Kategoria: Spadek

Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Śmierć matki dziecka niepełnoletniego

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-10-13

Zmarła moja żona. Mamy 10-letnie dziecko. Z żoną miałem wspólnotę majątkową, nie zostawiła testamentu. Jakie prawne kroki powinienem poczynić, by uregulować sprawy spadkowe?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Z chwilą śmierci Pana żony wszystkie prawa i obowiązki majątkowe, które w chwili śmierci Pana żony należały do niej, przeszły na Pana i dziecko.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Zgodnie z art. 1012 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) „spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić”.

„Art. 1015. § 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza”.

Na przyjęcie spadku wprost w imieniu osoby niemającej pełnej zdolności do czynności prawnych, a także na odrzucenie spadku potrzebna jest zgoda sądu opiekuńczego (art. 101 § 3, art. 156, 178 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Brak takiej zgody pociąga za sobą nieważność oświadczenia złożonego przez przedstawiciela ustawowego (por. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z 24 czerwca 1961 r., sygn. akt 1 CO 16/61, LexPolonica nr 315901, OSNCP 1963, nr 11, poz. 187, a także orzeczenie SN z 27 maja 1998 r., sygn. akt I CKN 181/97, niepubl.).

W zasadzie należy uznać, że nie jest konieczne uzyskiwanie przez przedstawiciela ustawowego zezwolenia sądu opiekuńczego na przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Ustawa bezpośrednio chroni interesy osoby niemającej pełnej zdolności do czynności prawnych oraz osoby, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia (por. art. 1015 § 2). Należy jednak mieć na względzie, że art. 1015 § 2 nie ma zastosowania w odniesieniu do osób, co do których istnieje podstawa do ubezwłasnowolnienia częściowego. W takich sytuacjach niezbędne będzie dokonanie oceny interesu osoby, co do której istnieje podstawa do takiego ubezwłasnowolnienia, przez sąd opiekuńczy.

Jeżeli w skład spadku nie wchodzą długi, to nie musi Pan składać żadnych oświadczeń dotyczących spadku, żeby przyjąć spadek. Pana dziecko przyjmie spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

Jeżeli Pana żona po swojej śmierci nie pozostawiła testamentu, to w grę wchodzi dziedziczenie ustawowe, a spadek dziedziczy Pan z dzieckiem w równych częściach. W skład spadku po zmarłej wejdzie jej majątek osobisty plus połowa udziału w majątku wspólnym małżeńskim (czyli majątku, który zmarła nabyła z Panem podczas trwania małżeństwa).

Przeprowadzić sprawę spadkową można w każdym czasie. Aby uregulować sprawy spadkowe po zmarłej, żonie należy przeprowadzić postępowanie spadkowe, czyli uzyskać potwierdzenie nabycia spadku. Może Pan wybrać drogę notarialną lub sądową.

Postępowanie przed notariuszem

Do notariusza muszą stawić się wszyscy spadkobiercy osobiście, wówczas notariusz sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia. Obowiązkowym warunkiem przeprowadzenia postępowania spadkowego u notariusza jest osobiste stawiennictwo, czyli musi się Pan stawić u niego wraz z dzieckiem.

Wykaz dokumentów niezbędnych do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia:

  • akt zgonu spadkodawcy,
  • numer PESEL spadkodawcy,
  • odpisy skrócone aktów urodzenia spadkobierców lub odpisy skrócone aktów małżeństwa spadkobierców którzy zawarli związek małżeński i zmienili nazwisko,
  • testament spadkodawcy – jeżeli został sporządzony,
  • od 20 lutego 2011 roku zgodnie z treścią ustawy z dnia 26 czerwca 2009 roku o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 roku, Nr 131, 1075) notariusze sporządzający akty poświadczenia dziedziczenia zawiadamiają sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której założona jest księga wieczysta, w związku z powyższym na spadkobiercach ciąży obowiązek wskazania wszystkich nieruchomości, których właścicielem / współwłaścicielem / użytkownikiem wieczystym / współużytkownikiem wieczystym / uprawnionym / współuprawnionym był spadkodawca poprzez wskazanie numeru księgi wieczystej nieruchomości i sądu, który tą księgę prowadzi.

Koszty związane z notarialnym poświadczeniem dziedziczenia zależą od liczby osób stawiających do aktu oraz od zakresu czynności dokonywanych przez notariusza i wynoszą za:

  • protokół z otwarcia i ogłoszenia testamentu – 50 zł,
  • protokół z przyjęcia lub odrzucenia spadku (jeżeli od dnia otwarcia spadku – śmierci spadkodawcy – nie upłynęło sześć miesięcy, chyba że oświadczenia tej treści zostały już przez spadkobierców uprzednio złożone)  – 50 zł od każdej osoby składającej oświadczenie,
  • protokół dziedziczenia – 100 zł,
  • akt poświadczenia dziedziczenia – 50 zł,
  • wypisy – w zależności od ich liczby oraz liczby stron (strona – 6 zł).

W celu wyliczenia dokładnego wynagrodzenia notariusza za sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia warto skontaktować się z konkretną kancelarią notarialną i po prostu poszukać najtańszej oferty.

Druga możliwość – postępowanie przed sądem

Postępowanie mające doprowadzić do stwierdzenia nabycia spadku w sądzie wszczyna się poprzez złożenie w sądzie rejonowym, właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy, wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

We wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy podać:

  • oznaczenie właściwego wydziału cywilnego sądu rejonowego, do którego wniosek jest kierowany;
  • imię i nazwisko oraz dokładny adres wnioskodawcy;
  • wykaz uczestników postępowania, przez których rozumiemy wszystkie osoby powołane do dziedziczenia na mocy testamentu i ustawy, wraz z ich dokładnymi adresami zamieszkania;
  • tytuł „Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po [imię i nazwisko zamarłego]”;
  • w głównej części wniosku podać dane o spadkodawcy (imię i nazwisko, data śmierci, ostatnie miejsce zamieszkania, stan cywilny) oraz informację o tym, czy istnieje testament, wymienić spadkobierców.

Do wniosku należy dołączyć:

  • odpis wniosku w tylu kopiach, ilu jest uczestników postępowania;
  • odpis skrócony aktu urodzenia dla mężczyzn i kobiet niezamężnych;
  • odpis skrócony aktu małżeństwa dla kobiet i mężczyzn zamężnych;
  • odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;
  • oświadczenia o przyjęciu, odrzuceniu spadku lub zrzeczeniu się dziedziczenia (jeśli były składane).

Odpisy aktów stanu cywilnego muszą być nie starsze niż sprzed 3 miesięcy.

Od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy wnieść opłatę. Opłata ta jest stała i wynosi 50 zł.

Cała procedura stwierdzenia nabycia spadku kończy się wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym zostają ustalone udziały poszczególnych spadkobierców w spadku.

Następnym krokiem będzie zgłoszenie nabycia spadku w urzędzie skarbowym.

Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez m.in. małżonka i zstępnych (dzieci), jeżeli: zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Przyjmuje się w praktyce, że skoro, zgodnie z art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. prawo o notariacie, zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, to na gruncie podatku od spadków i darowizn wyżej wymieniony termin liczyć należy również od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Zatem, jeśli złoży Pan właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie SD-Z2, w terminie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, to nie będzie Pan musiał płacić żadnego podatku. Jeśli w terminie Pan nie złoży takiego oświadczenia to trzeba będzie się liczyć z zapłatą podatku. Proszę zapytać się w urzędzie skarbowym czy również w imieniu niepełnoletniego dziecka będzie musiał Pan zgłosić nabycie spadku, bo praktyka jest w tej kwestii różna.

Wypełnić i dostarczyć urzędowi skarbowemu należy zgłoszenie SD-Z2. Należy wypełnić je zgodnie z pouczeniami w nim zawartymi.

W przypadku, gdy do kręgu spadkobierców należy dziecko, po wydaniu przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku pojawiają się zwykle problemy związane z działem spadku, ze sprzedażą odziedziczonej nieruchomości czy np. z wypłatą odziedziczonych pieniędzy z banku. Problemy te związane są głównie z tym, że mimo iż rodzice sprawują zarząd majątkiem swoich nieletnich dzieci, to jednak nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko (taką czynnością będzie na przykład sprzedaż nieruchomości wchodzącej w skład spadku).

Gdy spadek po zmarłej dziedziczy Pan i nieletnie dziecko, a w skład spadku wchodzą pieniądze na rachunkach bankowych, bank nie będzie miał możliwości automatycznego wypłacenia środków w części należącej do małoletniego dziecka. Jeśli kwota pieniędzy przekracza zakres zwykłego zarządu, do wypłaty środków konieczne będzie przedstawienie stosownego postanowienia sądu rodzinnego. Sąd może zaś w takich wypadkach wyrazić zgodę na wypłatę środków należących do dziecka lub też może wyznaczyć kuratora do przeprowadzenia takiej czynności. Kuratorem są w podobnych sytuacjach najczęściej osoby bliskie, członkowie rodziny.

W związku z tym, że sytuacja odziedziczenia spadku lub jego części przez dziecko w wielu wypadkach powoduje, że konieczne jest zwrócenie się do sądu rodzinnego o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletniego lub też konieczne staje się złożenie wniosku o przeprowadzenie działu spadku w obecności kuratora ustanowionego dla dziecka.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Prace budowlane w nieruchomości spadkowej

Jestem właścicielem 1/10 nieruchomości nabytej w drodze spadku. Właściciel pozostałej części bez mojej wiedzy i zgody dokonał prac...

Czy można wyłączyć z dziedziczenia wybrane osoby?

Chciałabym wraz z mężem za życia załatwić sprawy spadkowe. Nie mamy dzieci. Mąż ma dwie siostry i ojca. Nie chcielibyśmy, aby w przypadku śmierci męża...

Postępowanie spadkowe i skłócone rodzeństwo

W 2010 r. zmarł nasz ojciec, trzy lata później – mama. Jest nas troje rodzeństwa – ja i dwie siostry. Otrzymałem 11 lat temu...

Roszczenia po śmierci jednego rodzica

Rodzice przepisali na rzecz mojego brata swoje gospodarstwo ok. 15 lat temu, ja zostałem pominięty. Tata zmarł 7 lat temu (bez testamentu), mama żyje...