Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zachowek od darowizny gospodarstwa rolnego

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2018-09-24

Mój tato zmarł pół roku temu, na krótko przed śmiercią zapisał dom i gospodarstwo siostrze. Mama żyje i zrzekła się majątku na rzecz siostry. Niestety, jest przez nią źle traktowana. Chciałabym poprawić jakoś jej sytuację i pomyślałam, że jeżeli nie zacznie traktować mamy normalnie, to wystąpię o zachowek i zabiorę mamę do siebie. Czy jest taka możliwość? Mam jeszcze brata i drugą siostrę, ale ich ta sytuacja nie interesuje. Dotąd nie miałam pretensji o darowiznę dla siostry, bo rodzice pomagali i mnie, ale sytuacja mamy nie jest wesoła. Może siostra zmieni swe postępowanie, jak usłyszy o tym zachowku. Nie wiem jednak, czy są podstawy prawne, aby go żądać. Proszę o poradę!

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Uprawnienie do zachowku wynika z art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.), zgodnie z którym:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z cytowanego przepisu wynikają następujące zasady:

  • roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu);
  • roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny i/lub zapisu w testamencie. Należy pamiętać, że o zachowek można wystąpić tylko w ściśle określonym okresie czasu.

Uprawnienie do zachowku opiera się na istnieniu bliskiej więzi rodzinnej między spadkodawcą a uprawnionym. Ustawa zakreśla więc krąg uprawnionych podmiotów stosunkowo wąsko. Zgodnie z powyższym przepisem są to jedynie zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki itd.), małżonek oraz rodzice spadkodawcy.

Jako zasadę ustawa przyjmuje, że wysokość zachowku należnego uprawnionemu odpowiada połowie wartości udziału, który przypadałby mu przy dziedziczeniu ustawowym. Odstępstwo od tej zasady zostało przewidziane jedynie w przypadku małoletnich zstępnych oraz dla osób trwale niezdolnych do pracy. Te kategorie uprawnionych są traktowane w sposób uprzywilejowany – ich zachowek wynosi 2/3 wartości udziału spadkowego, który otrzymaliby przy dziedziczeniu ustawowym.

Reasumując, jeżeli Pani ojciec rozdysponował cały swój majątek za życia na rzecz Pani siostry, a dla Pani w spadku po ojcu nic nie zostało, wówczas ma Pani prawo żądać od siostry zachowku od wartości poczynionych na jej rzecz darowizn. Ważne jest tylko to, jaką dokładnie umową gospodarstwo zostało przekazane siostrze: jeżeli była to zwykła umowa darowizny, wówczas zachowek się Pani należy, jeżeli natomiast umowa dożywocia lub darowizna w zamian za otrzymanie renty (emerytury) rolniczej, wówczas zachowek nikomu się nie należy.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Do kiedy można domagać się zachowku od spadkobierców obdarowanej?

W 2008 r. babcia w formie darowizny przeniosła prawo własności mieszkania na moją mamę. Babcia zmarła w 2013 r., a mama przeżyła ją tylko...

 

Majątek w testamencie dla partnera

Chcę spisać testament u notariusza, w którym chciałabym przekazać cały w testamencie majątek dla partnera. Moi rodzice nie żyją, rodzeństwa...

 

Darowizna na wnuka a pominięcie dzieci, co z zachowkiem?

Przed 16 laty babcia darowała mi mieszkanie, w akcie notarialnym wartość darowizny określono na 50 tys. zł. Babcia niedawno zmarła, nie zostawiła...

 

Brak opieki nad rodzicami a żądanie zachowku

Po śmierci syna w 1991 r. rodzice sporządzili testament, w którym do spadku powołali swojego wnuka (syna zmarłego syna). W 2012 r., celem...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »