Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy trzeba zakładać sprawę spadkową, gdy jest się jedynym spadkobiercą?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2019-05-03

Przed 3 tygodniami zmarła moja mama, z którą mieszkałam w jej mieszkaniu. Byłam jedynaczką, nie ma żadnych innych spadkobierców. Mama mimo to mama spisała jeszcze odręczny testament (podpisany przez dwóch światków) również na moją rzecz. Wyczytałam, że jeżeli nie ma wątpliwości, iż jestem jedyną spadkobierczynią, nie muszę uzyskiwać sądowego ani notarialnego dokumentu potwierdzającego prawo do dziedziczenia. Czy to prawda? Kiedy dokładnie powstaje obowiązek podatkowy, od którego biegnie termin 6-miesięczny zgłoszenia spadku do US?

Aby uregulować sprawy spadkowe po mamie i aby mogła się Pani stać w świetle prawa po niej spadkobierczynią, należy w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie spadkowe (czyli uzyskać potwierdzenie nabycia spadku po mamie). Nie jest prawą, że jeżeli jest Pani jedyną spadkobierczynią, to nie trzeba tego robić. Postępowanie spadkowe może Pani przeprowadzić w każdym czasie, nie ma tu żadnych ograniczeń. Termin 6 miesięcy od chwili śmierci spadkodawcy przewidziany jest tylko na odrzucenie spadku. Po tym terminie będzie to bowiem niemożliwe. Jeżeli zdecydowałaby się Pani na przeprowadzenie sprawy spadkowej, to może to Pani zrobić przed sądem lub przed notariuszem.

Postępowanie przed notariuszem

Do notariusza muszą stawić się wszyscy spadkobiercy ustawowi osobiście, wówczas sporządzi on akt poświadczenia dziedziczenia. Obowiązkowym warunkiem przeprowadzenia postępowania spadkowego u notariusza jest osobiste Pani stawiennictwo.

Wykaz dokumentów niezbędnych do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia:

  • akt zgonu spadkodawcy,
  • numer PESEL spadkodawcy oraz ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy (unieważniony dowód osobisty, zaświadczenie urzędu miejskiego lub gminy),
  • odpisy skrócone aktów urodzenia spadkobierców lub odpisy skrócone aktów małżeństwa spadkobierców, którzy zawarli związek małżeński i zmienili nazwisko,
  • odpis skrócony aktu małżeństwa małżonka spadkodawcy (zamiast odpisu skróconego aktu urodzenia),
  • testament spadkodawcy
  • od 20 lutego 2011 r. zgodnie z treścią ustawy z dnia 26 czerwca 2009 roku o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 131, poz. 1075) notariusze sporządzający akty poświadczenia dziedziczenia zawiadamiają sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której założona jest księga wieczysta, w związku z powyższym na spadkobiercach ciąży obowiązek wskazania wszystkich nieruchomości, których właścicielem (współwłaścicielem, użytkownikiem wieczystym, współużytkownikiem wieczystym, uprawnionym, współuprawnionym) był spadkodawca poprzez wskazanie numeru księgi wieczystej nieruchomości i sądu, który tę księgę prowadzi.

Koszty związane z notarialnym poświadczeniem dziedziczenia zależą od liczby osób oraz od zakresu czynności dokonywanych przez notariusza i wynoszą za:

  • protokół z otwarcia i ogłoszenia testamentu – 50 zł,
  • protokół z przyjęcia lub odrzucenia spadku (jeżeli od dnia otwarcia spadku, tj. śmierci spadkodawcy, nie upłynęło sześć miesięcy, chyba że oświadczenia tej treści zostały już przez spadkobierców uprzednio złożone) – 50 zł od każdej osoby składającej oświadczenie,
  • protokół dziedziczenia – 100 zł,
  • akt poświadczenia dziedziczenia – 50 zł,
  • wypisy – w zależności od ich liczby oraz liczby stron (strona – 6 zł).

W celu wyliczenia dokładnego wynagrodzenia notariusza za sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia warto skontaktować się z konkretną kancelarią notarialną.

Postępowanie przed sądem

Postępowanie mające doprowadzić do stwierdzenia nabycia spadku w sądzie wszczyna się poprzez złożenie w sądzie rejonowym właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

We wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy podać:

  • oznaczenie właściwego wydziału cywilnego sądu rejonowego, do którego wniosek jest kierowany;
  • imię i nazwisko oraz dokładny adres wnioskodawcy;
  • wykaz uczestników postępowania, przez których rozumiemy wszystkie osoby powołane do dziedziczenia na mocy testamentu i ustawy, wraz z ich dokładnymi adresami zamieszkania;
  • tytuł: „Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po [imię i nazwisko zamarłego]”;
  • w głównej części wniosku – dane o spadkodawcy (imię i nazwisko, data śmierci, ostatnie miejsce zamieszkania, stan cywilny) oraz informację o tym, czy istnieje testament, wymienić spadkobierców.

Do wniosku należy dołączyć:

  • odpis wniosku w tylu kopiach, ilu jest uczestników postępowania;
  • odpis skrócony aktu urodzenia dla mężczyzn i kobiet niezamężnych;
  • odpis skrócony aktu małżeństwa dla kobiet i mężczyzn zamężnych;
  • odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;
  • oświadczenia o przyjęciu, odrzuceniu spadku lub zrzeczeniu się dziedziczenia (jeśli były składane);
  • testament.

Odpisy aktów stanu cywilnego muszą być nie starsze niż sprzed 3 miesięcy.

Od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy wnieść opłatę. Opłata ta jest stała i wynosi 50 zł.

Cała procedura stwierdzenia nabycia spadku kończy się wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym zostają ustalone udziały poszczególnych spadkobierców w spadku.

Po uzyskaniu sądowego potwierdzenia nabycia spadku spadkobierca powinien zgłosić nabycie spadku do urzędu skarbowego. Pani, jako córka zmarłej, będzie ustawowo zwolniona od podatku ze spadku.

Zgodnie bowiem z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn – zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez m.in. zstępnych, małżonka, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Jeżeli zatem złoży Pani swojemu naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku po matce, to nie będzie musiała Pani płacić żadnego podatku. Jeśli nie złoży Pani w ww. terminie takiego oświadczenia, to trzeba będzie się liczyć z zapłatą podatku.

Nie ma prawnego obowiązku przeprowadzenia postępowania o nabycie spadku po osobie zmarłej, ale jest to konieczne w sytuacji, gdy będzie chciała Pani np. przepisać media na siebie w tym mieszkaniu, sprzedać go w przyszłości, darować itp. Bez stwierdzenia nabycia spadku nie będzie Pani w stanie udowodnić swojego tytułu prawnego do mieszkania i nie zostanie Pani wpisana do księgi wieczystej nieruchomości. Innymi słowy, w świetle prawa nie będzie Pani właścicielką mieszkania.

Obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn powstaje po stwierdzeniu nabycia spadku albo po poświadczeniu dziedziczenia u notariusza. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn – obowiązek podatkowy powstaje:

„1) przy nabyciu w drodze dziedziczenia – z chwilą przyjęcia spadku;

(…)

4. Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt nabycia.”

Urzędy skarbowe uznają w takiej sytuacji, że do powstania obowiązku podatkowego doszło po uzyskaniu stwierdzenia nabycia spadku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Sporna cena sprzedawanego odziedziczonego mieszkania

Po śmierci ojca (7 lat temu) odziedziczyłam wraz z siostrą mieszkanie, które obecnie wystawiłyśmy na sprzedaż. Ja mam zapisaną w testamencie...

Walka o spadek z siostrą

Od śmierci mojej mamy (którą tylko ja się opiekowałam) minęło już 7 lat. Mama nie zostawiła testamentu. Mam dwie siostry – jedna chce się zrzec...

Zabezpieczenie majątku wspólnego z drugim mężem

Mam drugiego męża, z którym zamierzamy kupić dom. Mąż ma dwoje dzieci z pierwszego małżeństwa. Czy istnieje możliwość zabezpieczenia się...

Majątek spadkowy dla siostrzenicy, nieuzasadnione żądania pasierba

Ciocia (siostra mojego taty) owdowiała w 2002 r. Zmarły wujek miał z pierwszego małżeństwa dwoje dzieci. Jedno z tych dzieci mieszkało do...

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku - wpisywanie spadkobierców

Mam testament sporządzony notarialnie przez ciocię u notariusza, w którym powołuje mnie swoją bratanicę do dziedziczenia całego swojego majątku...

Jak wygląda dziedziczenie w rodzinie gdy umiera rodzic?

Jak wygląda sprawa dziedziczenia w naszej rodzinie majątku po rodzicach, gdy umiera jedno z nich lub umierają obydwoje? Ja jestem rozwódką...

Dziedziczenie mieszkania w kredycie

Żona zmarła we wrześniu, na chwilę obecną załatwiam sprawę u notariusza. Mamy wspólne mieszkanie spółdzielcze własnościowe, żona nie zostawiła...

Dziedziczenie po konkubencie

Przez okres ponad 3 lat byłam w związku nieformalnym. Konkubent wynajmował mieszkanie, w którym wspólnie mieszkaliśmy. W takcie związku...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »