Wspólne konto po śmierci małżonka a SD-Z2

Co wpisać w SD-Z2, gdy wspólne konto zostało zamknięte?

W opisanej sytuacji nie należy wskazywać wyłącznie aktualnego rachunku indywidualnego jako miejsca, z którego „nabyto” środki. Z punktu widzenia spadku istotne jest to, jakie prawa i składniki majątku istniały w chwili śmierci męża. Jeżeli pieniądze znajdowały się wtedy na rachunku wspólnym, to właśnie ten rachunek powinien zostać opisany w zgłoszeniu SD-Z2.

Można wpisać dane banku, numer zamkniętego rachunku wspólnego, kwotę środków według stanu na dzień śmierci oraz dodać krótką adnotację, że po śmierci współposiadacza rachunek został zamknięty, a środki przelano na wskazany rachunek indywidualny. Taka informacja zwykle lepiej wyjaśnia przepływ pieniędzy niż samo podanie obecnego konta.

Zgodnie z treścią art. 924 K.c.: „Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy”. Oznacza to, że skład spadku ustala się na moment śmierci, a późniejsze przelewy, zamknięcie rachunku lub zmiana banku nie zmieniają samego faktu, że określone środki były częścią majątku spadkowego.

Zobacz również: wspólne konto bankowe a śmierć współposiadacza

Wspólność ustawowa a pieniądze na rachunku

Jeżeli małżonkowie nie mieli rozdzielności majątkowej, a środki na rachunku stanowiły majątek wspólny, to śmierć jednego z małżonków powoduje ustanie wspólności ustawowej. Co do zasady połowa majątku wspólnego przypada żyjącemu małżonkowi jako jego własny udział, a druga połowa wchodzi do spadku po zmarłym, dlatego wspólne konto po śmierci trzeba rozliczać dwuetapowo.

Przy dziedziczeniu przez żonę i dwoje dzieci, jeżeli nie ma testamentu i nie występują inne szczególne okoliczności, każde z nich dziedziczy po 1/3 spadku. W praktyce oznacza to, że z pieniędzy zgromadzonych na wspólnym rachunku do spadku trafia zasadniczo połowa salda z dnia śmierci, a następnie ta połowa dzieli się między spadkobierców zgodnie z ich udziałami.

W SD-Z2 każdy spadkobierca zgłasza swój własny udział w nabytym spadku. Żyjący małżonek nie zgłasza swojej połowy majątku wspólnego jako spadku, bo ta część nie została odziedziczona po zmarłym. Zgłasza natomiast tę część, którą faktycznie nabył w drodze dziedziczenia.

Czy urząd skarbowy może zakwestionować przelew na konto indywidualne?

Urząd skarbowy nie ocenia co do zasady samej umowy rachunku bankowego ani nie decyduje, czy bank prawidłowo zamknął rachunek. Może jednak sprawdzać, czy zgłoszenie SD-Z2 prawidłowo pokazuje nabycie spadku, wartość odziedziczonych środków i termin złożenia zgłoszenia.

Jeżeli w formularzu pojawi się tylko nowe konto indywidualne, bez wyjaśnienia, że pieniądze pochodziły z zamkniętego rachunku wspólnego, urząd może poprosić o wyjaśnienia. Warto zachować potwierdzenie salda z dnia śmierci, historię rachunku, potwierdzenie przelewu i dokument potwierdzający dziedziczenie, czyli akt poświadczenia dziedziczenia albo prawomocne postanowienie sądu.

Nie chodzi więc o to, że samo zamknięcie konta automatycznie wywołuje problem podatkowy. Problem może powstać wtedy, gdy zgłoszenie nie pozwala ustalić, jaka część pieniędzy była majątkiem własnym żyjącego małżonka, a jaka część została nabyta w spadku.

Zobacz również: dziedziczenie pieniędzy z konta bankowego

Termin na SD-Z2 i zwolnienie z podatku

Małżonek i dzieci należą do kręgu najbliższej rodziny, która może korzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, co ma znaczenie także wtedy, gdy w grę wchodzi wspólne konto ze zmarłym a podatek. Warunkiem jest jednak prawidłowe zgłoszenie nabycia spadku na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy.

Przy dziedziczeniu termin ten w praktyce liczy się od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Jeżeli akt poświadczenia dziedziczenia ma zostać dopiero sporządzony i zarejestrowany, to właśnie ten moment będzie istotny dla rozpoczęcia biegu terminu.

Niedotrzymanie terminu może spowodować utratę zwolnienia podatkowego, chyba że przepisy w konkretnej sytuacji przewidują szczególne rozwiązanie. Dlatego nie warto zwlekać ze zgłoszeniem, nawet jeżeli bankowe rozliczenia między spadkobiercami nie są jeszcze całkowicie uporządkowane.

Jak praktycznie wypełnić opis środków pieniężnych?

W części dotyczącej składników majątkowych można opisać środki jako pieniądze zgromadzone na rachunku wspólnym prowadzonym przez konkretny bank, według salda na dzień śmierci spadkodawcy. Jeżeli rachunek jest już zamknięty, warto dopisać, że zamknięcie nastąpiło po śmierci, a środki zostały przelane na rachunek indywidualny współmałżonka.

Kwotę należy ustalić ostrożnie. Jeżeli rachunek był objęty wspólnością ustawową, punktem wyjścia jest saldo z dnia śmierci i wyodrębnienie części wchodzącej do spadku. Jeżeli na rachunku znajdowały się środki, które nie należały do majątku wspólnego, na przykład pieniądze osobiste jednego z małżonków, trzeba to odpowiednio udokumentować.

Dobrym rozwiązaniem jest dołączenie lub przygotowanie do okazania dokumentów bankowych. Urząd nie zawsze żąda załączników od razu, ale w razie wątpliwości może wezwać do ich przedłożenia. Jeżeli po złożeniu zgłoszenia okaże się, że pojawia się nowy składnik spadku po sd-z2, trzeba go dodatkowo zgłosić.

FAQ

Czy w SD-Z2 można wpisać moje obecne konto, jeśli wspólne konto jest zamknięte?

Można wskazać obecne konto jako miejsce, na które środki zostały przelane, ale nie powinno ono zastępować informacji o rachunku wspólnym istniejącym w dniu śmierci. Dla spadku najważniejszy jest stan z dnia zgonu.

Czy urząd skarbowy może pytać o historię rachunku?

Tak. Urząd może wezwać do wyjaśnień lub dokumentów, jeżeli potrzebuje ustalić wartość nabytego spadku, źródło środków albo prawidłowość zgłoszenia. Warto mieć potwierdzenie salda z dnia śmierci i dokumenty potwierdzające przelew.

Czy całość pieniędzy ze wspólnego konta wchodzi do spadku?

Zazwyczaj nie. Przy wspólności ustawowej co do zasady połowa środków należących do majątku wspólnego przypada żyjącemu małżonkowi, a dopiero druga połowa wchodzi do spadku. Inaczej może być, gdy część środków miała charakter majątku osobistego.

Czy każde dziecko składa własny SD-Z2?

Tak, każdy spadkobierca składa zgłoszenie dotyczące swojego nabycia. Dotyczy to także żony i każdego z dzieci, jeżeli chcą skorzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn.

Co zrobić, gdy nie mam potwierdzenia salda z dnia śmierci?

Najlepiej zwrócić się do banku o historię rachunku lub zaświadczenie obejmujące dzień śmierci współposiadacza. Jeżeli bank odmawia wydania dokumentu bez wykazania praw do spadku, pomocny może być zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia albo prawomocne postanowienie sądu.

Podsumowanie

Zamknięcie wspólnego rachunku po śmierci małżonka nie oznacza, że w SD-Z2 można pominąć rachunek istniejący w dniu zgonu. Zgłoszenie powinno pokazywać rzeczywisty skład spadku i wartość środków na moment otwarcia spadku. Aktualny rachunek indywidualny można opisać pomocniczo, jako konto, na które środki zostały później przelane.

Najbezpieczniejsze jest połączenie trzech informacji: salda z dnia śmierci, zasad podziału wynikających ze wspólności majątkowej i udziałów spadkowych oraz wyjaśnienia późniejszych operacji bankowych. Tak przygotowane zgłoszenie zmniejsza ryzyko pytań ze strony urzędu skarbowego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

2. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

3. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.