Pełnomocnictwo w sprawie spadkowej od brata przebywającego za granicą

• Data: 2023-11-04 • Autor: Iryna Kowalczuk

W prezentowanym artykule zawarliśmy kompendium wiedzy na temat spraw spadkowych, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii pełnomocnictwa w sytuacji, gdy spadkobierca stale zamieszkuje poza Polską. Przyjrzymy się, jak wygląda postępowanie spadkowe w kontekście nieobecności jednego ze spadkobierców, jakie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego znajdą zastosowanie, a także w jaki sposób można skutecznie działać przez pełnomocnika. Szczególnie ważne będzie zrozumienie, czym jest pełnomocnictwo procesowe i jakie czynności może ono obejmować, aby w sposób pełny i skuteczny reprezentować nieobecnego spadkobiercę w sądzie. Jako przykład posłuży nam sprawa pani Beaty, której brat nie mógł uczestniczyć osobiście w postępowaniu spadkowym. W tekście znajdą Państwo także wzór pełnomocnictwa oraz omówienie praktycznych aspektów związanych z jego uwierzytelnieniem. Zapraszam do lektury.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie. Pomagamy w podobnych sprawach.

Pełnomocnictwo w sprawie spadkowej od brata przebywającego za granicą

Rodzice pani Beaty zmarli przeszło 10 lat temu. Pozostawili trojgu swoich dzieci nieruchomość, której byli właścicielami na zasadzie wspólnoty małżeńskiej. Rodzeństwo chciało wreszcie uporządkować sprawy spadkowe, wystąpić do sądu o przeprowadzenie sprawy spadkowej, ale problem polegał na tym, że jedno z nich – brat, od kilkudziesięciu lat przebywa w USA. Stąd pytanie pani Beaty: jak powinno wyglądać pełnomocnictwo dla niej od brata do występowania w jego imieniu w sądzie w sprawie spadkowej. cała trójka jest zgodna co do podziału spadku.

Sprawa o podział majątku bez obecności jednego ze spadkobierców

Okoliczność, że jeden ze spadkobierców przebywa poza granicami Polski, nie musi być dużym problemem w przeprowadzeniu postępowania działowego w sądzie.

Postępowanie o dział spadku i podział majątku wspólnego odbywa się w ramach postępowania nieprocesowego. Jak wskazuje art. 513

Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.), niestawiennictwo uczestników nie tamuje rozpoznania sprawy. Przepisów o wyroku zaocznym nie stosuje się.

Tak więc istnieje możliwość, że sąd wyda postanowienie w sprawie podziału nawet pod nieobecność jednego ze spadkobierców na rozprawie. Oczywiście brat pani Beaty może ustanowić pełnomocnika, który będzie go reprezentował przed sądem.
Art. 86 K.p.c. wskazuje, iż strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników.

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Kogo można ustanowić pełnomocnikiem w sprawie o podział majątku?

W myśl art. 87 § 1 K.p.c. pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.

Brat pani Beaty, który przebywa na stałe w USA, może zatem ustanowić siostrę swoim pełnomocnikiem. Pełnomocnictwo może być albo procesowe, albo ogólne, albo do prowadzenia poszczególnych spraw – albo do niektórych tylko czynności procesowych (art. 88 K.p.c.).

Zobacz również: Stawiennictwo nieobowiązkowe na rozprawie spadkowej

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Co obejmuje pełnomocnictwo procesowe?

Zgodnie z art. 91 K.p.c. pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do:

  1. wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, nie wyłączając powództwa wzajemnego, skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego ich wniesieniem, jako też wniesieniem interwencji głównej przeciwko mocodawcy;
  2. wszelkich czynności dotyczących zabezpieczenia i egzekucji;
  3. udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu;
  4. zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia albo uznania powództwa, jeżeli czynności te nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie;
  5. odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej.

Jeżeli brat upoważni panią Beatę do reprezentowania go przed sądem w toku postępowania działowego, to będzie mogła w imieniu brata składać w toku postępowania wnioski, pisma itp., a sąd będzie kierował korespondencję dla niego na jej ręce.

Pełnomocnictwo procesowe nie wymaga formy notarialnej lub poświadczonej urzędowo. Może zostać ono udzielone w formie zwykłej pisemnej lub być złożone ustnie do protokołu.

Stosownie do art. 681 K.p.c. – „jeżeli stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło i nie został sporządzony zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydaje sąd w toku postępowania działowego, stosując przepisy rozdziału.

Zobacz również: Pełnomocnictwo do sprawy spadkowej

Stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku w jednym postępowaniu

Tak też było w sprawie pani Beaty – nie zostało przeprowadzone postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po jej rodzicach, więc optymalnie było połączyć postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku z postępowaniem działowym. Zatem ze względu na wskazany powyżej przepis art. 681 K.p.c. brat powinien udzielić pełnomocnictwa procesowego do postępowania o stwierdzenie nabycia spadku i do postępowania działowego.

Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›

Wzór pełnomocnictwa procesowego do postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia i dział spadku

Brat pani Beaty powinien sporządzić pełnomocnictwo o takiej oto treści:

Ja, [IMIĘ NAZWISKO], ur. [DATA URODZENIA], zamieszkały: [ADRES ZAMIESZKANIA (w USA)], nr PESEL [o ile brat posiada, jeśli nie to nr paszportu] ustanawiam niniejszym moim pełnomocnikiem procesowym moją siostrę [IMIĘ NAZWISKO], ur. [DATA URODZENIA], zamieszkałą [ADRES ZAMIESZKANIA], nr PESEL, i upoważniam ją do reprezentowania mnie w postępowaniu sądowym o stwierdzenie nabycia spadku po mojej matce [IMIĘ NAZWISKO], zmarłej w dniu [DATA ŚMIERCI] i ojcu [IMIĘ NAZWISKO], zmarłym w dniu [DATA ŚMIERCI] oraz w postępowaniu o dział spadku po mojej matce i ojcu oraz podział majątku wspólnego małżeńskiego, stosownie do przełożonego w sądzie projektu podziału.

 

Takie pełnomocnictwo napisane ręcznie lub maszynowo (komputerowo) i podpisane przez brata wystarczy do reprezentowania go przed sądem.

Art. 89 § 1 K.p.c. wskazuje, iż pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa wraz z odpisem dla strony przeciwnej. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Zdania pierwszego nie stosuje się w przypadku dokonania czynności procesowej w elektronicznym postępowaniu upominawczym, jednak pełnomocnik powinien powołać się na pełnomocnictwo, wskazując jego datę, zakres oraz okoliczności wymienione w art. 87.

Zobacz również: Czy dzieci mogą zrzec się spadku na rzecz matki?

Jak uwierzytelnić pełnomocnictwo?

Mając na względzie powyższy przepis, wraz ze złożeniem wniosku do sądu powinno zostać także złożone pełnomocnictwo. Może się zdarzyć, że sąd zażąda uwierzytelnienia pełnomocnictwa (ale wyłącznie wówczas, gdyby miał jakieś wątpliwości). Gdyby tak się stało, to brat pani Beaty powinien udać się do konsula RP lub amerykańskiego notariusza w celu poświadczenia podpisu na pełnomocnictwie.
Poświadczenie własnoręczności podpisu następuje poprzez złożenie podpisu w obecności konsula, który potwierdza tożsamość osoby składającej podpis na podstawie okazanego dokumentu tożsamości.

Gdyby brat poświadczał własnoręczność swojego podpisu przez notariusza publicznego (notary public), to wówczas musiałby uzyskać także klauzulę apostille, wydawaną przez odpowiednie organy stanowe (najczęściej Secretary of State lub Department of State). Jednak prawdopodobieństwo, że sąd zażąda urzędowego poświadczenia podpisu pod pełnomocnictwem, jest niewielkie.

Jako że dział spadku i podział majątku wspólnego małżeńskiego ma być przeprowadzony na podstawie zgodnego projektu przedłożonego przez strony, warto, aby brat pani Beaty podpisał się osobiście pod tym projektem.

Jeżeli więc rodzeństwo stworzy projekt działu spadku połączonego z podziałem majątku wspólnego małżeńskiego swoich rodziców, to warto, aby brat przebywający w USA podpisał ten projekt, a także wniosek o wszczęcie postępowania i przesłał je pocztą do Polski, a następnie żeby ten wniosek podpisali pozostali spadkobiercy i żeby dopiero po podpisaniu przez wszystkich uczestników tego projektu i wniosku o przeprowadzenie postępowania działowego został złożony w sądzie wraz z pełnomocnictwem.

Oczywiście może się zdarzyć, że mimo ustanowienia pełnomocnika, podpisania przez brata wniosku o przeprowadzenie postępowania działowego i zgodnego projektu podziału majątku, sąd wezwie go do osobistego stawiennictwa na rozprawie np. w celu odebrania zapewnienia spadkowego.

W myśl art. 671 § 1 K.p.c. – za dowód, że nie ma innych spadkobierców, może być przyjęte zapewnienie złożone przez zgłaszającego się spadkobiercę.

Kliknij tutaj i zapytaj prawnika online ›

Oświadczenie zgłaszającego się o istnieniu innych żyjących spadkobiercach

Wedle § 2 art. 671 K.p.c. – „w zapewnieniu zgłaszający się powinien złożyć oświadczenie co do wszystkiego, co mu jest wiadome o:

  1. istnieniu lub nieistnieniu osób, które wyłączałyby znanych spadkobierców od dziedziczenia lub dziedziczyłyby wraz z nimi;
  2. testamentach spadkodawcy”.

Pod względem skutków karnych zapewnienie jest równoznaczne ze złożeniem zeznań pod przyrzeczeniem, o czym sędzia powinien uprzedzić składającego zapewnienie” (art. 671 § 3 K.p.c.).

W jaki sposób polski sąd może przesłuchać osobę mieszkającą w USA?

Gdyby sąd wezwał brata pani Beaty do osobistego stawiennictwa na rozprawie, a on nie mógłby się na niej stawić, to będzie mógł wystąpić do sądu o przesłuchanie go przez polskiego konsula w USA, jednocześnie wyjaśniając powody, dla których nie może stawić się w sądzie na jego wezwanie (duża odległość, koszty, brak czasu itp.). Art. 1134 K.p.c. wskazuje bowiem, iż sądy mogą występować do polskiego przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego o przeprowadzenie dowodu lub o doręczenie pisma, jeżeli osoba mająca być przesłuchana lub odbiorca pisma jest obywatelem polskim przebywającym za granicą.

Reasumując, aby rodzeństwo pani Beaty przeprowadziło spadek po rodzicach:

  1. należy sporządzić wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku połączony z podziałem majątku wspólnego małżeńskiego wraz z projektem tego podziału;
  2. brata mieszkającego w USA powinien podpisać wniosek i projekt podziału i przesłać do rodziny w Polsce;
  3. ponadto tenże brat powinien sporządzić pisemne pełnomocnictwo dla pani Beaty do reprezentowania go przed sądem w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku i postępowaniu działowym;
  4. należy złożyć w sądzie podpisany przez wszystkich spadkobierców wniosku o stwierdzenie nabycia spadku i o dział spadku wraz z podpisanym przez wszystkich projektem podziału oraz podpisanym przez brata pełnomocnictwem.

Zobacz również: Pełnomocnictwo do działu spadku u notariusza

Przykłady udzielania pełnomocnictw w sprawach spadkowych

Przypadek Małgorzaty K.

Małgorzata, mieszkająca w Krakowie, otrzymała pełnomocnictwo od swojego brata Tomasza, który od lat 80. mieszka w Chicago. Po śmierci rodziców rodzeństwo chciało uregulować sprawy spadkowe, przede wszystkim ze względu na kamienicę, w której mieszkają lokatorzy, i trzeba doglądać wielu spraw. Tomasz wysłał do Małgorzaty pełnomocnictwo sporządzone i notarialnie poświadczone w USA, z klauzulą apostille. Dzięki temu Małgorzata mogła reprezentować brata w polskim sądzie i zająć się nabyciem spadku, a następnie jego podziałem.


 

Sytuacja Jakuba N.

Jakub N. z Gdańska został pełnomocnikiem swojego brata, Marcina, który od dekady mieszka w Kalifornii. Bracia odziedziczyli po dalszym krewnym udziały w nieruchomości, ale Marcin nie mógł przyjechać do Polski z powodu obowiązków zawodowych, więc przesłał bratu pełnomocnictwo przez konsulat RP w Los Angeles. Po jego otrzymaniu Jakub, działając w imieniu brata, przystąpił do negocjacji z resztą rodziny odnośnie podziału odziedziczonej działki letniskowej, unikając przy tym nieporozumień i długotrwałego procesu sądowego.


 

Doświadczenie Anny B.

Anna B., prawniczka z Wrocławia, podjęła się reprezentowania w sądzie swojego brata Piotra, który od wielu lat pracuje w sektorze IT w Teksasie. Po śmierci rodziców do podziału była luksusowa willa w dobrej dzielnicy. Piotr udzielił Annie pełnomocnictwa, które sporządził samodzielnie, a jego podpis został poświadczony w konsulacie polskim. Pełnomocnictwo umożliwiło Ani podjęcie wszelkich niezbędnych działań, zarówno w kwestii spadku, jak i późniejszej sprzedaży nieruchomości.


Podsumowanie

Pełnomocnictwo w sprawie spadkowej to istotne narzędzie umożliwiające sprawne przeprowadzenie postępowania, nawet gdy jeden ze spadkobierców przebywa poza granicami kraju. Przykłady z życia wzięte, takie jak działania Małgorzaty, Jakuba czy Anny, pokazują, że mimo geograficznej odległości, polskie prawo dostarcza skutecznych rozwiązań pozwalających na reprezentowanie nieobecnego spadkobiercy przez wyznaczonego pełnomocnika. Pełnomocnictwo, zarówno sporządzone niezależnie, jak i poświadczone przez konsula czy notariusza z klauzulą apostille, umożliwia podjęcie wszelkich czynności prawnych w imieniu brata lub siostry. W konsekwencji, dzięki właściwie przygotowanemu pełnomocnictwu, sprawa spadkowa może być załatwiona szybko, efektywnie i z korzyścią dla wszystkich stron.

Oferta porad prawnych online

Jeśli mają Państwo problem z załatwieniem formalności spadkowych, szczególnie gdy jeden ze spadkobierców przebywa za granicą, oferujemy kompleksowe usługi doradztwa prawnego, które pozwolą Państwu uniknąć komplikacji i zaoszczędzić cenny czas. Oferujemy:

  • Przygotowanie i analizę dokumentów spadkowych,
  • Pomoc w prawidłowym sporządzeniu pełnomocnictw,
  • Doradztwo prawne dotyczące postępowania spadkowego w Polsce.

Zapewniam fachową wiedzę i wsparcie na każdym etapie postępowania spadkowego. Zapraszamy do kontaktu poprzez formularz umieszczony pod tekstem.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Iryna Kowalczuk

O autorze: Iryna Kowalczuk

Magister prawa, absolwentka Lwowskiego Państwowego Uniwersytetu Spraw Wewnętrznych Ukrainy, uzyskany tytuł: magister prawa ukraińskiego; ukończyła także Studium Podyplomowe prawa UE na Uniwersytecie Warszawskim. Doświadczenie nabyła w trakcie pracy w dwóch kancelariach adwokackich. Ze względu na biegłość w analizie różnorodnych zagadnień prawnych w serwisie ePorady24.pl pełniła funkcję administratora. Udzielała porad z zakresu prawa spadkowego i rodzinnego oraz w sprawach związanych z prawem ukraińskim. Biegle posługuje się zarówno językiem ukraińskim, rosyjskim, jak i polskim. Z serwisem spadek.info współpracowała od początku jego istnienia czyli od 2012 roku.


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

rozwodowy.pl

Szukamy prawnika »