Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z działem spadku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Nierozwiązany od lat problem z nieruchomością ze spadku

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2018-10-31

Dwoje spadkobierców – brat i siostra, postanowieniem sądowym z 1987 r. odziedziczyło po 50% udziału w nieruchomości po zmarłych rodzicach. Żadne z nich nie dokonało na tej podstawie wpisu do księgi wieczystej. Przez ponad 30 lat brat płacił podatek od nieruchomości, siostra nie partycypowała w żadnych kosztach. Siostra przez cały ten czas nie zgadza się ani na sprzedaż, ani na spłatę. Co można zrobić i jakie kroki podjąć, aby ten problem ostatecznie rozwiązać?

Księgi wieczyste są prowadzone w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, a zakładane są dla nieruchomości, które ich nie posiadają lub których księgi wieczyste zaginęły. Wpis do księgi wieczystej dokonuje się na wniosek, chyba że przepis szczególny pozwala na dokonanie wpisu z urzędu. Wniosek o wpis do księgi wieczystej powinien zostać złożony na piśmie.

Do dokumentów urzędowych mogących stanowić podstawę wpisu do księgi wieczystej należy zaliczyć w szczególności:

  1. Orzeczenie sądu:
    • orzeczenie prawomocne,
    • orzeczenia nieprawomocne np. w przypadku hipoteki przymusowej, postanowienie sądu o zabezpieczeniu powództwa, postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu kar grzywien czy innych kar pieniężnych grożących w postępowaniu karnym,
    • orzeczenie nieprawomocne, ale opatrzone klauzulą natychmiastowej wykonalności, może być podstawą wpisu do księgi wieczystej hipoteki przymusowej,
    • odpis orzeczenia z klauzulą prawomocności np. postanowienie sądu o zniesieniu współwłasności, o ustanowieniu służebności drogi koniecznej, o dziale spadku.
  2. Dokument stwierdzający dokonanie czynności prawnej, np. akt notarialny stwierdzający zawarcie umowy sprzedaży, darowizny, zamiany nieruchomości. Dokument ten powinien zostać sporządzony minimum w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym.
  3. Decyzja administracyjna np. decyzja o wywłaszczeniu.
  4. Inne dokumenty np. zaświadczenie wystawione przez wojewodę – stanowi podstawę ujawnienia Skarbu Państwa jako właściciela na podstawie dekretu o reformie rolnej.

Jak zatem wynika z powyższego, wpisu do księgi wieczystej można dokonać po uprawomocnieniu się postanowienia sądu o dziale spadku. Tak więc obecnie należy przeprowadzić postępowanie o dział spadku, aby po jego zakończeniu móc dokonać stosownych wpisów w księdze wieczystej.

Zgodnie z art. 1035 Kodeksu cywilnego: „jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych”. Do momentu zniesienia tej współwłasności lub dokonania działu spadku spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku.

Do przeprowadzenia działu spadku należy przedłożyć przede wszystkim postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku po rodzicach.

Spadkobiercy do dokonania działu spadku powinni dostarczyć również tytuły prawne spadkodawców do poszczególnych składników majątku spadkowego, np. aktualny odpis księgi wieczystej, akt własności ziemi, akt uzyskania własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu. Jeśli w skład spadku wchodzi nieruchomość gruntowa, to oprócz aktualnego odpisu księgi wieczystej należy dołączyć aktualny wypis z rejestru gruntów, a gdy chodzi o spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu bądź lokal stanowiący odrębną nieruchomość – zaświadczenie ze spółdzielni bądź od zarządcy nieruchomości o niezaleganiu w bieżących opłatach.

We wniosku o dział spadku (który składa się do sądu właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawców, a jeżeli tego nie można ustalić – ze względu na położenie majątku spadkowego) należy powołać:

  • postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku,
  • spis inwentarza,
  • jak również podać, jakie spadkodawca sporządził testamenty, gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują.

Jeżeli spis inwentarza nie został sporządzony, należy we wniosku wskazać majątek, który ma być przedmiotem działu.

W postępowaniu działowym zarówno skład, jak i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd, który dokonuje tego na podstawie wyjaśnień uczestników postępowania. Od prawidłowego ustalenia wartości majątku spadkowego zależy obliczenie wielkości poszczególnych sched spadkowych przypadających na rzecz poszczególnych współspadkobierców.

W postępowaniu o dział spadku jego stan ustala się według chwili otwarcia spadku, a więc chwili śmierci spadkodawcy, a wartość spadku według cen z chwili dokonania działu spadku. Oznacza to, że przy podziale sąd będzie uwzględniał wartość nieruchomości na dzień dokonywania działu.

Jeżeli uczestnicy zgodnie określą wartość przedmiotów wchodzących w skład spadku, sąd nie będzie już ustalał tych wartości. W przypadku sporu pomiędzy uczestnikami co do wartości poszczególnych przedmiotów spadkowych sąd powoła biegłego.

Sposób dokonania działu spadku:

Z punktu widzenia sposobu dokonania działu spadku można wyróżnić:

  1. podział fizyczny spadku – podział w naturze, czyli mówiąc wprost podział na części;
  2. przyznanie przedmiotów spadkowych jednemu spadkobiercy, z obowiązkiem (lub bez) spłaty pozostałych,
  3. podział cywilny – polega na sprzedaży przedmiotów wchodzących w skład spadku i podziale uzyskanej w ten sposób sumy między współspadkobiercami.

Wniosek o dział spadku powinien być należycie opłacony. Opłata od wniosku jest stała i wynosi 500 zł, a jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 zł. Jeżeli wniosek o dział spadku zawiera żądanie zniesienia współwłasności, opłata wynosi 1000 zł, a jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku i zniesienia współwłasności, pobiera się opłatę stałą w kwocie 600 zł.

W trakcie działu spadku można również rozliczyć ponoszone nakłady na nieruchomość pomiędzy spadkobiercami (tak jak w opisanej sytuacji – gdy tylko jeden spadkobierca płacił za wszystko, a drugi nie).

Tak więc spadkobierca, który złoży wniosek o dział spadku, może zaproponować swój sposób podziału, np. w zamian za udziały drugiego spadkobiercy dokona jego spłaty (oczywiście z uwzględnieniem już poniesionych kosztów, opłat za nieruchomość). Jeżeli nieruchomość jest wyłącznie gruntowa (nie ma na niej budynków) i jest możliwość jej równego podziału, to można też zawnioskować o podział fizyczny tej nieruchomości pomiędzy spadkobiercami. W ostateczność, gdy nie będzie zgody pomiędzy spadkobiercami co do sposobu podziału nieruchomości, sąd zarządzi jej sprzedaż i podzieli pieniądze na spadkobierców stosownie do ich udziałów w spadku.

Radzę sprawę załatwić polubownie i dokonać zgodnego działu spadku (można w sądzie lub u notariusza), ponieważ takie sprawy w razie sporów mogą ciągnąć się latami.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Ziemia po dziadkach

W 2008 r. zmarła moja babcia, nie zostawiła testamentu. Spadkobiercami zostali jej mąż oraz dzieci: córka (moja matka) i syn (mój wujek). Ja zająłem...

Zrzeczenie się swojej części spadku

Mój tata zmarł pod koniec 2016 r. Aktem poświadczenia dziedziczenia ja, brat i mama odziedziczyliśmy po nim: mieszkanie (wspólność małżeńska...

Podział działki po dziadku w postępowaniu spadkowym

Zmarły dziadek posiadał działkę. Babcia, czyli jego żona, żyje i jest jeszcze 4 jego dzieci, m.in. moja mama. Jak przeprowadzić postępowanie spadkowe,...

Zawieszenie spłaty działu spadku na czas zebrania funduszy

Jestem właścicielem mieszkania w 50%. Druga połowa należy do moich bratanków, którzy wystąpili o sądowy dział spadku. Zaproponowali spłatę...

Żądanie spłaty odziedziczonej części domu

Mój ojciec zmarł 12 lat temu. Spadek po nim, czyli połowa domu rodzinnego, został podzielony po równo na 3 osoby: mamę, mnie i brata. Nie mieszkam...

Udział w spadku nieletniego dziecka

Współwłaściciel samochodu zmarł, jego rodzina poświadczyła u notariusz nabycie spadku. Spadek został podzielony na 4 osoby: żonę zmarłego...

Dom, samochody i oszczędności wchodzące w skład spadku - jak podzielić?

W skład spadku wchodzą: dom, samochody i oszczędności na koncie bankowym. Było przeprowadzone nabycie spadku u notariusza (protokół dziedziczenia...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »