Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizna pieniężna za życia spadkodawcy a zachowek

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-07-18

Kilka lat temu moja mama sprzedała swoje mieszkanie i pieniądze ze sprzedaży (200 tys. zł) przekazała mi jako darowiznę. Na tę okoliczność sporządziłyśmy między sobą umowę darowizny. Mama mieszka aktualnie w moim mieszkaniu. Mój tata nie żyje, ale mam brata i stąd wynika moje pytanie. Czy po śmierci mamy mojemu bratu będzie należał się jakiś zachowek? Dodam, że mama nic więcej nie posiada.

Jak wynika z opisu sprawy, dostała Pani od mamy pieniądze w formie darowizny. Pani mama nie ma na dzień dzisiejszy żadnych innych wartościowych przedmiotów, które po jej śmierci mogą wejść w skład masy spadkowej, natomiast Pani brat nie otrzymał za życia mamy żadnych darowizn.

Przepisy o zachowku znajdują się w art. 991 i następnych ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zmianami, dalej zwanej: K.c.). Prawo do zachowku ustanawia art. 991 K.c., zgodnie z którym:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.”

Z cytowanego powyżej przepisu wynikają następujące zasady:

  • roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu);
  • roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny i/lub zapisu w testamencie. Należy pamiętać, że o zachowek można wystąpić tylko w ściśle określonym okresie czasu.

Roszczenie z tytułu zachowku przedawnia się bowiem w terminie 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego) albo od dnia otwarcia spadku (którym jest dzień śmierci spadkodawcy).

Odnosząc powyższe rozważania do przedstawionej przez Panią sytuacji faktycznej, należy stwierdzić, że jako obdarowana może być Pani zobowiązana po śmierci mamy do zapłaty zachowku dla brata, jeżeli brat o niego wystąpi.

Darowizna pieniężna (200 tys. zł) nie należy z pewnością do drobnych darowizn, a więc zalicza się do spadku po śmierci mamy i od tej darowizny będzie należał się zachowek.

Aby ustalić wysokość należnego bratu zachowku, należy ustalić wartość aktywów spadku pozostawionego przez spadkodawcę – należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez zmarłego oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe).

Do tego należy doliczyć wartość darowizny uczynionej na Pani rzecz.

Wartość zachowku oblicza się w następujący sposób: wartość spadku ustalona dla potrzeb obliczenia zachowku × (razy) udział danego spadkodawcy wynikający z dziedziczenia ustawowego × (razy) ułamek należnego zachowku – (minus) darowizny dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

Przy założeniu, że sytuacja opisana przez Panią się nie zmieni na dzień śmierci mamy, to Pani brat będzie mógł żądać zachowku w wysokości 1/4 (1/2 z 1/2) lub 1/3 (2/3 z 1/2) od wartości poczynionej darowizny. Wyższy zachowek będzie się mu należał, w sytuacji gdy na dzień śmierci mamy będzie niezdolny do pracy.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Substrat zachowku i scheda spadkowa – roszczenia spadkobiercy

Niedawno zmarła moja mama, nie pozostawiając testamentu. Dowiedziałem się od brata, że w żadnej części nie dziedziczę po mamie jej domu, gdyż trzy...

Zachowek a „dalsza” darowizna

Dostałem od matki nieruchomość, na którą mam sporządzony akt darowizny. Jestem żonaty, po kilku latach małżeństwa przepisałem darowaną nieruchomość na...

Darowizna wyłączona ze spadku i zachowku

Jak darować kwotę pieniędzy albo samochód córce z drugiego małżeństwa, aby nie weszły do schedy spadkowej po mnie i nie były podstawą do...

Obliczanie zachowku a darowizna

Umarł dziadek, później mój tata, a ja dostałem zachowek po dziadka części. Babcia najprawdopodobniej dała darowiznę drugiemu synowi. Czy mi należy...

Przepisanie mieszkania za opiekę

Rodzice za życia przepisali swoje mieszkanie wnukowi w zamian za opiekę – akt notarialny darowizny z 2014 r. Nie poinformowali nas o tym...

Zakres odpowiedzialność obdarowanego wobec spadkobiercy

Siostra dopomina się o zachowek od sprzedaży mieszkania, które zostało przepisane na mnie przez ojca w 1999 r. w formie darowizny. Ponieważ...

Brak kontaktu w najbliższej rodzinie a zachowek

Moi teściowie posiadają mieszkanie. Niestety od paru lat nie mamy kontaktu z teściami i jedyną siostrą męża. Przypuszczamy, że w razie...

Brak zachowku dla matki

Kilka lat temu moja matka przepisała notarialnie swój dom na mojego brata. Ten brat zmarł w zeszłym miesiącu, nie pozostawił testamentu. Żyje żona...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »