiach, ilu jest uczestników postępowania;

- odpis skrócony aktu urodzenia dla mężczyzn i kobiet niezamężnych;

- odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;

- oświadczenia o przyjęciu, odrzuceniu spadku lub zrzeczeniu się dziedziczenia (jeśli były składane). 

Generalnie wnosząc do sądu sprawę o ustalenie praw do spadku, trzeba wymienić wszystkich spadkobierców, którzy dziedziczą.

Cała procedura stwierdzenia nabycia spadku kończy się wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym sąd stwierdzi, dziedziczy spadek po spadkodawcy.

Od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy wnieść opłatę. Opłata ta jest stała i wynosi 50 zł.

Spadkobiercy mogą także ustanowić pełnomocnika, który będzie ich reprezentował przed sądem.

Art. 86 Kodeksu postępowania cywilnego (KPC) wskazuje, iż strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników.

W myśl art. 87 § 1 KPC, pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia. 

Postępowanie przed notariuszem

Od marca 2009 r. drugim sposobem na potwierdzenie przez spadkobiercę prawa do spadku jest notarialne poświadczenie dziedziczenia. Taki dokument ma taką samą moc prawną jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. 

Warto pamiętać, że akt poświadczenia dziedziczenia może sporządzić każdy notariusz i nie ma tutaj znaczenia ostatnie miejsce zamieszkania zmarły (jak to jest w postępowaniu sądowym).

Spadkobiercy nie muszą składać żadnych wniosków oraz pism procesowych. 

Spadkobiercy muszą jednak spełnić następujące warunki:

- do kancelarii notarialnej przychodzą wszystkie osoby, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi;

- nie może być żadnych sporów między nimi w kwestii podziału spadku – czyli tego, kto jest spadkobiercą (gdy spadkobiercy sprzeczają się w tej sprawie, to spór rozstrzyga się na drodze sądowej);

- spadek musi być otwarty po 1 lipca 1984 roku (otwarcie następuje z chwilą śmierci spadkodawcy).

Wybór notariusza zapewnia sprawne, szybkie, łatwiejsze, a przede wszystkim mniej sformalizowane przeprowadzenie sprawy spadkowej.

Na początek należy umówić się na spotkanie z notariuszem. Można to zrobić osobiście lub telefonicznie. Notariusz informuje o tym, jakie dokumenty trzeba ze sobą zabrać, aby móc poświadczyć dziedziczenie (m.in. akt zgonu spadkodawcy, akty urodzenia i małżeństwa potencjalnych spadkobierców, testament, gdy dziedziczenie jest na podstawie testamentu).

W kancelarii notarialnej spotykają się wszystkie osoby, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy.

Zakładam więc, że po śmierci Pana ojca będzie Pan mógł przed notariuszem poświadczyć dziedziczenie bez większych problemów. Co się tyczy postępowania po śmierci dziadka, to z uwagi, że Pana ojciec nie żyje, to notariusz może odmówić poświadczenia dziedziczenia po dziadku i trzeba będzie załatwić sprawę w trakcie postępowania w sądzie. Radzę w tej kwestii skontaktować się z konkretnym notariuszem i zapytać, czy zdecyduje się sporządzić stosowny akt w sytuacji, gdy jeden ze spadkobierców dziadka (czyli Pana ojciec) nie żyje.

Notariusz w obecności spadkobierców, a także osób, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi, sporządza protokół dziedziczenia (będzie to akt notarialny).

W przypadku poświadczenia dziedziczenia, które następuje przed upływem sześciu miesięcy od daty śmierci spadkodawcy, spadkobiercy składają oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Notariusz na podstawie protokołu dziedziczenia sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia. Określi on krąg spadkobierców oraz ich udziały w dziedziczonym majątku. Nabierze jednak mocy prawnej dopiero, gdy zostanie zarejestrowany w elektronicznym rejestrze poświadczeń dziedziczenia.

Poświadczenie dziedziczenia u notariusza kosztuje 150 zł (100 zł za protokół dziedziczenia, 50 zł za sporządzenie aktu poświadczenia). Cena jest taka sama bez względu na liczbę osób, które biorą udział w tej czynności. Do tej sumy należy dodać jeszcze 23 % podatku VAT.

Opłaty nie obejmują jednak kosztów, które są związane z wypisem aktów poświadczenia dziedziczenia. Każdy spadkobierca, którego dotyczy sprawa, może żądać wypisów aktu w dowolnej ilości. Taki wypis kosztuje 6 złotych netto od każdej strony dokumentu.

Jak zatem Pan widzi postępowanie przed notariuszem jest szybsze ale droższe. Oprócz tego muszą się u niego stawić wszyscy spadkobiercy jednocześnie. Z kolei postępowanie przed sądem trwa dłużej ale jest tańsze.

Po uzyskaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia po ojcu jak i po dziadku będzie można dokonać umowy darowizny mieszkania na Pana rzecz.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Termin na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku z długami

W 2010 r. zmarła moja mama. Ze względu na długi odrzuciłam spadek w imieniu swoim i małoletnich dzieci. Spadek odrzuciła także siostra mojej mamy....

Dziedziczenie po prababci

Czy mój ojciec miał prawo sprzedać działkę bez zgody mojej i mojej siostry? Kilka lat temu ojciec odziedziczył tę działkę po swojej babci, teraz ją...

Wspólne mieszkanie a prawa spadkowe dziecka z poprzedniego związku

Mój narzeczony wkrótce zakupi mieszkanie z własnych środków. Planujemy ślub i narzeczony, już jako mój mąż, chciałby uczynić mnie...

Nieodpłatne zbycie części spadku

Dostałam po wujku postanowieniem sądowym stwierdzenia nabycia spadku 1/31 użytków rolnych o powierzchni ponad hektara. Chciałabym zbyć swoją część na...

Podział między spadkobierców wkładu mieszkaniowego

Mój brat zmarł w 2010 r., zaś jego żona zmarła cztery lata wcześniej, byli bezdzietnym małżeństwem. Razem z matką jesteśmy spadkobiercami brata...

Czy drugiemu z braci coś się należy po rodzicach?

Dziadek zmarł w 1979 r., babcia w 2005. Mieli 2 synów, z czego jeden od ok. 40 lat nie mieszka w nieruchomości rodzinnej. Ja jestem wnukiem....

Mieszkanie po wuju - jakie koszty postępowania spadkowego?

Jakie będą koszty przeprowadzenia postępowania spadkowego, gdy wujek zostawił po sobie małe mieszkanie? Mąż przyjął spadek po wuju, reszta spadkobierców...

Drugie małżeństwo a dziedziczenie

Jestem rozwódką z dorosłą już córką, posiadam dwa mieszkania. Planuję drugie małżeństwo, partner mieszka u mnie, nie ma żadnego mieszkania;...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »