Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z działem spadku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak dogadać się z rodzeństwem w sprawie spadku?

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 2015-04-13

Moja mama zmarła w 2009 r., tata w 2012 r. Rodzice posiadali działkę wraz z domem piętrowym, nie sporządzili testamentu. Nie rozdzieliliśmy jeszcze między sobą (pięcioro dzieci) spadku. Jedna siostra zajmuje piętro domu, twierdząc, że matka zapisała jej tę część nieruchomości – i nie chce słyszeć o tym, że dziedziczymy po równo. Zajęła się też remontem reszty domu, chcąc, by na parterze zamieszkała jej córka ze swoją rodziną. Czy siostra ma prawo tak dysponować nieruchomością? Czy faktycznie może być właścicielką połowy domu (nie pokazała nam dotąd żadnego dokumentu na potwierdzenie tego stanu)? Jak dogadać się z rodzeństwem i dokonać podziału majątku po rodzicach i z jakimi kosztami się to wiąże?

Do masy spadkowej po każdym z rodziców wchodzi udział 1/2 w prawie własności zabudowanej nieruchomości gruntowej, który przysługiwał każdemu z nich z tytułu małżeńskiej wspólności ustawowej. W przypadku Pańskiego ojca udział ten będzie powiększony o 1/4, czyli o część, jaka przypadła mu z racji wcześniejszego dziedziczenia po żonie zmarłej w roku 2009. Tak więc w masie spadkowej po ojcu znajduje się udział 3/4 w prawie własności wspomnianych nieruchomości. Ponieważ oboje rodzice już nie żyją i nie pozostawili testamentów, to cały ich majątek przypada ustawowym spadkobiercom, zgodnie z treścią przepisu art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego. W pierwszej kolejności powołane do spadku z ustawy są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. W podanej sytuacji każde w rodzeństwa ma prawo do 1/5 udziału w prawie własności całej nieruchomości.

Pańska siostra nie może dysponować ważną umową darowizny, sporządzoną jakoby przez matkę, o treści, jaką podaje, i to z kilku powodów. Po pierwsze dlatego, że w czasie trwania małżeńskiej wspólności ustawowej żadne z małżonków nie może rozporządzać udziałem, jaki przypadnie mu w razie ustania tej wspólności wskutek ewentualnego orzeczenia rozwodu czy śmierci współmałżonka, istnieje bowiem w polskim prawie rodzinnym zakaz podziału majątku wspólnego, dopóki wspólność trwa (art. 35 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy). Po drugie – umowa darowizny nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego jak i każdej innej nieruchomości wymaga zachowania formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności (art. 158 Kodeksu cywilnego). Zwykła umowa pisemna będzie zatem bezwzględnie nieważna i bezskuteczna. Po trzecie, darowizny notarialnej musiałby dokonać także ojciec, żaden notariusz nie sporządzi umowy obejmującej darowiznę przedmiotu wchodzącego w skład majątku wspólnego, jeśli drugi małżonek nie wyrazi na to swej zgody. Po czwarte wreszcie – nie można darować „piętra” w domu jednorodzinnym, jeśli nie zostało wyodrębnione jako samodzielny lokal przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (starosta) z prawem związanym z tą nieruchomością lokalową, a mianowicie z udziałem w gruncie. Budynek jest integralną częścią gruntu, czyli jego częścią składową, i stanowi własność właściciela gruntu. Inna osoba niż właściciel nie może (poza wyjątkami, które nie mają tu zastosowania) mieć prawa własności do całości lub części budynku, który stoi na cudzej działce.

Z treści pytania nie wynika, czy po matce zmarłej w roku 2009 zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe. Sądzę jednak, że jeśli po ojcu takie postępowanie się odbyło, to objęli Państwo wnioskiem również stwierdzenie nabycia spadku po matce, a jeśli nie, to należy to niezwłocznie uczynić. W obecnym stanie prawnym można udać się także do notariusza, który sporządzi notarialny akt poświadczenia dziedziczenia, co jest znacznie szybszym rozwiązaniem niż droga sądowa, wymaga jednak koniecznie obecności wszystkich spadkobierców. O dokumentach potrzebnych do takiej formy potwierdzenia praw do spadku (równoważnej postanowieniu sądowemu) poinformuje Państwa notariusz. Jak stanowi przepis art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego, „sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę”. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.

Dopiero po formalnym potwierdzeniu dziedziczenia po obojgu rodzicach wszyscy spadkobiercy mogą podjąć decyzję, jak spadek podzielić, tzn. komu on przypadnie w całości, czy współwłasność będzie trwać, czy jeden ze spadkobierców, który pragnie zachować nieruchomość na wyłączność, spłaci pozostałych, w jakiej wysokości, czy jednorazowo, czy w ratach. Jeśli pomiędzy spadkobiercami istnieje w tej materii zgoda, należy udać się do kancelarii notarialnej i zawrzeć umowę działu spadku i zniesienia współwłasności w formie aktu notarialnego z uwagi na fakt, że dotyczy ona nieruchomości. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 1037 § 2, jeśli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego; forma ta zastrzeżona jest pod rygorem nieważności. Umownego działu spadku żaden sąd nie zatwierdza, umowa notarialna jest wiążąca i skuteczna już z chwilą jej zawarcia. Koszty umowy działowej, tj. koszty wynagrodzenia notariusza, zależą od wartości rynkowej majątku podlegającego podziałowi, podanej notariuszowi przez strony dokonujące czynności prawnej, bez tej wartości w ogóle nie można wskazać ich przybliżonej wysokości.

Jeżeli jednak spadkobiercy nie dojdą do porozumienia w kwestii podziału masy spadkowej, to wówczas każdy z nich może wystąpić na drogę sądową z wnioskiem o dokonanie działu spadku i zniesienie współwłasności, wskazując, jakiego sposobu podziału oczekuje, jakiej spłaty etc. Wniosek w tym przedmiocie podlega stałej opłacie sądowej w wysokości 1000 zł, a jeżeli zawiera zgodny projekt działu spadku i zniesienia współwłasności – 600 zł (art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Wyłącznie właściwy do jego rozpoznania będzie sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawców, czyli sąd spadku. Postępowanie o dział spadku w braku porozumienia pomiędzy uczestnikami może trwać bardzo długo, nawet kilka lat, a jego koszty zwiększają opinie biegłych, np. z zakresu szacowania wartości nieruchomości. Ponieważ nie mamy na razie żadnej ukształtowanej sytuacji procesowej ani nie wiadomo, czy postępowanie sądowe znajdzie w Państwa sytuacji zastosowanie, przedwczesne jest przewidywanie jego kosztów.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Zwrot kosztów za czynsz od spadkobierców

Sprawa spadkowa w sądzie trwała kilka lat od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. Przez ten okres dwóch spadkobierców płaciło...

Jak doprowadzić do podziału domu?

Rok temu zmarła moja mama, tata żyje. Chciałby przepisać dom na mnie i na moją siostrę po połowie. Nie dokonaliśmy na razie żadnej sprawy spadkowej po...

Wystąpienie z wnioskiem o podział majątku według własnego pomysłu

Otrzymaliśmy z bratem w spadku po rodzicach mieszkanie o sporej wartości. Żeby dokonać faktycznego, jedna ze stron musiałaby drugą spłacić...

Współwłasność ułamkowa nieruchomości

Odziedziczyłam 1/4 nieruchomości. Chciałabym skorzystać jakoś ze swojej części (najchętniej sprzedać), ale jeden ze spadkobierców nie chce przyjąć do...

Trudny podział gospodarstwa rolnego po rodzicach

Rok temu przeprowadziliśmy z rodzeństwem sprawę spadkową po zmarłych rodzicach. Każde z nas dostało swoją część. Zaproponowaliśmy dwóm...

Spadkobiercy dziedziczący ustawowo

Dwa lata temu zmarł tata, odbyła się sprawa o nabycie spadku. Spadkobiercy dziedziczą ustawowo – mama, ja, siostra i dzieci zmarłego brata....

Rodzina nie chce podzielić majątku spadkowego, co robić?

Moja rodzina nie chce podzielić majątku spadkowego po zmarłym ojcu, co mogę zrobić, aby ich do tego zmusić? Chciałabym za swoją część kupić małe...

Rodzina ignoruje moje prośby o spłatę ze wspólnej nieruchomości

Po śmierci rodziców odziedziczyliśmy z bratem nieruchomość, czyli dom wraz z działką. Na początku byliśmy zgodni co do sprzedaży, ale brat bez...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »