Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizna wyłączona ze spadku i zachowku

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-07-05

Jak darować kwotę pieniędzy albo samochód córce z drugiego małżeństwa, aby nie weszły do schedy spadkowej po mnie i nie były podstawą do roszczeń o zachowek dla starszej córki? Ze starszą córką z pierwszego małżeństwa nie utrzymuję kontaktów, wydziedziczyłem ją w testamencie notarialnym, ale wiem, że to nie daje gwarancji co do roszczeń o zachowek.

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Zaznaczenie w umowie darowizny, iż nie wchodzi ona do schedy spadkowej, nie będzie miało żadnego wpływu na kwestię zachowku. Taki zapis ma znaczenie jedynie przy dziale spadku, zachowek od darowizny opatrzonej takim zastrzeżeniem i tak będzie się należał.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.) „zstępnym (dzieciom, wnukom itp.), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Według § 2 art. 991 K.c. „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Resumując, jeżeli obdaruje Pan jedną córkę kwotą pieniędzy jak i samochodem, to druga córka będzie miała prawo domagać się od siostry zachowku, jako od osoby obdarowanej.

Jak zatem można uniknąć zachowku?

Z racji tego, że chce Pan jednej córce przekazać pieniądze oraz rzecz ruchomą (samochód) możliwości pozostają bardzo ograniczone.

Przede wszystkim wskazać należy, że przepisy prawa cywilnego przewidują 3 możliwości uniknięcia zapłaty zachowku:

Sposób 1 – umowa dożywocia (art. 908 § 1 K.c.)

Zgodnie z tym przepisem: „Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym”.

Umowa dożywocia jest najskuteczniejszą umową, ponieważ możliwość żądania zachowku jest tutaj absolutnie niemożliwa. Niestety umowa ta dotyczy wyłącznie nieruchomość, a więc w Pana przypadku nie będzie miała zastosowania.

Sposób 2 – wydziedziczenie pozostałych spadkobierców, tj. pozbawienie ich prawa do zachowku.

Wbrew Pana obawom wydziedziczenie jest skutecznym sposobem pozbawienia córki prawa do zachowku. Jeżeli wydziedziczył Pan córkę w testamencie notarialnym, to nie ma już ona prawa do zachowku, chyba że udałoby jej się to wydziedziczenie po Pana śmierci podważyć lub unieważnić cały testament, jednakże przy testamentach notarialnych dzieje się to bardzo rzadko.

Jednakże wydziedziczenie córki nie działa na jej dzieci. Jeżeli zatem ma ona lub będzie miała dzieci, to będą one uprawnione do żądania zachowku w zastępstwie swojej matki.

Zstępni (dzieci, wnuki) wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby wydziedziczony przeżył spadkodawcę (art. 1011 K.c.). Udział spadkowy, który przypadłby wydziedziczonemu przez spadkodawcę dziecku, przypada zstępnym wydziedziczonego (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1971 r., III CZP 5/71, RPEiS 1972, nr 1, s. 350).

Sposób 3 – zrzeczenie się dziedziczenia po Panu przez córkę.

Zrzeczenie takie może być dokonane wyłącznie przez umowę w formie aktu notarialnego.

Według art. 1048 Kodeksu cywilnego: „Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”.

Stosownie do art. 1049 § 1 Kodeksu cywilnego: „Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej”. Według § 2 tego artykułu zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.

Do zawarcia umowy o zrzeczenie się spadku konieczna jest wola zarówno spadkodawcy, jak i spadkobiercy (spadkobierców).

Reasumując, w Pana przypadku pozostaje jedynie umowa z córką o zrzeczenie się dziedziczenia po Panu, w której zaznaczycie Państwo, że zrzeczenie obejmuje również jej dzieci. Wówczas ani córce z pierwszego małżeństwa, ani jej dzieciom nie będzie należał się zachowek.

Innych sposobów niż te trzy podane na pozbawienie córki zachowku zgodnie z prawem nie ma.

Oczywiście może Pan również próbować np. darować córce pieniądze bez żadnej umowy, tak aby córka wydziedziczona nic o tym nie wiedziała. Oczywiście wszystko zależy od kwoty, którą chce Pan darować, przy niedużej kwocie nie będzie z tym problemu. Jednakże jeżeli jest to kwota znaczna, mogą pojawić się problemy natury podatkowej, a nawet konsekwencje karne, jeżeli potajemna darowizna dużej kwoty pieniężnej wyszłaby w przyszłości na jaw. Co do samochodu, to można sporządzić z córką np. umowę sprzedaży na jakąś symboliczną kwotę (od umowy sprzedaży nie należy się nikomu zachowek), jednakże również jest to sprawa ryzykowna. Umowa sprzedaży – zwłaszcza fikcyjna – może stanowić problem. Chodzi nie tylko o wady oświadczenia woli, np. pozorność (art. 83 K.c.), które mogą skutkować nieważnością czynności prawnej. Ważnym czynnikiem może być również zagadnienie środków finansowych. Urząd skarbowy (np. z inicjatywy kogoś „życzliwego”) mógłby zażądać wyjaśnienia, skąd Pana córka wzięła środki na zakup samochodu od Pana lub urząd mógłby zakwestionować samą umowę kupna samochodu za zbyt niską cenę. Samo opodatkowanie dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu może być bardzo dotkliwe, a w grę wchodzić mogą również inne sankcje (zwłaszcza z zakresu prawa karnego skarbowego). Skutki podatkowe mogłyby dotyczyć również Pana (jako osoby sprzedającej); chodzi (przede wszystkim) o podatek dochodowy od osób fizycznych. Dlatego też nie polecam takich rozwiązań.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »