Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zbycie udziału w spadku

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-02-17

Po śmierci mojej żony prawo do lokalu, w którym mieszkaliśmy wspólnie, odziedziczyło oprócz mnie jeszcze pięć osób (przeprowadzono już postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku). Jedna z nich chciałaby przekazać mi (za darmo) swoją część; dała mi pełnomocnictwo notarialne do nieodpłatnego zbycia udziału w spadku. Zorientowałem się, że na tej podstawie mógłbym wpisać jego część mieszkania jako swoją własność do księgi wieczystej, jednak jednocześnie musiałbym dopisać do księgi nazwiska pozostałych czworga spadkobierców, czego chciałbym uniknąć. Co mogę zrobić?

Po analizie przedstawionej przez Pana sprawy mogę stwierdzić, że niestety nie ma możliwości prawnej, by postąpić tak, jak Pan by chciał. Każdy ze spadkobierców może wnioskować o dokonanie zmian do księgi wieczystej nieruchomości na podstawie postanowienia sądu o stwierdzenia nabycia spadku. Jeżeli taki wniosek o dokonanie zmian złoży jeden ze spadkobierców, to w księdze wieczystej nieruchomości zostaną wymienieni wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Notariusz także ma obowiązek zgłosić dokonanie zmian w księdze wieczystej nieruchomości, jeśli np. przedmiotem umowy będzie nieruchomość. W przypadku czynności notarialnych prawo nakłada taki obowiązek na notariusza.

Notariusz sporządzający akt notarialny jest obowiązany zamieścić w tym akcie wniosek o dokonanie wpisu w księdze wieczystej, jeżeli akt notarialny zawiera w swej treści:

  • przeniesienie, zmianę lub zrzeczenie się prawa ujawnionego w księdze wieczystej, lub
  • ustanowienie prawa podlegającego ujawnieniu w księdze wieczystej, albo
  • czynność przenoszącą własność nieruchomości, chociażby dla tej nieruchomości nie była prowadzona księga wieczysta.

Jeśli chodzi o zbycie udziału w spadku na Pana rzecz:

Jak wskazuje art. 1051 Kodeksu cywilnego (w skrócie: K.c.), spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lub w części. To samo dotyczy zbycia udziału spadkowego.

Z powyższego przepisu wynika, że spadkobierca może zbyć udział w spadku na rzecz dowolnej osoby. W szczególności można spadek sprzedać, podarować, zamienić.

Stosownie do art. 1052 § 1 K.c. umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do zbycia spadku przenosi spadek na nabywcę, chyba że strony inaczej postanowiły.

Art. 1052 § 2 K.c. wskazuje, że jeżeli zawarcie umowy przenoszącej spadek następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do zbycia spadku, ważność umowy przenoszącej spadek zależy od istnienia tego zobowiązania.

Jeżeli więc zawrze Pan np. umowę darowizny udziału w spadku z osobą, która nabyła udział w spadku w wyniku dziedziczenia po Pańskiej zmarłej żonie, to wówczas wszystkie udziały w przedmiotach, które przypadły tej osobie w wyniku dziedziczenia (np. udziały w nieruchomościach), przypadną nabywcy – czyli Panu.

Umowa zobowiązująca do zbycia udziału w spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej spadek, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do zbycia spadku (art. 1052 § 3 K.c.). Zbycie spadku, a także udziału w spadku bez zachowania formy notarialnej (np. w formie pisemnej) jest nieważne.

Zgodnie z art. 1053 K.c. nabywca spadku (udziału w spadku) wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy. Oznacza to, że przejmie Pan od spadkobiercy zmarłego wszystkie prawa i obowiązki, jakie na nim ciążą z tytułu spadkobrania.

Jeżeli zmarły pozostawił prócz aktywów również długi, to należy brać pod uwagę art. 1055 § 1 K.c., zgodnie z którym nabywca spadku ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe w tym samym zakresie co zbywca. Ich odpowiedzialność względem wierzycieli jest solidarna.

Jak wynika z powyższego, może Pan już teraz nabyć nieodpłatnie udział w spadku od innego spadkobiercy.

Opłaty notarialne uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 148, poz. 1564 ze zm.).

Mając na względzie przepisy tego aktu prawnego, należy wskazać, że maksymalna opłata notarialna za sporządzenie aktu dokumentującego zbycie udziału w spadku będzie uzależniona od wartości tego zbywanego udziału.

Maksymalna stawka wynosi od wartości:

  • do 3000 zł – 100 zł;
  • od 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;
  • od 10 000 zł do 30000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;
  • od 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;
  • od 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł;
  • od1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;
  • od 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn – nie więcej niż 7 500 zł.

Do powyższych stawek należy dodać 23% podatku VAT. Jak wskazuje tytuł rozporządzenia, wskazane są w nim stawki maksymalne. Można pertraktować z notariuszem, aby pobrał niższą opłatę.

Poniżej przedstawiam ogólny wykaz dokumentów, które będą potrzebne przy darowiźnie (dotyczy to również darowizny udziału spadkowego):

  1. odpis zwykły z księgi wieczystej;
  2. podstawa nabycia: czyli wypis aktu notarialnego umowy sprzedaży, darowizny lub umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu lub prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, lub akt poświadczenia dziedziczenia w przypadku spadkobrania łącznie z zaświadczeniem urzędu skarbowego o wywiązaniu się spadkobierców z obowiązku podatkowego;
  3. dane osobowe kupujących i sprzedających, obdarowanych (imiona, nazwisko, imiona rodziców, stan cywilny, nr dowodu osobistego lub paszportu PESEL, NIP, adres zameldowania).

Po przeanalizowaniu wskazanych wyżej dokumentów może się niestety okazać, że konieczne będzie przedłożenie jeszcze innych. Jako przykład mogę podać tutaj sytuację, w której nabycie nieruchomości nastąpiło w drodze dziedziczenia lub zasiedzenia – wówczas notariusz ma obowiązek zażądać przedłożenia mu zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego dotyczącego kwestii rozliczenia podatku od spadków i darowizn.

Radzę zatem udać się do notariusza przynajmniej z dokumentami wymienionymi w pierwszych dwóch pozycjach – po ich analizie powinien powiedzieć, jakie inne będą jeszcze wymagane.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Zamiana udziałów w spadku

Czy istnieje możliwość zamiany udziałów w spadku pomiędzy dwoma osobami dziedziczącymi – ale jeszcze przed sądowym orzeczeniem o...

Dożywotnia służebność

W 2009 roku moi dziadkowie przekazali mi swoje mieszkanie (akt darowizny z zatrzeżeniem dożywotniej służebności). Nie życzyli sobie, żeby moi kuzyni...

Podstawienie powiernicze

Mąż ma mieszkanie nabyte przed naszym ślubem. On ma troje swoich dorosłych dzieci, ja mam dwoje. Mąż chciałby, abym w przypadku jego śmierci otrzymała to...

Rezygnacja ze spadku

Zmarła siostra mojego ojca; miała męża i syna. Jej syn zrzekł się dziedziczenia. Mój ojciec chciałby także zrezygnować ze spadku ,...

Zasiedzenie udziału w spadku

Moi dziadkowie byli właścicielami działki z domem. Zmarli w latach 80. Przeprowadzono postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku, z którego...

Zeznanie spadkowe

Niedawno zmarł nasz tata. Mama zmarła rok wcześniej. Teraz odnaleźliśmy testamenty rodziców. Mama swoją połowę oszczędności zapisała mi, a tata...

Wybudowanie domu na użyczonym terenie a spadek

Na działce, której jedynym właścicielem jest mój ojciec, stoją dwa domy. Pierwszy z nich wybudowali rodzice w latach 80., drugi – kilka lat...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »