Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podstawienie powiernicze

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2013-12-09

Mąż ma mieszkanie nabyte przed naszym ślubem. On ma troje swoich dorosłych dzieci, ja mam dwoje. Mąż chciałby, abym w przypadku jego śmierci otrzymała to mieszkanie, a jego dzieci żeby odziedziczyły je po mojej śmierci. Czy jest możliwe takie rozwiązanie? Jeśli tak, to jakie kroki należałoby podjąć? Czy w polskim prawie jest możliwe podstawienie powiernicze?

Niestety zaproponowane przez Panią rozwiązanie nie jest możliwe do zrealizowania w świetle obowiązującego prawa.

Zgodnie z art. 968 Kodeksu cywilnego (K.c.):

„§ 1. Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis zwykły).

§ 2. Spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym także zapisobiercę (dalszy zapis)”.

Powyższe oznacza, że spadkodawca może w testamencie ustanowić zapis konkretnej rzeczy (nieruchomości, ruchomości) na rzecz dowolnej osoby.

W myśl art. 975 K.c.: „zapis może być uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu”.

Dopuszczalne jest zatem dodanie do zapisu warunku oraz terminu. Warunek sprzeczny z ustawą lub zasadami współżycia społecznego będzie zgodnie z art. 94 K.c. uważany za niezastrzeżony, gdy jest rozwiązujący; warunek taki natomiast spowoduje nieważność dokonanego zapisu, gdy jest zawieszający.

Zgodnie z art. 964 K.c.: „Postanowienie testamentu, przez które spadkodawca zobowiązuje spadkobiercę do zachowania nabytego spadku i do pozostawienia go innej osobie, ma tylko ten skutek, że ta inna osoba jest powołana do spadku na wypadek, gdyby spadkobierca nie chciał lub nie mógł być spadkobiercą. Jeżeli jednak z treści testamentu lub z okoliczności wynika, iż spadkobierca bez takiego ograniczenia nie byłby powołany, powołanie spadkobiercy jest nieważne”.

Powyższe oznacza, że nie jest możliwe takie zastrzeżenie, iż daną rzecz (nieruchomość, ruchomość) nabywa inna osoba dopiero po śmierci pierwotnego spadkobiercy. Innymi słowy nie można zastrzec, że nieruchomość po śmierci Pani męża ma przejść na Panią, a następnie po Pani śmierci – na dzieci męża. Takie zastrzeżenie miałoby jedynie ten skutek, że dzieci zostałyby powołane do spadku po Pani mężu, gdyby Pani nie mogła (np. nie dożyła do otwarcia spadku) lub nie chciała (np. odrzuciła spadek) dziedziczyć.

Podstawienie powiernicze (fideikomisarne) polega na tym, że spadkodawca zobowiązuje spadkobiercę do zachowania nabytego spadku i przekazania go osobie wskazanej przez spadkodawcę. Występują w takiej sytuacji właściwie dwa rozrządzenia, realizowane sukcesywnie. Spadkodawca decyduje o losach majątku po swojej śmierci oraz po śmierci powołanego spadkobiercy. Ustawa wyraźnie zakazuje dokonywania podstawienia powierniczego. Ustawa jednak nie nakazuje uważania takiego postanowienia za nienapisane, a jedynie zmienia skutki dokonanego rozrządzenia. Podstawienie powiernicze wywołuje skutki podstawienia zwykłego.

Ustawa przyznaje jednak priorytet woli testatora, podobnie jak przy powołaniu spadkobiercy pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu (art. 962 zd. 2 K.c.). Jeżeli bowiem z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez podstawienia powierniczego spadkobierca nie zostałby w ogóle powołany, powołanie takie jest nieważne. Wola spadkodawcy może być dowodzona za pomocą wszystkich środków dowodowych.

Tak więc w Pani sytuacji sugerowałabym, aby mąż zapisał nieruchomość w testamencie na Pani rzecz, a na rzecz dzieci mogłaby zostać ustanowiona służebność osobista dożywotniego mieszkania lub odwrotnie – mieszkanie na rzecz dzieci, a służebność dla Pani. Stosowne akty (testament, ustanowienie służebności osobistej) można sporządzić u notariusza i wydaje się to najlepszym i najszybszym sposobem załatwienia sprawy.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Spłata wierzycieli

Postanowiłem przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Obecnie prowadzona jest wobec mnie egzekucja komornicza (potwierdzona sądownie). Kwota zadłużenia...

Podważenie testamentu

W 2008 r. rozwiodłam się. Mąż zmarł rok temu. Przed śmiercią zapisał w testamencie notarialnym swoją część mieszkania synowi naszych znajomych. Mąż od...

Zmarli rodzice i dziedziczenie

Nasi (moi i dwóch braci) rodzice zmarli sześć lat temu. Jeden z braci mieszkał z rodzicami. Ich wolą był podział majątku równo między...

Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku

W trakcie trwania małżeństwa nabyliśmy wraz z żoną mieszkanie. Moja żona zmarła kilkanaście lat temu. Nie wstąpiłem ponownie w związek małżeński....

Odrzucenie testamentu

Moja synowa, która była wdową, zmarła dwa miesiące temu, ustanowiwszy mnie swoim jedynym spadkobiercą. Wydziedziczyła przy tym swoich dwóch wnuków (ich...

Jak zmienić porządek dziedziczenia?

Mam mieszkanie, którego współwłaścicielem jest mój mąż. Mamy dorosłą córkę, a mąż ma jeszcze dorosłego syna z pierwszego małżeństwa....

Dziedziczenie przez dziadka i wnuka

Pełnoletni wnuk (ojciec nie żyje) dziedziczy spadek po zmarłej babci. Drugi ze spadkobiorców (dziadek) prosi, aby wnuczek odrzucił spadek, by mógł spisać...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »