Norweski dokument spadkowy a działka w Polsce

Czy norweskie postanowienie spadkowe wystarczy w Polsce?

W opisanej sprawie kluczowe jest to, że spadkodawca mieszkał, pracował i zmarł w Norwegii, a w skład spadku wchodziły zarówno składniki majątku w Norwegii, jak i działka budowlana położona w Polsce. Sąd norweski wydał postanowienie obejmujące całą masę spadkową, ale dla polskiego notariusza najważniejsze będzie, czy ten dokument może skutecznie potwierdzać następstwo prawne do nieruchomości położonej w Polsce.

Norwegia nie jest państwem członkowskim UE. Oznacza to, że do norweskiego orzeczenia nie stosuje się wprost mechanizmu automatycznego uznawania przewidzianego dla orzeczeń spadkowych wydanych w państwach członkowskich UE na podstawie rozporządzenia spadkowego nr 650/2012. Nie jest to także europejskie poświadczenie spadkowe. Inaczej bywa np. wtedy, gdy w grę wchodzi testament z USA a spadek w Polsce.

Nie oznacza to jednak, że dokument z Norwegii jest w Polsce bezwartościowy. Może on zostać przyjęty jako dowód praw spadkowych, jeżeli spełnia wymagania formalne i nie zachodzą przeszkody wynikające z polskich przepisów o uznawaniu orzeczeń zagranicznych. W praktyce ostateczna ocena zależy od treści dokumentu, zakresu rozstrzygnięcia oraz wymagań notariusza lub sądu wieczystoksięgowego. Zagadnienie to jest szerszą odmianą problemu, jakim bywa spadek po cudzoziemcu w Polsce, gdy majątek albo część majątku znajduje się na terytorium Polski.

Norwegia a unijne rozporządzenie spadkowe

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 reguluje między innymi jurysdykcję, prawo właściwe, uznawanie orzeczeń oraz europejskie poświadczenie spadkowe w sprawach spadkowych o charakterze transgranicznym. Dla spraw prowadzonych w państwach członkowskich UE zasadą jest powiązanie sprawy spadkowej z miejscem zwykłego pobytu spadkodawcy w chwili śmierci, chyba że skutecznie dokonano wyboru prawa ojczystego.

W relacji z Norwegią sytuacja jest bardziej złożona, ponieważ Norwegia jest państwem trzecim wobec tego rozporządzenia. Jeżeli więc dokument wydał sąd norweski, polski notariusz nie powinien traktować go tak, jak europejskiego poświadczenia spadkowego wydanego przez sąd albo notariusza z państwa UE.

Jeżeli natomiast sprawa byłaby prowadzona w państwie członkowskim UE i zostałoby wydane europejskie poświadczenie spadkowe, dokument taki co do zasady ułatwiałby wykazanie praw spadkobierców w Polsce. Więcej o zastosowaniu takiego dokumentu wyjaśnia artykuł europejskie poświadczenie spadkowe – kiedy jest potrzebne. W opisanej sprawie trzeba jednak analizować dokument norweski według zasad dotyczących dokumentów i orzeczeń pochodzących z państwa spoza UE.

Jurysdykcja polskiego sądu w sprawie spadku

Polskie przepisy przewidują sytuacje, w których sprawa spadkowa może należeć do jurysdykcji krajowej. Zgodnie z art. 1108 Kodeksu postępowania cywilnego do jurysdykcji krajowej należą sprawy spadkowe między innymi wtedy, gdy spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim, miał miejsce zamieszkania albo miejsce zwykłego pobytu w Polsce, a także wtedy, gdy majątek spadkowy albo jego znaczna część znajduje się w Polsce.

Samo położenie działki w Polsce nie zawsze oznacza, że polski sąd musi prowadzić całe postępowanie spadkowe. Może jednak uzasadniać potrzebę przeanalizowania, czy dokument norweski wystarczy do rozporządzenia polską nieruchomością, czy też bezpieczniejsze będzie przeprowadzenie dodatkowych czynności w Polsce. Jeżeli spadkobiercy mieszkają za granicą, warto pamiętać, że można działać przez pełnomocnictwo do sprawy spadkowej.

W praktyce problem pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy norweskie orzeczenie nie wskazuje wyraźnie udziałów spadkobierców, nie przesądza wprost o całej masie spadkowej albo ma formę dokumentu administracyjnego, którego charakter prawny nie jest oczywisty dla polskiego notariusza.

Jak przygotować norweski dokument do użycia w Polsce?

Jeżeli spadkobiercy chcą sprzedać działkę w Polsce, powinni przygotować komplet dokumentów w formie akceptowanej przez polskiego notariusza. Najczęściej potrzebne będą: oryginał albo urzędowo poświadczony odpis norweskiego dokumentu spadkowego, potwierdzenie jego prawomocności albo ostateczności, apostille, tłumaczenie przysięgłe na język polski oraz dokumenty dotyczące nieruchomości.

Apostille potwierdza autentyczność dokumentu urzędowego przeznaczonego do obrotu zagranicznego. Nie przesądza jednak, że dokument będzie wystarczający merytorycznie do sprzedaży działki. Apostille potwierdza formalne pochodzenie dokumentu, a nie to, że polski notariusz ma obowiązek przyjąć go bez dalszej analizy.

Tłumaczenie powinno być wykonane przez tłumacza przysięgłego. W sprawach spadkowych szczególnie ważne jest, aby tłumaczenie nie zacierało różnic między pojęciami prawa norweskiego i polskiego. Błąd w tłumaczeniu może prowadzić do wątpliwości, czy dana osoba jest spadkobiercą, wykonawcą testamentu, administratorem spadku czy tylko osobą uprawnioną do zarządu majątkiem.

Sprzedaż działki w Polsce po spadkodawcy z Norwegii

Do sprzedaży działki po zmarłym notariusz musi ustalić, kto jest właścicielem nieruchomości i czy osoby stawające do aktu notarialnego mogą skutecznie rozporządzić udziałem w nieruchomości. Jeżeli w księdze wieczystej nadal widnieje zmarły, notariusz będzie oczekiwał dokumentów potwierdzających przejście własności na spadkobierców.

W wielu przypadkach notariusz może również wymagać zaświadczenia z urzędu skarbowego dotyczącego podatku od spadków i darowizn albo potwierdzenia, że zobowiązanie podatkowe nie występuje. Jest to istotne zwłaszcza przy nieruchomościach, ponieważ brak właściwego zaświadczenia może zablokować czynność notarialną niezależnie od tego, czy dokument spadkowy jest prawidłowy.

Jeżeli notariusz nie jest pewien skutków norweskiego orzeczenia, może odmówić dokonania czynności albo poprosić o dodatkowe dokumenty. W takiej sytuacji spadkobiercy mogą rozważyć złożenie wniosku do sądu polskiego o ustalenie uznania orzeczenia zagranicznego albo przeprowadzenie postępowania spadkowego w zakresie potrzebnym do uporządkowania stanu prawnego nieruchomości w Polsce.

Kiedy potrzebne może być postępowanie w Polsce?

Dodatkowe postępowanie w Polsce może być potrzebne, gdy dokument z Norwegii nie jest prawomocny, nie wskazuje jednoznacznie kręgu spadkobierców, nie określa udziałów w spadku, dotyczy tylko majątku norweskiego albo z jego treści nie wynika, że obejmuje również nieruchomość w Polsce.

Problem może pojawić się także wtedy, gdy istnieje spór między spadkobiercami, testament, wcześniejsze oświadczenia o odrzuceniu spadku, małoletni spadkobiercy albo rozbieżności w danych osobowych. W takich przypadkach notariusz zwykle nie będzie rozstrzygał sporu, lecz odeśle strony do sądu. Jeżeli rozprawa odbywa się w Polsce, a spadkobierca przebywa za granicą, trzeba wiedzieć, jak usprawiedliwić nieobecność na rozprawie spadkowej za granicą.

Jeżeli celem jest szybka sprzedaż działki, najlepiej najpierw ustalić z wybranym notariuszem listę wymaganych dokumentów. Pozwoli to uniknąć sytuacji, w której strony znajdą kupującego, uzgodnią cenę, a następnie okaże się, że nie można podpisać aktu notarialnego.

FAQ

Czy norweskie postanowienie spadkowe jest automatycznie uznawane w Polsce?

Nie w takim samym trybie jak orzeczenia spadkowe z państw UE objętych rozporządzeniem nr 650/2012. Norwegia nie jest państwem członkowskim UE, dlatego dokument trzeba ocenić według polskich przepisów o dokumentach i orzeczeniach zagranicznych.

Czy z norweskim dokumentem można sprzedać działkę w Polsce?

Może to być możliwe, jeżeli dokument jest prawomocny, obejmuje właściwy zakres spadku, wskazuje spadkobierców i ich uprawnienia, ma apostille oraz tłumaczenie przysięgłe. Decyzja zależy jednak od oceny notariusza i ewentualnie sądu wieczystoksięgowego.

Czy trzeba zakładać sprawę spadkową w Polsce?

Nie zawsze. Jeżeli norweski dokument jest jasny i kompletny, może wystarczyć do dokonania czynności w Polsce. Jeżeli jednak są wątpliwości co do jego zakresu albo skutków, potrzebne może być postępowanie przed sądem polskim.

Czy europejskie poświadczenie spadkowe rozwiązałoby problem?

Europejskie poświadczenie spadkowe jest przeznaczone do obrotu między państwami członkowskimi UE. Norweski sąd nie wydaje go na podstawie rozporządzenia nr 650/2012, dlatego w sprawie norweskiej nie można zakładać, że taki dokument zastąpi norweskie postanowienie.

Jakie dokumenty warto pokazać notariuszowi przed sprzedażą?

Warto przygotować odpis norweskiego dokumentu spadkowego, potwierdzenie prawomocności, apostille, tłumaczenie przysięgłe, numer księgi wieczystej działki, dane spadkobierców oraz dokumenty podatkowe wymagane przy sprzedaży nieruchomości nabytej w spadku.

Podsumowanie

Norweskie postanowienie spadkowe może pomóc w wykazaniu praw do działki położonej w Polsce, ale nie należy zakładać, że zostanie przyjęte automatycznie tak jak dokument spadkowy z państwa UE. W praktyce decyduje treść dokumentu, jego prawomocność, apostille, tłumaczenie przysięgłe oraz ocena polskiego notariusza.

Jeżeli dokument nie jest jednoznaczny albo nie obejmuje polskiej nieruchomości, bezpiecznym rozwiązaniem może być uzyskanie dodatkowego rozstrzygnięcia lub potwierdzenia w Polsce. Przed planowaną sprzedażą działki warto ustalić wymagania notariusza jeszcze przed znalezieniem kupującego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, t.j. Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296

2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego

3. Konwencja znosząca wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzona w Hadze dnia 5 października 1961 r.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.