Kategoria: Dział spadku

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z działem spadku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Postępowanie spadkowe i skłócone rodzeństwo

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-06-11

W 2010 r. zmarł nasz ojciec, trzy lata później – mama. Jest nas troje rodzeństwa – ja i dwie siostry. Otrzymałem 11 lat temu w darowiźnie małą działkę rolną, którą sprzedałem za 10 tys. zł. Jedna z sióstr twierdzi, że druga dostała od rodziców 40 tys. zł w darowiźnie i ma na to świadków, a druga – zaprzecza. Kłótliwa siostra marzy o przejęciu całego spadku (gospodarstwo z domem), co jest dla nas niedopuszczalne. Nie ma między nami zgody, jak więc przeprowadzić postępowanie spadkowe? Czy darowizna, którą otrzymałem, będzie brana pod uwagę przez sąd?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Jeżeli spadek przypadł kilku osobom, to w chwili śmierci spadkodawcy pomiędzy spadkobiercami powstała wspólność praw i obowiązków spadkowych. Zgodnie z art. 1035 Kodeksu cywilnego do wspólności majątku spadkowego stosuje się przepisy współwłasności w częściach ułamkowych

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Udziały poszczególnych spadkobierców w majątku spadkowym wynikają z dziedziczenia ustawowego lub z testamentu, jaki pozostawił spadkodawca.

Do czasu przeprowadzenia działu spadku każdy ze spadkobierców ma prawo do współposiadania przedmiotów należących do spadku, chyba że spadkodawca powołał w testamencie wykonawcę testamentu lub został powołany kurator spadku nieobjętego. Do czasu dokonania przez spadkobierców działu spadku spadkobierca jest ograniczony w możliwości rozporządzania swoim udziałem w majątku spadkowym i aby takie rozporządzenie było skuteczne, konieczna jest zgoda pozostałych współspadkobierców.

Należy pamiętać, iż wspólność majątku spadkowego jest stanem przejściowym. Aby przyznać każdemu ze spadkobierców określone przedmioty wchodzące w skład spadku i znieść wspólność praw i obowiązków, należy dokonać działu spadku. Zgodnie z art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego „dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy pomiędzy spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu, wydanego na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców”.

Przeprowadzenie umownego działu spadku jest możliwe tylko w sytuacji, kiedy istnieje zgoda wszystkich spadkobierców co do dokonania działu spadku. Wszyscy spadkobiercy muszą się zgodzić co do warunków i sposobu działu. Jeżeli choćby jeden ze spadkobierców nie wyrazi zgody na dokonanie umownego działu spadku, zawarcie umowy nie będzie możliwe.

Jako że pomiędzy Panem i jedną z sióstr nie ma zgody co do działu spadku, pozostaje Panu wniesienie sprawy o dział spadku do sądu. Z wnioskiem o przeprowadzenie sądowego działu spadku może wystąpić każdy ze spadkobierców. Postępowanie o dział spadku toczy się w trybie nieprocesowym przed sądem spadku, tj. przed sądem rejonowym ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Wniosek o dział spadku powinien dotyczyć całego spadku. Tylko gdy istnieją ważne przyczyny, można ograniczyć postępowanie spadkowe do części spadku. W ewentualnym wniosku o dział spadku powinien Pan wskazać, jakie przedmioty wchodzą w skąd spadku. Z pewnością będzie to nieruchomość, jakiej współwłaścicielami byli rodzice. Należy również wskazać inne rzeczy, które były podarowane.

Pod względem formy musi on odpowiadać pozwowi, co oznacza, że powinien być sporządzony na piśmie i zawierać treści wymienione w art. 187 Kodeksu postępowania cywilnego. We wniosku należy wskazać wszystkich uczestników postępowania, tj. spadkobierców bądź ich następców oraz zapisobierców.

Wniosek o wszczęcie postępowania działowego powinien również zawierać spis inwentarza (o ile został sporządzony) lub wykaz majątku, który ma ulec podziałowi, wskazanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (o ile takie zostało wydane), a w przypadku, gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość – dowód stwierdzający, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy (może to być odpis z księgi wieczystej, orzeczenie sądowe lub administracyjne, odpis umowy notarialnej przenoszącej własność). Jeżeli stwierdzenie nabycia spadku jeszcze nie nastąpiło, sąd dokona go w trakcie postępowania działowego.

Wniosek o dział spadku powinien być należycie opłacony. Opłata od wniosku jest stała i wynosi 500 złotych, a jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych.  Jeżeli wniosek o dział spadku zawiera żądanie zniesienia współwłasności, opłata wynosi 1000 zł, a jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt działu spadku i zniesienia współwłasności, pobiera się opłatę stałą w kwocie 600 złotych.

Dokonanie działu spadku wymaga ustalenia składu i wartości spadku. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego wartość i skład spadku ustala sąd. Skład spadku jest ustalany przede wszystkim na podstawie oświadczeń uczestników i ewentualnie według spisu inwentarza, jeżeli został sporządzony. Jeżeli te oświadczenia są sprzeczne, sąd musi wyjaśnić te rozbieżności. Własność nieruchomości wchodzącej w skład spadku wymaga udowodnienia w każdym wypadku.

W postępowaniu o dział spadku jego stan ustala się według chwili otwarcia spadku, a więc chwili śmierci spadkodawcy, a wartość spadku według cen z chwili dokonania działu spadku. Jeżeli uczestnicy zgodnie określą wartość przedmiotów wchodzących w skład spadku, sąd nie będzie ustalał wartości przedmiotów spadkowych. W przypadku sporu pomiędzy uczestnikami co do wartości poszczególnych przedmiotów spadkowych sąd powoła biegłego.

Jeżeli dział spadku następuje między zstępnymi (tak jak w Pana przypadku), sąd zaliczy na schedę spadkową otrzymane przez nich od spadkodawcy darowizny.

Aby uchronić spadkobierców przed znacznym zmniejszeniem majątku spadkodawcy przez dokonywanie przed śmiercią darowizn na rzecz spadkobierców ustawowych, ustawodawca przewidział obowiązek zaliczenia takich darowizn na schedę spadkową.

Warunkiem zaliczenia darowizny na schedę spadkową jest to, by:

  • spadek był dziedziczony na podstawie ustawy,
  • spadkobiercami ustawowymi byli tylko zstępni spadkodawcy albo zstępni spadkodawcy i jego małżonek.

Poza zstępnymi i małżonkiem spadkodawcy do zaliczania darowizn na schedę spadkową mogą być zobowiązani także inni spadkobiercy ustawowi, jeżeli spadkodawca nałożył na nich obowiązek zaliczania darowizn na schedę spadkową. Ustawodawca przewidział jednak wyjątki od powyższych zasad, wskazując, że nie zalicza się na schedę spadkową darowizn, jeżeli:

  • z oświadczenia spadkodawcy lub okoliczności wynika, że darowizna została dokonana zezwoleniem od obowiązku zaliczenia,
  • darowizna jest zwyczajowo przyjęta w danych stosunkach, np. prezent urodzinowy, komunijny, ślubny.

Zstępni spadkodawcy są obowiązani do zaliczania na schedę spadkową także innych darowizn otrzymanych od spadkodawcy. Muszą oni zaliczyć poniesione przez spadkodawcę koszty swojego wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku. Ocena, czy określone koszty należy, czy nie należy zaliczyć na schedę spadkową, będzie zależało od okoliczności sprawy, a w szczególności poziomu życia spadkodawcy i osoby, która była przez niego utrzymywana. Ponadto dalsi zstępni zaliczają także darowizny, które otrzymali ich wstępni, np. wnuk jest zobowiązany do zaliczenia darowizny, którą otrzymał jego ojciec.

Zaliczenie darowizny na schedę spadkową ma ten skutek, że spadkobierca przy dziale spadku będzie uprawniony do otrzymania składników spadku (rzeczy, pieniędzy, wierzytelności) o mniejszej wartości, niż wynikałoby to z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Jeżeli wartość darowizny przekracza wartość udziału spadkobiercy, to spadkobierca nie uczestniczy w dziale spadku, ale nie musi też zwracać do spadku nadwyżki między otrzymaną darowizną a wartością swojego udziału spadkowego.

Wrócę jeszcze do działu spadku. Sąd może dokonać działu spadku na trzy sposoby:

  1. Przez podział fizyczny przedmiotów wchodzących w skład spadku, co oznacza, że poszczególne przedmioty zostają podzielone i przyznane spadkobiercom według wielkości ich udziałów w spadku. Jeżeli nie doprowadzi to do zniszczenia rzeczy, można również podzielić pojedynczą rzecz wchodzącą w skład spadku. W ramach tego podziału dopuszczalne jest ustalenie dopłat na rzecz niektórych spadkobierców, jeżeli nie da się podzielić spadku tak, aby wartość przedmiotów przyznanych spadkobiercą była równa udziałowi w spadku. Jeżeli chodzi o nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym dział spadku może polegać również na wyodrębnieniu mieszkań w budynku i przyznanie własności tych wyodrębnionych mieszkań spadkobiercom. Oczywiście podział fizyczny nieruchomości nie zawsze jest dopuszczalny. Nieruchomość musi dać się podzielić na niezależne od siebie części.
  2. Przez przyznanie niektórych przedmiotów ze spadku jednemu albo kilku spadkobiercom z ustaleniem obowiązków spłat na rzecz pozostałych spadkobierców.
  3. Przez podział cywilny składników majątkowych, co oznacza sprzedaż majątku spadkowego i podział uzyskanych ze sprzedaży środków pomiędzy spadkobierców według wielkości ich schedy spadkowej.

Jeżeli chce Pan dokonać działu spadku, powinien Pan wskazać we wniosku, w jaki sposób chciałby Pan, aby ten dział został dokonany. Aby wszcząć działania w celu działu spadku, musi mieć Pan propozycję, w jaki sposób spadek po rodzicach chciałby Pan odzyskać. Czy chciałby Pan uzyskać spłatę w wysokości odpowiadającej wartości Pana udziału w nieruchomości, czy np. jeżeli to możliwe, podzielić nieruchomość na trzy odrębne części lub sprzedać nieruchomość i podzielić się pieniędzmi.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z działem spadku?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »